Қазақстандағы банктер өз кредиттері мен депозиттерін қайта қарауы тиіс
Қазақстандағы банктерге несиелер мен депозиттерді қоса алғанда, өздерінің қаржылық қызметтер тізбегін қайта қарау үшін жарты жыл уақыт берілді. Бұл Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) қаулысынан белгілі болды, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
ҚНРДА қаулысы 2026 жылғы 3 тамызда қабылданып, кейін ресми түрде жарияланды. Құжат алғаш ресми жарияланған күннен кейін 60 күнтізбелік күн өткен соң, яғни қазанда күшіне енеді. Осыдан кейін барлық қаржы ұйымына қолданыстағы өнім портфеліне толық ревизия жүргізу үшін тура 6 ай уақыт беріледі.
Бұл не үшін жасалып жатыр?
Реттеушінің басты мақсаты - нарықты әділетсіз айла-шарғылардан арылту арқылы қатардағы азаматтардың құқықтарын қорғау:
Таңылған қызметтер мен жасырын комиссияларды жою: банктерге ақылы сервистерді автоматты түрде қосуға немесе несиенің нақты құнын жасыруға тыйым салынады.
Артық қарыз алуға жол бермеу: қаржы ұйымдары белгілі бір несиенің нақты кімге сәйкес келетінін анықтауға міндетті болады. Күрделі немесе тәуекелі жоғары қаржы құралдарын тәжірибесі мен жоғары табысы жоқ клиенттерге сатуға бұдан былай рұқсат етілмейді.
Шарттарды әділ ету: депозиттен немесе қарыздан келетін нақты пайда оның бағасына сәйкес келуі тиіс. Егер комиссия тым жоғары, ал клиент үшін пайдасы күмәнді болса, өнімді өзгертуге немесе жабуға тура келеді.
Алдын алу шаралары бойынша жұмыс істеу: ҚНРДА банктерді қарыз алушылардың шағымдарынан кейін олардың салдарымен күресуге емес, бастапқыда қауіпсіз жағдайлар жасауға мәжбүрлейді.
Банктер өз өнімдерін қалай тексереді?
Әрбір несие немесе салым үшін толық мөлшерлеме (ЖТСМ), барлық комиссия, тәуекелдер көрсетілген және ол кімге арналғаны сипатталған түсінікті "карточка" жасалады. Құжат кемінде 5 жыл сақталады.
Сондай-ақ банктер клиенттердің шағымын зерттеп, шарттардағы ұсақ жазуларды, жасырын жазылымдар мен автоматты келісімдерді алып тастауы тиіс.
Жаңартылған шарттары бар өнімдер алдымен пилоттық топтарда тексерілуі керек. Егер тәуекелдер анықталса, олар пысықтауға жіберіледі. Белгіленген стандарттарға сәйкес келмейтін өнімдер нарықтан толықтай жойылуы тиіс.
Сонымен қатар алты айлық мерзім банктер әрбір қазақстандықтың несиесі мен депозиті бойынша шарттарды қайта есептеуі немесе өзгертуі тиіс дегенді білдірмейді. Жаңа талаптар, ең алдымен, клиенттердің барлық жеке шартын автоматты түрде қайта қарауды емес, банктер мен басқа да қаржы ұйымдарының өз өнімдерін жасау және бақылау тәсілдерін өзгертеді.
Клиенттер үшін тағы не өзгереді?
Ойлануға 14 күн ("бас тарту кезеңі"). Екі апта ішінде айыппұл мен өсімпұлсыз кепілсіз несиеден немесе сақтандырудан бас тартуға болады.
Авто-белгілердің болмауы. Қосымшалар мен шарттарда клиенттің орнына алдын ала белгі қоюға тыйым салынады - кез келген келісім саналы түрде жасалуы тиіс.
Әділ жарнама. Банктерге толық нақты мөлшерлемені (ЖТСМ) көрсетпей, "тартымды" төмен пайыздарды жарнамалауға тыйым салынады.
Сату көрсеткіші үшін жарысуды тоқтату. Банк менеджерлерінің сыйақысы бұдан былай тек сатылған қызметтер санына байланысты болмайды, сондықтан оларға артық қызметтерді таңу тиімсіз болады.
Бұған дейін ломбардтардағы кейбір қарыздар бойынша мерзімін өткізіп алу қазақстандықтардың несие тарихына әсер етпеуі мүмкін екені белгілі болған еді. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі автокөліктер мен басқа да жылжымалы мүлік кепілімен берілген микрокредиттер бойынша мерзімі өткен төлемдер, айыппұлдар мен өсімпұлдар туралы мәліметтерді несие есептерінен алып тастауды қарастыратын құжат әзірледі. Толығырақ мына материалдан оқыңыз.
Тағы оқыңыз: Қазақстанда несиені кешіру кезіндегі салықты алып тастауы мүмкін: бұл кімдерге қатысты?