Politico: Οι Έλληνες είναι έτοιμοι να… αρπαχτούν για την Οδύσσεια του Νόλαν

Η κυκλοφορία της νέας ταινίας «Οδύσσεια» σε σκηνοθεσία του Κρίστοφερ Νόλαν έχει προκαλέσει παγκόσμιο ενδιαφέρον, αλλά και έντονες αντιπαραθέσεις στην Ελλάδα, σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ του Politico.

Σε μια χώρα όπου οι μαθητές γνωρίζουν το ομηρικό έπος ήδη από την πρώτη τάξη του Γυμνασίου, κάθε απόπειρα κινηματογραφικής διασκευής του προκαλεί συζυτήσεις. Πόσο πιστά ακολουθεί ο Νόλαν την αφήγηση του Ομήρου; Γιατί απουσιάζουν Έλληνες ηθοποιοί από το καστ; Και ποιο μήνυμα στέλνει η επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης;

Η υπερπαραγωγή του Χόλιγουντ, με προϋπολογισμό 250 εκατομμυρίων ευρώ και πρωταγωνιστή τον Ματ Ντέιμον ως Οδυσσέα, παραμένει πιστή στα βασικά σημεία του έπους. Αφηγείται το δεκαετές ταξίδι του ήρωα από την Τροία έως την Ιθάκη, τις μάχες του με θεούς και τέρατα και την επιστροφή του για να βρει το παλάτι του καταληφθέν από μνηστήρες.

Σύμφωνα με το Politico, μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα, αναδεικνύοντας εμβληματικά σημεία όπως το Παλάτι του Νέστορα στην Πύλο, τη Βοϊδοκοιλιά, το Κάστρο της Μεθώνης και την Ακροκόρινθο. Η παραγωγή έλαβε επιδότηση ύψους 6,5 εκατομμυρίων ευρώ από το ελληνικό κράτος, γεγονός που γέμισε υπερηφάνεια τους Έλληνες για την παγκόσμια προβολή της πολιτιστικής τους κληρονομιάς.

Αντιδράσεις για την επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο

Η ανάθεση του ρόλου της Ωραίας Ελένης στη μεξικανο-κενυατικής καταγωγής Αμερικανίδα ηθοποιό Λουπίτα Νιόνγκο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Πρώτος αντέδρασε ο Ίλον Μασκ, ο οποίος σχολίασε μέσω της πλατφόρμας Χ: «Ο Κρις Νόλαν βεβήλωσε τον Όμηρο και γονάτισε για να συμμορφωθεί με τους “woke” κανόνες που απαιτούνται για να κερδίσει Όσκαρ», προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Τι σκουλήκι».

Η συζήτηση μεταφέρθηκε αμέσως στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα, όπου ιστορικοί, σκηνοθέτες και κριτικοί κινηματογράφου εξέφρασαν διχασμένες απόψεις. Οι υποστηρικτές της επιλογής επισημαίνουν ότι τα ομηρικά έπη αποτελούν οικουμενική πολιτιστική κληρονομιά και ότι η καλλιτεχνική ελευθερία είναι θεμελιώδης. Αντίθετα, οι επικριτές θεωρούν ότι η περιγραφή της Ελένης από τον Όμηρο αφήνει μεν χώρο στη φαντασία, ωστόσο αναφέρεται στα «λευκά της χέρια», γεγονός που, κατά την άποψή τους, δεν συνάδει με τη συγκεκριμένη επιλογή καστ.

Πολιτικές αντιδράσεις και κρατική επιδότηση

Το υπερορθόδοξο κόμμα της αντιπολίτευσης «Νίκη» εξέφρασε έντονη διαμαρτυρία τόσο για τη σύνθεση του καστ όσο και για την κρατική χρηματοδότηση. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι οι φορολογούμενοι χρηματοδοτούν την επιβολή μιας «ιδεολογίας τύπου woke» πάνω στην ελληνική ιστορία και ταυτότητα. «Η λεγόμενη πατριωτική κυβέρνηση της Ελλάδας συνεχίζει να υποστηρίζει κάθε woke έκφραση και να φιμώνει κάθε πρωτοβουλία που αναδεικνύει την εθνική μας ταυτότητα», δήλωσε ο πρόεδρος του κόμματος Δημήτρης Νατσιός.

Απαντώντας, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε στη Lifo ότι «δεν είναι ρόλος του κράτους να υπαγορεύει σε έναν δημιουργό πώς πρέπει να ερμηνεύσει καλλιτεχνικά ένα έργο ή έναν μύθο», προσθέτοντας: «Μπορούμε σοβαρά να συζητάμε για το αν το κράτος πρέπει να λογοκρίνει τον Κρίστοφερ Νόλαν;».

Από την πλευρά του, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε ότι στηρίζει την επιδότηση της παραγωγής, εκφράζοντας ωστόσο επιφυλάξεις για το τελικό αποτέλεσμα: «Ο Νόλαν το παρατράβηξε. Δεν ξέρω αν το κάνει απλώς για να κερδίσει Όσκαρ», είπε στον τηλεοπτικό σταθμό ΑΝΤ1.

Η απουσία Ελλήνων ηθοποιών

Έντονη συζήτηση προκάλεσε και η πλήρης απουσία Ελλήνων ηθοποιών από τους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η ιστοσελίδα της ελληνικής διασποράς Greek City Times απηύθυνε ανοιχτή επιστολή στους δημιουργούς, σημειώνοντας: «Η Ελλάδα δεν είναι απλώς ένα σκηνικό της αρχαιότητας. Είναι μια ζωντανή χώρα. Οι Έλληνες δεν είμαστε απλώς ιστορικά πρόσωπα του παρελθόντος. Είμαστε σύγχρονοι».

Στο ίδιο πνεύμα, ο Έντι Ζεμενίδης, εκτελεστικός διευθυντής του Hellenic American Leadership Council (HALC), μιλώντας στο podcast «War Room» του Στίβεν Μπάνον, χαρακτήρισε την απουσία Ελλήνων «χαμένη ευκαιρία» για τον σκηνοθέτη. «Είναι απογοητευτικό να βλέπουμε ότι ορισμένες αποφάσεις για το καστ ελήφθησαν με βάση χαρακτηριστικά ταυτότητας, προκειμένου η ταινία να πληροί τα νέα κριτήρια των Όσκαρ», δήλωσε.

Η διεθνής απήχηση της «Οδύσσειας»

Το ερώτημα για την απουσία Ελλήνων ηθοποιών απασχόλησε και τον διεθνή Τύπο. Το περιοδικό Lifo αναρωτιέται: «Ο Όμηρος ανήκει σε όλους, αλλά γιατί απουσιάζουν οι Έλληνες από την “Οδύσσεια” του Νόλαν;», ενώ η βρετανική εφημερίδα The Guardian δημοσίευσε άρθρο γνώμης με τίτλο: «Τι στο καλό! Γιατί το νέο ελληνικό έπος του Κρίστοφερ Νόλαν δεν έχει καθόλου Έλληνες;».

Παρά τις αντιδράσεις, η ταινία αναμένεται να σημειώσει τεράστια εμπορική επιτυχία παγκοσμίως. Στην πρεμιέρα της, τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν μέσα σε λίγες ώρες, ενώ η προβολή της έχει ήδη εκτοξεύσει τις πωλήσεις της «Οδύσσειας» στα ελληνικά βιβλιοπωλεία, επιβεβαιώνοντας ότι το έπος του Ομήρου εξακολουθεί να εμπνέει κοινό και δημιουργούς τρεις χιλιετίες μετά.