Και τα φύκια αξίζουν δεύτερη ευκαιρία!
Την επικαιρότητα των τελευταίων ημερών απασχολούν, όπως είναι λογικό, οι δασικές πυρκαγιές σε διάφορα σημεία της χώρας. Αυτό που ίσως δεν ξέρει πολύς κόσμος, όμως, είναι ότι υπάρχουν και άλλα δάση. Οχι στη στεριά, αλλά στον βυθό της θάλασσας. Και οι ειδήσεις που έρχονται από εκεί είναι μάλλον πιο ευχάριστες.
Από τον Ιανουάριο και για τρίτη συνεχόμενη χρονιά η ερευνητική ομάδα του Εργαστηρίου Φυτοβένθους του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ (Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών) κάνει, στο πλαίσιο του έργου REEForest – ROCPopLife, εργασίες τόσο στο πεδίο όσο και στο εργαστήριο για την αποκατάσταση των υποθαλάσσιων δασών των φαιοφυκών Ericaria amentacea στη θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή της Γυάρου. Ουσιαστικά πρόκειται για μια «αναγέννηση» των υποθαλάσσιων δασών.
Η όλη διαδικασία ξεκινάει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Οπως αναφέρει σε σχετική ανάρτησή του το ΕΛΚΕΘΕ, τα φαιοφύκη του γένους Cystoseira, όπως είναι τα Ericaria amentacea, σχηματίζουν υποθαλάσσια δάση στους βραχώδεις υφάλους, χώρους που αποτελούν καταφύγιο και χώρους αναπαραγωγής για δεκάδες θαλάσσια είδη. Πρόκειται για ένα μεγάλο θαλάσσιο καφέ φύκι, το οποίο συναντάται, πέρα από τη Μεσόγειο και στις Αζόρες, στον Ατλαντικό Ωκεανό. Το γεγονός ότι στη μεσογειακή γειτονιά μας τα δάση αυτών των φυκιών υποχωρούν έχει κινητοποιήσει ερευνητικούς φορείς για την προστασία, αλλά και την αποκατάστασή τους.
Η ερευνητική ομάδα του ΕΛΚΕΘΕ βρισκόταν όλο αυτό το διάστημα συστηματικά στο πεδίο για να παρακολουθήσει τα συγκεκριμένα φύκια και ειδικότερα την αναπαραγωγική τους περίοδο και την κατάλληλη στιγμή συλλογής, η οποία φέτος ήρθε τον Μάιο.
Η εργαστηριακή αποκατάσταση
Για το δεύτερο στάδιο της αποκατάστασης, το ενδιαφέρον μεταφέρεται από τη θάλασσα στο εργαστήριο. Αφού παρακολουθήθηκε για μήνες στο πεδίο, το ώριμο πλέον αναπαραγωγικό υλικό της Ericaria amentacea συλλέγεται προσεκτικά και μεταφέρεται σε εργαστηριακές συνθήκες – εκεί όπου η δουλειά συνεχίζεται με το μικροσκόπιο. «Το υλικό εξετάζεται, προετοιμάζεται και τοποθετείται σε κεραμικά πλακίδια. Πάνω σε αυτά αρχίζουν και αναπτύσσονται οι νέες μικροσκοπικές γενιές της Ericaria amentacea, πριν επιστρέψουν στη θάλασσα για να συμβάλουν στην αποκατάσταση των θαλάσσιων φυκοδασών», γράφει η δεύτερη κατά σειρά ανάρτηση του ΕΛΚΕΘΕ στο Facebook, οι οποίες περιγράφουν βήμα προς βήμα την όλη διαδικασία.
Η προετοιμασία του υλικού στο εργαστήριο κρατάει αρκετές εβδομάδες. Οι νέες γενιές από φύκια αναπτύσσονται πάνω σε κεραμικά πλακίδια, διαδικασία η οποία παρακολουθείται συστηματικά από τους ερευνητές, τόσο στο μικροσκόπιο, όσο και στις δεξαμενές καλλιέργειας. Επειτα από τρεις με τέσσερις εβδομάδες καλλιέργειας, βρίσκονται σε ένα κρίσιμο στάδιο πριν από την επιστροφή τους στο φυσικό τους περιβάλλον. Εκεί όπου θα χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση των θαλάσσιων φυκοδασών της προστατευόμενης περιοχής της Γυάρου και ευρύτερα των μεσογειακών θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Η τελευταία σκηνή ολοκληρώνεται με την επιστροφή από εκεί που ξεκινήσαμε: στη θάλασσα. Τα νεαρά άτομα της Ericaria amentacea επιστρέφουν στο φυσικό τους περιβάλλον. Στη Γυάρο, τα κεραμικά πλακίδια στερεώνονται προσεκτικά στους φυσικούς βραχώδεις υφάλους, ώστε τα νεαρά φύκια να συνεχίσουν την ανάπτυξή τους όχι πλέον στο εργαστήριο, αλλά στον βυθό του Αιγαίου. Ουσιαστικά πρόκειται για το τελευταίο βήμα σε μια διαδικασία αποκατάστασης και αναγέννησης, που ξεκίνησε μήνες πριν: η παρακολούθηση στο πεδίο έδωσε τη θέση της στη συλλογή του αναπαραγωγικού υλικού, την καλλιέργεια στο εργαστήριο και έπειτα την επιστροφή στον βυθό. Ή όπως το θέτει το ΕΛΚΕΘΕ: «Από τη θάλασσα… στο εργαστήριο… και ξανά πίσω στη θάλασσα». Η φετινή αποστολή του ολοκληρώθηκε στις 6 Αυγούστου.