Η αόρατη απειλή του Κρεμλίνου
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την εξέλιξη της αντιπαράθεσης Ρωσίας και Δύσης σκιαγραφεί το αμερικανικό Institute for the Study of War (ISW) στη νέα ειδική έκθεσή του «The Russian Military Campaign Against Europe: Defining the Threat».
Το βασικό συμπέρασμα του αμερικανικού ινστιτούτου είναι ότι η Μόσχα δεν περιορίζεται πλέον σε μεμονωμένες επιχειρήσεις πίεσης ή σε έναν ασαφώς προσδιορισμένο «υβριδικό πόλεμο», αλλά διεξάγει μια συντονισμένη εκστρατεία εναντίον ευρωπαϊκών στόχων, συνδυάζοντας στρατιωτικές και μη στρατιωτικές ενέργειες.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ISW, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η απειλή μιας περιορισμένης συμβατικής ρωσικής στρατιωτικής ενέργειας εναντίον κράτους του ΝΑΤΟ ενδέχεται να εμφανιστεί νωρίτερα από το χρονικό παράθυρο 2028-2030 στο οποίο έχουν προσανατολιστεί αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Το ινστιτούτο δεν υποστηρίζει ότι επίκειται μια μεγάλης κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ευρώπη. Προειδοποιεί, όμως, ότι η Μόσχα θα μπορούσε να επιχειρήσει μια πολύ μικρότερη και ελεγχόμενη στρατιωτική ενέργεια, με στόχο όχι απαραίτητα την κατάκτηση μεγάλων εδαφών, αλλά τη δοκιμή της πολιτικής συνοχής και της στρατιωτικής αντίδρασης της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Η έκθεση του ISW αποτελεί έτσι τη βασική αφετηρία για την αξιολόγηση μιας απειλής που εκτείνεται πολύ πέρα από τα χαρακώματα της Ουκρανίας. Το αμερικανικό κέντρο μελετών καταγράφει ένα πλέγμα ενεργειών που περιλαμβάνει δολιοφθορές, κυβερνοεπιθέσεις, επιχειρήσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών, παραβιάσεις του εναέριου χώρου και αυξημένη δραστηριότητα γύρω από τις θαλάσσιες οδούς και τα υποθαλάσσια καλώδια της Ευρώπης.
Κατά την εκτίμησή του, αυτές οι ενέργειες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως άσχετα μεταξύ τους περιστατικά ή απλές «προκλήσεις», αλλά ως τμήματα μιας ευρύτερης ρωσικής στρατηγικής.
Το ISW αποδίδει σε αυτή τη στρατηγική πολλαπλούς στόχους: τη φυσική παρεμπόδιση της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, την άσκηση πίεσης στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ώστε να περιορίσουν την υποστήριξή τους προς το Κίεβο, τη συλλογή πληροφοριών για τις δυνατότητες και τις αντιδράσεις του ΝΑΤΟ και, κυρίως, τη σταδιακή εξοικείωση της Ευρώπης με ολοένα και πιο επιθετικές ρωσικές ενέργειες.
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται το ενδεχόμενο η Ρωσία να επιχειρήσει κάποια στιγμή μια ενέργεια αρκετά περιορισμένη ώστε να δημιουργήσει αμφιβολίες στις δυτικές πρωτεύουσες για το εύρος της απαιτούμενης απάντησης, αλλά ταυτόχρονα αρκετά σοβαρή ώστε να δοκιμάσει στην πράξη την αξιοπιστία της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ. Υπό αυτή την έννοια, το πραγματικό διακύβευμα για τη Μόσχα δεν θα ήταν μόνο στρατιωτικό.
Θα ήταν πρωτίστως πολιτικό: εάν μια κρίση μπορούσε να διχάσει τους συμμάχους ως προς την ενεργοποίηση ή όχι του άρθρου 5, το πλήγμα στη συνοχή της Συμμαχίας θα μπορούσε να αποδειχθεί σημαντικότερο από οποιοδήποτε περιορισμένο εδαφικό κέρδος.