Αμοιβαία κεφάλαια: Στροφή για να σωθεί η αγοραστική δύναμη

Ο πληθωρισμός συνεχίζει να… «τρέχει» σε υψηλούς ρυθμούς, μειώνοντας την αγοραστική δύναμη των πολιτών κάθε μήνα. Τον Απρίλιο, ο ετήσιος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) διαμορφώθηκε στο 5,4%, τον Μάιο έπεσε στο 5,2% και τον Ιούνιο στο 4,4%, όμως η αναζωπύρωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την υπερβάλλουσα ζήτηση από τον τουρισμό του καλοκαιριού, αναμένεται να φέρουν τον πληθωρισμό στα ύψη τον Ιούλιο.

Οι τελευταίες προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος εκτιμούν ότι στο σύνολο του 2026 ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,8%, «τρώγοντας», ουσιαστικά, την αύξηση των εισοδημάτων.

Σε αυτό το περιβάλλον, όσοι πολίτες μπορούν να αποταμιεύσουν κάποια κεφάλαια – αυτό δεν ισχύει για την πλειονότητα, καθώς το ποσοστό της αποταμίευσης στην κοινωνία είναι αρνητικό (-3,2% στο δ’ τρίμηνο του 2025) – ψάχνουν καταφύγιο από τον πληθωρισμό, με στόχο να διατηρήσουν ακέραια – ή, γιατί όχι, και να αυξήσουν – την αγοραστική τους δύναμη σε βάθος χρόνου.

Παλιότερα, το καταφύγιο αυτό βρισκόταν σε «σταθερές» αξίες, όπως είναι τα ακίνητα. Δεδομένης, όμως, της εντυπωσιακής αύξησης στις τιμές των ακινήτων, οι επενδύσεις σε μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια, καθώς και άλλα επενδυτικά προϊόντα με μικρότερο ή μεγαλύτερο ρίσκο (ETFs, κρυπτονομίσματα, κ.ά.) έχουν εξελιχθεί στα καταφύγια της σημερινής γενιάς αποταμιευτών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ενωσης Θεσμικών Επενδυτών (ΕΘΕ) για το β’ τρίμηνο του 2026, το συνολικό ύψος των κεφαλαίων που διαχειρίζονται οι θεσμικοί επενδυτές ανήλθε σε 52,95 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση περίπου 9% σε σχέση με το α’ τρίμηνο του έτους, και περίπου 8% σε σύγκριση με το τέλος του 2025. Εξ αυτών, τα περισσότερα κεφάλαια (32,9 δισ. ευρώ ή 62% του συνόλου) βρίσκονται σε Οργανισμούς Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίες (ΟΣΕΚΑ), δηλαδή αμοιβαία κεφαλαία που διαχειρίζονται οι ΑΕΔΑΚ. Ακολουθούν οι εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων (Asset Management) με 13,9 δισ. ευρώ (26% του συνόλου), οι ΑΕΑΑΠ (εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία) με 5,2 δισ. ευρώ (10%) και οι οργανισμοί εναλλακτικών επενδύσεων (ΟΕΕ) με 937 εκατ. ευρώ (2%).

Τα αμοιβαία κεφάλαια καταγράφουν τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή δυναμική, καθώς από τον Ιούνιο του 2020 μέχρι τον Ιούνιο του 2026 το ενεργητικό τους έχει σχεδόν πενταπλασιαστεί. Τον Ιούνιο του 2020, το ενεργητικό των ΟΣΕΚΑ υπολογιζόταν σε 7,2 δισ. ευρώ, αυξήθηκε στα 10 δισ. έναν χρόνο αργότερα και στα 10,3 δισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2022. Εκτοτε, η μεγέθυνση του κλάδου είναι εκθετική, με το ενεργητικό να διαμορφώνεται στα 13,7 δισ. στα μέσα του 2023, στα 19,3 δισ. τον Ιούνιο του 2024 και στα 26,3 δισ. τον ίδιο μήνα του 2025, πριν φτάσει σήμερα τα 32,9 δισ. ευρώ. Η αύξηση του ενεργητικού προέρχεται τόσο από την αύξηση των ροών, αλλά και από την απόδοση των επενδύσεων σε αυτό το διάστημα. Εξάλλου, η ανάπτυξη της αγοράς έχει αυξήσει και τον αριθμό των ΟΣΕΚΑ (αμοιβαίων κεφαλαίων) που διατίθενται από τις ΑΕΔΑΚ, από 351 το 2020 σε 492 σήμερα.

Προτίμηση σε επενδύσεις μειωμένου ρίσκου

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα νέα κεφάλαια που επενδύθηκαν σε αμοιβαία κεφάλαια ξεπέρασαν τα 2 δισ. ευρώ. Οι σημαντικότερες εισροές καταγράφηκαν σε αμοιβαία κεφάλαια που αποτελούνται από διεθνή ομόλογα (810 εκατ. ευρώ) και χαρακτηρίζονται από χαμηλό ρίσκο. Ακολουθούν οι σύνθετοι-ειδικού τύπου ΟΣΕΚΑ με ροές 287 εκατ. ευρώ, οι μεικτοί ΟΣΕΚΑ με 268 εκατ. ευρώ, τα αμοιβαία κεφάλαια που απαρτίζονται από μετοχές αποκλειστικά ανεπτυγμένων αγορών (221 εκατ. ευρώ), οι ομολογιακοί ΟΣΕΚΑ Ελλάδας (165 εκατ. ευρώ) και οι ΟΣΕΚΑ που επενδύουν αποκλειστικά σε ελληνικές μετοχές (157 εκατ. ευρώ).

Από τα παραπάνω στοιχεία εξάγεται το συμπέρασμα ότι οι περισσότερες ροές κατευθύνονται σε επενδύσεις χαμηλού κινδύνου, με στόχο την αποταμίευση ή τη διατήρηση της αγοραστικής δύναμης, και όχι τόσο με λογική επενδύσεων που αποφέρουν μεγάλες αποδόσεις. Τις υψηλότερες αποδόσεις καταγράφουν τα αμοιβαία κεφάλαια που επενδύονται σε μετοχές. Ενδεικτικά, τα αμοιβαία κεφάλαια που αποτελούνται από μετοχές εταιρειών με έδρα τις ΗΠΑ είχαν απόδοση 20,4% κατά το α’ εξάμηνο του 2026, και αυτά που επενδύουν σε μετοχές ελληνικών επιχειρήσεων είχαν μέση απόδοση 17,6%.

Ανταποκρινόμενες στο αίτημα των καταναλωτών για απόδοση των κεφαλαίων τους, οι τράπεζες, που βλέπουν τους λογαριασμούς προθεσμιακών καταθέσεων να αδειάζουν λόγω των χαμηλών επιτοκίων (λιγότερα από 1,6 δισ. ευρώ βρίσκονταν σε προθεσμιακές καταθέσεις τον Μάιο του 2026, έναντι 2,6 δισ. τον Μάιο του 2022), προσφέρουν στους πελάτες τους περισσότερα επενδυτικά προϊόντα μέσω των εταιρειών ΑΕΔΑΚ των ομίλων τους –  τους οποίους μάλιστα… εμπλουτίζουν με νέες εξαγορές στον κλάδο διαχείρισης κεφαλαίων. Μερίδιο διεκδικούν και μικρότερες τράπεζες όπως η CrediaBank, που ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα στρατηγική συνεργασία με την εταιρεία asset management της BNP Paribas.