Нұрай Серікбай ісі бойынша сот: сотталушы ауырып қалған

21 шілдеде Шымкенттің қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында Нұрай Серікбайды аяусыз өлтіруге қатысты қылмыстық іс бойынша сот процесі басталуы тиіс еді. Алайда алғашқы отырыс сотталушының келмеуіне байланысты кейінге қалдырылды, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
Сот процесі неліктен кейінге қалды?
Шымкентте өткен алғашқы отырыс небәрі 15 минутқа созылды. Төрағалық етуші судья Саммидин Темірәлиев сотталушы келмегендіктен, процесті басқа күнге ауыстыруға мәжбүр болды.

"Сотталушы сотқа келмеді. Оның ЖРВИ-мен ауырып, дене қызуы көтерілгені белгілі болды. Оған денсаулық жағдайына байланысты сот отырыстарына қатыса алмайтыны туралы медициналық анықтама берілген", – деп түсіндірді марқұмның отбасының адвокаты Аянхан Омаров.

Соттың баспасөз қызметі келесі отырыстың күні әлі белгіленбегенін хабарлады.
Айта кетейік, бұған дейін тергеу барысында күдікті сот-психиатриялық сараптама жүргізу үшін Алматы облысы Ақтас ауылындағы ауруханаға жіберілген болатын. Ол кезде Нұрайдың туыстары күдікті қылмыстық жауапкершіліктен жалтаруға тырысуы мүмкін деп қауіптенген еді.
Бірақ сараптама күдіктіні ақыл-есі дұрыс деп таныды.
Тараптар нені талқылап үлгерді
Бөлінген уақыт ішінде сотталушы Ш. А.-ның адвокаттары өз өтініштерін жариялап үлгерді. Олар соттан мынаны сұрады:

процесті БАҚ пен әлеуметтік желілерде көрсетуге және жариялауға тыйым салу;
істі алқабилердің қатысуынсыз қарау.

Жәбірленуші тарап бұған қарама-қайшы талаптар қойды: Нұрайдың жақындары сот процесінің ашық өтуін, онлайн-трансляция жасалып, журналистердің қатысуын талап етеді, сондай-ақ істі ауырып қалған сотталушының қатысуынсыз жалғастыруды ұсынды.
Отбасының ұстанымы
Бұған дейін марқұм Нұрайдың ағасы Сұлтан Серікбай Tengrinews.kz тілшісіне отбасының сот процесін Бишімбаев ісіне ұқсас онлайн-трансляция арқылы өткізуді сұрайтынын айтқан болатын.

"Біз сот процесінің Бишімбаевтың ісіндегідей онлайн-трансляциямен ашық форматта өтуін сұраймыз. Жариялылық объективтілікті қамтамасыз етуге көмектеседі. Мұндай қылмыстардың соңы неге соқтыратынын басқа адамдар көріп, бұл қоғам үшін сабақ болғанын қалаймыз", – деді Сұлтан Серікбай.

Полицейдің ісі не болады?
Сұлтан Серікбайдың айтуынша, Нұрайдың өтініштерінен кейін қажетті шараларды қолданбаған тергеушінің жауапкершілігі туралы мәселе негізгі сот процесі аяқталғаннан кейін ғана қаралады.
Оның сөзінше, егер сот некеге тұруға мәжбүрлеу бабы бойынша айыпты растаса, онда отбасы полицейдің іс-әрекетіне құқықтық баға берілуіне қол жеткізуге ниетті.

"Біздің білуімізше, бұл іс негізгі сот процесі аяқталғаннан кейін ғана қаралады. Егер ҚК 125-1-бабы бойынша айып расталса, онда тергеушінің де іс-әрекеті қаралады. Ол бәрін білді, бірақ ешқандай шара қолданбады", – деді Сұлтан.

