Η πολιτική ως λογιστικός αποκρυφισμός

Το ισχυρότερο αποδυναμωτικό για την κυβέρνηση είναι η ακρίβεια, το κόστος ζωής έναντι εισοδήματος. Αυτό λειτουργεί και αντίστροφα, δηλαδή ως ενδυναμωτικό, τουλάχιστον για ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Ενας «δείκτης», πολλές ιδεολογικές στεγάσεις. Ενας «δείκτης», διαφορετικές πολιτικές λειτουργίες. Είναι ανθεκτικός ως πολιτικός καθοριστής αυτός ο «δείκτης»; Το σίγουρο είναι ότι περιθωριοποιεί όλους τους άλλους «δείκτες».

Δηλαδή η δυσφορία για τα σκάνδαλα, τα ενοίκια και η ιδιοκτησιακή ματαίωση, οι φόβοι στην εξωτερική πολιτική (και η επίδραση στον εθνικό εγωισμό), η αγανάκτηση για τη διοικητική πραγματικότητα και τις άπειρες γραφειοκρατικές προϋποθέσεις, οι βρώμικες πόλεις, οι κατειλημμένες, πανάκριβες παραλίες, η συγκοινωνία, η ευνοιοκρατία κ.λπ., όλα υποκύπτουν ως αξιολογικά στοιχεία σε ένα: την ακρίβεια.

Που την υπενθυμίζουν συναρπαστικά το σουπερμάρκετ, το βενζινάδικο, η ένδυση, τα κοινόχρηστα, ο ΕΝΦΙΑ, ο επερχόμενος ΤΑΠ, η απιθανότητα διακοπών κ.λπ. Δηλαδή η ακρίβεια διαθέτει έναν ασυγκράτητο και πληθωρικό υπενθυμιστικό μηχανισμό.

Τα πάντα στη μικρή, καθημερινή κλίμακα λειτουργούν ως πολιτικοί καθοδηγητές. Σου δείχνουν τον φταίχτη, σου υποδεικνύουν τον λυτρωτή. Πολιτικοσυναισθηματικές κατασκευές είναι όλα· αλλά πολιτική δεν είναι το τι λες, αλλά πώς εκλαμβάνεται αυτό που λες – πώς μεταφράζεται. Ενα μόνο στοιχείο (αυτό στο οποίο αναφέρομαι, η ακρίβεια) περιθωριοποιεί όλα όσα αφορούν τη ζωή και διοργανώνει τη συνολική πολιτική απόρριψη· όπως εξάλλου και τη γενική έγκριση.

Αυτή τη στιγμή, φαίνεται ότι αυτός που υποστασιοποιεί το αντιμητσοτακικό αφήγημα ως κίνημα αντι-ακρίβειας, αυτός που φαίνεται να έχει μεγαλύτερη ορμή, είναι ο Αλέξης Τσίπρας, αποσυναρτημένος βέβαια από τον ΣΥΡΙΖΑ και την κυβερνητική του προϋπηρεσία. Αλλά τα πρόσωπα, όπως και τα σχήματα, οδηγούν σε παρανάγνωση (ή παγιδεύονται σε αυτή τη στενότητα) το σημαντικότερο, κατά τη γνώμη μου, στοιχείο: τη λογιστική, ως ανώτατο στάδιο της οικονομίας.

Αυτό αφορά και τους καταναλωτές της πολιτικής και τους παραγωγούς. Αφορά και τον λαό και το πολιτικό σύστημα. Και μην πει κανείς ότι αυτό συνέβαινε πάντα· γιατί σε πολλές ιστορικές περιόδους αυτό που συμπύκνωνε το λαϊκό θυμικό ήταν και η φαντασιακή αναγωγή των, έστω υλικών, προταγμάτων του. Ο «Αντρέας» π.χ. δεν ήταν απλώς ο υλικός τροφοδότης, αλλά και ο φαντασιακός ισορροπιστής: έβαζε τους απορριφθέντες, μέσα.

Ομως σήμερα η «προσθαφαιρική», η στεγνά λογιστική μορφή της οικονομίας (όπως αφομοιώνεται μαζικά, χωρίς κανένα ίχνος ιδεολογικής ή συναισθηματικής αναγωγής, χωρίς προσδοκία, αλλά μόνο αριθμητική αγωνία) έχει αποκτήσει δυσανάλογη δύναμη. Ο «δείκτης» ακρίβειας αποτελεί τον πολιτικό θάνατο ολόκληρης της σκηνής.

Αν η χρεοκοπία διέλυσε κόμματα, πολιτικά πρόσωπα και σύστημα, η εμβύθιση στην αδιέξοδη και απελπισμένη καθημερινή λογιστική θανατώνει όλες τις πιθανότητες ιδεολογικής, συναισθηματικής και ηθικής ανάταξης, ανασύνταξης, επανίδρυσης.

Μάλιστα οι πλατφόρμες του τύπου PosoKanei ή Fuel Pass κ.λπ. ακριβώς επιδεινώνουν αυτό που υποτίθεται πολεμούν.

Βάζοντας τον καταναλωτή στη θέση του θηρευτή λίγων σεντς, του επανεπικαιροποιούν την οικονομία ως ποταπή πράξη προσθαφαίρεσης, ως επικυρωτικό της καθημερινής ένδειας και όχι ως κάποια πιο σύνθετη πολιτική δυνατότητα, που αφήνει περιθώρια στην πολιτική πίστη, στην πολιτική εμπιστοσύνη, στην πολιτική εκτίμηση, στην πολιτική διορατικότητα, στην πολιτική διαίσθηση, κυρίως στη βούληση· που αφήνει τη δυνατότητα η πολιτική να είναι και μια στοχαστική πράξη και όχι μια παραγγελία ενός μικρού περισσεύματος ή ο κίνδυνος ενός ελλείμματος. Μέσα σε αυτή την πλεκτάνη, φτάνει ο πολίτης εύκολα σε μια ασφυκτική και απονεκρωτική αντίληψη της πολιτικής, μεταξύ λογιστικής εσχατολογίας και λογιστικού αποκρυφισμού.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