Ιμπογκαΐνη: Τι είναι η αμφιλεγόμενη ψυχεδελική ουσία που είχε κάνει ο Πρίσλεϊ Γκέρμπερ

Ο θάνατος του Πρίσλεϊ Γκέρμπερ, γιου της Σίντι Κρόφορντ, σε ηλικία μόλις 27 ετών φέρνει ξανά στο προσκήνιο την ιμπογκαΐνη, μια ισχυρή ψυχοδραστική ουσία που χρησιμοποιείται σε ορισμένα κέντρα για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από ναρκωτικά. Ο Γκέρμπερ είχε αποκαλύψει τον περασμένο Μάρτιο ότι υποβλήθηκε σε θεραπεία με υψηλή δόση ιμπογκαΐνης στο Μεξικό. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί η αιτία του θανάτου του και δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να τον συνδέει με τη συγκεκριμένη θεραπεία.

Ο Πρίσλεϊ Γκέρμπερ πέθανε την Κυριακή σε κέντρο αποκατάστασης, σύμφωνα με την Ιατροδικαστική Υπηρεσία της κομητείας του Λος Άντζελες. Η έρευνα για τις συνθήκες του θανάτου του βρίσκεται σε εξέλιξη.

Λίγους μήνες νωρίτερα, ωστόσο, ο 27χρονος είχε μοιραστεί δημόσια μία από τις προσπάθειές του να αντιμετωπίσει τη μακροχρόνια μάχη του με την εξάρτηση. Τον Μάρτιο είχε ταξιδέψει στο Κανκούν του Μεξικού, όπου υποβλήθηκε σε θεραπεία με ιμπογκαΐνη (ibogaine).  Αργότερα περιέγραψε την εμπειρία ως μια στιγμή κατά την οποία ήρθε αντιμέτωπος με όσα απέφευγε για χρόνια.

«Αντιμετώπισα αυτό από το οποίο έτρεχα να ξεφύγω και κάπου μέσα σε όλο αυτό άρχισα να βρίσκω ξανά τον δρόμο προς τον εαυτό μου», είχε γράψει. Και πρόσθετε: «Θα δούμε… Προσεύχομαι να είναι η τελευταία φορά που πρέπει να επιστρέψω».

Τι είναι η ιμπογκαΐνη

Η ιμπογκαΐνη είναι μια φυσική ψυχοδραστική αλκαλοειδής ουσία που προέρχεται από το Tabernanthe iboga, έναν θάμνο που φύεται στη Δυτική και Κεντρική Αφρική. Σε μικρές δόσεις μπορεί να έχει διεγερτική δράση. Σε υψηλότερες δόσεις προκαλεί μια έντονη και παρατεταμένη ψυχεδελική εμπειρία, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από παραισθήσεις.

Η ουσία άρχισε να προσελκύει έντονο ενδιαφέρον στις ΗΠΑ και την Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως λόγω της πιθανής χρήσης της στην αντιμετώπιση της εξάρτησης από ουσίες, ιδιαίτερα οπιοειδή.

Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να περιορίζει τα συμπτώματα στέρησης και την επιθυμία για χρήση.

Σε μελέτη του 2014 στη Βραζιλία, στην οποία συμμετείχαν 75 άνθρωποι με ιστορικό χρήσης κοκαΐνης, crack, κάνναβης ή αλκοόλ, όσοι έλαβαν μία θεραπεία με ιμπογκαΐνη ανέφεραν αποχή από τη χρήση για περίπου 5,5 μήνες κατά μέσο όρο. Για όσους έλαβαν περισσότερες από μία θεραπείες, το αντίστοιχο διάστημα έφτασε κατά μέσο όρο τους 8,4 μήνες. Τα δεδομένα αυτά, ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι η ιμπογκαΐνη αποτελεί καθιερωμένη ή αποδεδειγμένα ασφαλήe θεραπεία απεξάρτησης.

Γιατί η θεραπεία θεωρείται αμφιλεγόμενη

Η χρήση της ιμπογκαΐνης παραμένει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη, τόσο λόγω της περιορισμένης κλινικής τεκμηρίωσης όσο και λόγω των πιθανών σοβαρών παρενεργειών της. Στις ΗΠΑ η ουσία βρίσκεται στην κατηγορία Schedule I του Controlled Substances Act και δεν αποτελεί εγκεκριμένη θεραπεία. Αντίθετα, σε άλλες χώρες υπάρχουν κέντρα που τη χρησιμοποιούν για την αντιμετώπιση εξαρτήσεων. Το Μεξικό έχει εξελιχθεί σε έναν από τους προορισμούς στους οποίους ταξιδεύουν άνθρωποι από τις ΗΠΑ για τέτοιου είδους θεραπείες. Εκεί είχε ταξιδέψει και ο Πρίσλεϊ Γκέρμπερ τον Μάρτιο.

Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες γύρω από την ιμπογκαΐνη αφορά την επίδρασή της στο καρδιαγγειακό σύστημα. Η ουσία μπορεί να προκαλέσει επιβράδυνση του καρδιακού ρυθμού και μεταβολές στην αρτηριακή πίεση. Έχουν επίσης καταγραφεί σοβαρές επιπλοκές, όπως καρδιακές αρρυθμίες, ενώ στους πιθανούς κινδύνους περιλαμβάνονται νευρολογικές επιδράσεις όπως αταξία, τρόμος και επεισόδια μανίας. Σε σοβαρές περιπτώσεις έχουν αναφερθεί αναπνευστική ανεπάρκεια και θάνατος.

Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2022 στο Journal of Substance Abuse Treatment εντόπισε 58 επείγοντα περιστατικά που είχαν συσχετιστεί με χρήση ιμπογκαΐνης. Μεταξύ αυτών καταγράφηκαν 38 θάνατοι, δύο εκ των οποίων συνέβησαν στο πλαίσιο κλινικής μελέτης.