Ағасы отбасы тергеушіні жауапқа тартудың ықтимал негіздерін заңгерлермен талқылайтынын айтты. Отбасы бұл мәселені сот процесі кезінде-ақ көтереді деп күтілуде.
"Адам өлтіру", "Алып қашу" және "Сталкинг"
Сотталушы Ш. А. Қылмыстық кодекстің бірден үш бабы бойынша айыпталып жатыр:

99-баптың 2-бөлігінің 5-тармағы бойынша – "Аса қатыгездікпен жасалған адам өлтіру";
125-1-бап бойынша – "Некеге тұруға мәжбүрлеу";
115-1-бап бойынша – "Сталкинг"".

Мән-жайы
Қайғылы оқиға 11 қаңтарда болды. Желіде тараған бейнебақылау камераларындағы жазбалардан ер адамның бойжеткенді аңдып жүргенін, қыздың қашуға тырысып, қарсылық көрсеткенін, содан кейін ер адам оған пышақ жарақатын салып, оқиға орнынан қашып кеткенін көруге болады. 13 қаңтарда күдікті – өңірдің 28 жастағы тұрғыны – қаладан 10 шақырым жерде ұсталды.

Нұрайдың ағасы Сұлтан бөліскен ұсталған адам туралы мәліметтер БАҚ пен әлеуметтік желілерде резонанс тудырды.
Күдіктінің оның қарындасын олар тойда танысқан 2024 жылдың жазынан бастап аңдығаны белгілі болды. Қыз оның тым белсенді көңіл білдіруінен сыпайы түрде бас тартқан, бірақ қазан айында ер адам түбегейлі әрекеттерге көшкен.

"Ол телефонды тартып алып, көлікке отырғызып, Алматыдан Шымкентке алып кеткен. Нұрай үй киімімен болған, оған тек "соңымнан ермеңіз, мені аңдуды қойыңыз" деп айту үшін ғана шыққан. Ол үлкендерді әрқашан сыйлайтын, ал күдікті 28 жаста болған. Ол осыны пайдаланып, оны алып қашқан", – деп еске алды Нұрайдың ағасы Сұлтан.

Сол кезде Сұлтан мен үлкен ағасы қарындасын полиция шақырту арқылы ғана құтқара алған – ұсталған азаматтың туыстары Нұрайды келін ретінде жібергісі келмеген. Полиция қызды физикалық түрде босатуға көмектесті. Бірақ кейін оның отбасы құқық қорғау органдарының немқұрайлылығына тап болды.
Қыздың туыстары адам ұрлау туралы полиция мен прокуратураға үш рет арыз жазған. Бірақ олар қабылданбаған. Бірнеше айдан кейін қызды өлтіріп кеткен.
Айта кетсек, жағдайға Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пікір білдірді. 20 қаңтарда өткен Ұлттық құрылтайдың V отырысында ол полицияның іс-әрекетіне баға беруді тапсырды. Сол күні Шымкент полициясының бастығы Нұрлан Алмасбековтің қызметінен босатылғаны, ал некеге мәжбүрлеу туралы істі тіркемеген қызметкерлерге қатысты салғырттық дерегі бойынша қылмыстық іс қозғалғаны белгілі болды.
Осыдан кейін әлеуметтік желілерде бейнежазба тарады, оны Шымкент Полиция департаментінің бұрынғы қызметкерлері жариялады деген болжам бар. Жазбада Нұрай Серікбай өзін некеге тұру мақсатында ешкім ұрламағанын және сол күні күдіктінің көлігіне өз еркімен отырғанын айтады. Роликте Нұрайдың ер адамға ешқандай шағымы жоқ екені туралы сөздері де естіледі.
Кейбір БАҚ-қа берген сұхбатында бұрынғы полицейлер жұмыстан шығарылуын әділетсіз деп атады.
Отбасының адвокаты Сержан Нұрпейісов тергеу құпиясын бұзғаны үшін жәбірленуші тарап ресми шағым түсіргенін айтты.