Σκληρή γλώσσα από Μητσοτάκη σε Ερντογάν, έχοντας στο πλευρό του τον Σίσι – Τα επόμενα βήματα

Η ανάγκη της Αθήνας να κρατήσει θωρακισμένη τη στρατηγική σχέση με το Κάιρο, στοχεύοντας σε διά ζώσης επαναβεβαίωση ότι παραμένει η διμερής σταθερότητα (και η τριμερής, με τη Λευκωσία) ενόσω αλλάζουν ισορροπίες σε Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή και οι μεγάλοι παίκτες ψάχνουν τον ρόλο τους, οδήγησε στο τετ α τετ του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, καθώς και στην τριμερή συνάντηση με τον κύπριο πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη στο Ελ Αλαμέιν.

Από τα παράλια της Μεσογείου, η ελληνική πλευρά κατέγραψε, σύμφωνα με ενημερωμένες πηγές, σύμπλευση Ελλάδας και Αιγύπτου σε μια γεμάτη ατζέντα εξελίξεων, εν μέσω έντονων διεργασιών: κινήσεις επαναπροσέγγισης Αιγύπτου – Τουρκίας (και σε ζητήματα οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών), τουρκικές πιέσεις να ενταχθεί η Αίγυπτος στην αμυντική «Συμφωνία της Μέκκας» (Τουρκία, Σαουδική Αραβία, Πακιστάν), συνεχιζόμενη ένταση σε Γάζα, Λίβανο, Συρία κ.λπ. Παρότι επρόκειτο για άτυπη σύνοδο, η τριμερής Μητσοτάκη – Σίσι – Χριστοδουλίδη ολοκληρώθηκε με κοινή διακήρυξη, με σαφείς παραπομπές στο διεθνές δίκαιο, ενώ στις κοινές δηλώσεις των ηγετών, ο Πρωθυπουργός με σκληρή γλώσσα έστειλε, εμμέσως πλην σαφώς, μηνύματα στην Άγκυρα, που επανέρχεται σε σκηνικό έντασης, σηκώνοντας συζητήσεις και στην εσωτερική πολιτική σκηνή.

«Όχι υποχωρητικότητα»

«Η Ελλάδα δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί τις θέσεις της ούτε και να συνομιλήσει (…) Δεν απειλεί κανέναν, επιδιώκει τη σταθερότητα μέσα από λειτουργικές σχέσεις καλής γειτονίας (…) Σταθερότητα, ωστόσο, δεν σημαίνει υποχωρητικότητα ούτε ανοχή σε τετελεσμένα», είπε ο Μητσοτάκης και, έχοντας στο πλευρό του τον Σίσι, στάθηκε στις «αμοιβαία ωφέλιμες συγκλίσεις», επικαλούμενος τη μερική ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ. Αυτή η συμφωνία του 2020 λειτουργεί, όπως επιμένει πάντα η Αθήνα, ως έμπρακτη αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου. «Η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μπορεί να επιτυγχάνεται», όπως πρόσθεσε χθες, «με διάλογο και σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών». Εξάλλου για το μείζον ζήτημα αναφέρεται στη διακήρυξη ότι «οποιεσδήποτε συμφωνίες ή μνημόνια συνεργασίας οριοθέτησης της θαλάσσιας δικαιοδοσίας θα πρέπει να συμφωνούνται με βάση το διεθνές δίκαιο, περιλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)» – που δεν έχει υπογράψει η Τουρκία.

Τι είπαν για τη «Μέκκα»

Σύμφωνα με πληροφορίες, από τις κλειστές συνομιλίες προτού ανοίξουν οι κάμερες στο προεδρικό παλάτι στο Ελ Αλαμέιν, η Αθήνα επιβεβαίωσε τις σοβαρές επιφυλάξεις του Καΐρου ως προς το «Σύμφωνο της Μέκκας» και τις τουρκικές επιθέσεις φιλίας. Η πολυπληθέστερη αραβική χώρα ούτε δείχνει να επιδιώκει ταύτιση με τα διαφορετικά «στρατόπεδα» που διαμορφώνονται στην περιοχή, ούτε θέλει διατάραξη σχέσεων με συμμάχους – Ελλάδα, Κύπρος, Ινδία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Κατά τις ίδιες πηγές, έμεινε έξω από τις δημόσιες αναφορές αλλά τέθηκε στο τραπέζι το ζήτημα του καθεστώτος της Ιεράς Μονής της Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Η εκκρεμότητα παραμένει σε ό,τι αφορά τις λεπτομέρειες της συμφωνίας μεταξύ αιγυπτιακού κράτους και Μονής και βρίσκεται στα χέρια της μοναστικής κοινότητας.

Μητσοτάκης και Σίσι αναφέρθηκαν στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Gregy, για μεταφορά καθαρής «πράσινης» ενέργειας, μέρος του οποίου περνά μέσα από την ελληνοαιγυπτιακή ΑΟΖ, ενώ δόθηκε έμφαση στις εξελίξεις για τη σύνδεση των κυπριακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου (Κρόνος, Αφροδίτη) με τις αιγυπτιακές υποδομές. Μεταξύ άλλων, ο Μητσοτάκης πρόταξε τον ρόλο Ελλάδας και Κύπρου στην αναβάθμιση των σχέσεων Αιγύπτου – Ευρωπαϊκής Ενωσης ως «επένδυση στη σταθερότητα και στην ευημερία».

Τα επόμενα βήματα

Σε δύο εβδομάδες θα φιλοξενηθεί στο Κάιρο τριμερής των υπουργών Άμυνας και θα ακολουθήσει τριμερής των υπουργών Εξωτερικών στη Νέα Υόρκη στα τέλη Σεπτεμβρίου. Στην Κύπρο θα γίνει η 11η τριμερής σύνοδος, ενώ αναμένεται μια μόνιμη γραμματεία του τριμερούς μηχανισμού, με έδρα τη Λευκωσία. Ο Μητσοτάκης (βρίσκεται σήμερα, 9/9, στο Παρίσι) δρομολογεί για το τέλος Οκτωβρίου την επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία, ενώ προανήγγειλε νέες πρωτοβουλίες ανάδειξης της σημασίας της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας με την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.