Алматыдағы қасбеттің реконструкциясы: тұрғындар нені білуі керек?
Алматыда үйлердің қасбеті реконструкция бағдарламасы аясында жаңартылып жатыр. Бұған қуанған тұрғын көп, бірақ мұндай өзгерісті онша құп көрмейтіндер де бар. Олар: тұрғындар жобаның басында немесе құрылыс жұмыстары жүріп жатқан кезде жаңғыртудан бас тарта ала ма? Бұл қандай жағдайда мүмкін? Үйдің қаптамасын ауыстыру басталғанда пәтер иелері тағы нені ескеруі керек? TengriHome осы сауалдарды мегаполистің аудандық әкімдіктері мен сарапшыларға жолдады.
Алматыдағы қасбеттерді реконструкциялау: бағдарламаға қанша үй енді?
Бостандық ауданы — 24 үй жаңартылпы жатыр.
Алмалы ауданы — биыл 60 үйдің қасбетін жаңарту жоспарланған.
Түрксіб ауданы — биыл жөндеу жұмыстары жүргізілген жоқ.
Медеу ауданы — көппәтерлі тұрғын үйлердің бірінде жұмыстар аяқталды.
Әуезов ауданы — шарт жасалды, дайындық жұмыстары жүріп жатыр.
Жетісу ауданы — бюджет қаржысының болмауына байланысты мұндай жұмыс қарастырылмаған.
Наурызбай ауданы — биыл тұрғын үйлердің қасбеттерін қалпына келтіру жоспарда жоқ.
Қасбеттерді жаңарту: тұрғындардың пікірі ескеріле ме?
Бұл сұраққа аудандық әкімдіктердің берген жауаптары негізінен ұқсас болды. Түйіні — жөндеу басталмас бұрын тұрғындармен кездесулер өткізіледі. Онда эскиздік шешімдер, материалдардың үлгілері және орындалатын жұмыс түрлері таныстырылады.
"Жиналыстар барысында пәтер иелеріне қасбеттің эскизі мен дизайнын келісу үшін жобалар ұсынылады, сондай-ақ жүргізілетін жұмыстардың кестесі бойынша толық түсіндірме беріледі", — деп хабарлады Алмалы ауданының әкімдігі тұрғындармен кездесу форматы туралы.
Бостандық ауданының әкімдігі жаңғырту барысында шенеуніктердің қосымша кездесулер ұйымдастыра алатынын мәлімдеді. Мәселелерді жедел шешу үшін пәтер иелерінің, мердігер ұйымдардың және аудан әкімі аппараты өкілдерінің қатысуымен чаттар құрылып жатыр.
Пәтер иелері жоба бойынша ескертулерін айта ала ма?
Айталық, тұрғындарға эскиздің нұсқасы немесе болашақ қаптама ұнамады. Олардың пікірі ескеріле ме?
"Пәтер иелері тарапынан ескертпе немесе ұсыныс болса, барлық мәселе мердігер ұйыммен және тапсырыс берушімен бірлесіп қаралады. Техникалық мүмкіндік болған жағдайда жекелеген шешімдер тұрғындардың пікірін ескере отырып түзетіледі", — деп жауап берді Бостандық ауданының әкімдігі.
Түрксіб ауданының әкімдігі де ұсыныстар мен ескертулерді қарастыруға дайын. Бірақ олар негізді болуға тиіс. Мұндай жағдайда мамандар мен жобалаушылар техникалық және экономикалық тұрғыдан өзгертулер енгізу мүмкіндігін қосымша талдай алады.
Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда
Алайда қаптама мен сәулет-көркемдік шешімдер жобалық құжаттама әзірленетін кезеңде бекітіледі. Ол құрылыс нормалары мен техникалық регламент талаптарын ескере отырып жасалады.
"Қасбеттерді жаңғырту бағдарламасы әр ғимаратқа арналған жеке жобалық шешімдер негізінде жүзеге асырылады. Мердігерлер тарихи элементтер мен жапсырма әшекейлерге тиіспейді. Қасбеттерді жаңарту кезінде мәрмәр және өзге де төзімділігі төмен материалдарды қолданудан жүйелі түрде бас тартылды. Басымдық сертификатталған табиғи қазақстандық тас пен гранитке беріледі. Бұл ғимараттардың ұзақ мерзім пайдаланылуына және қауіпсіздігіне кепілдік береді. Барлық жобалық құжаттама қалалық дизайн-код талаптарының сақталуы бойынша сәулет және қала құрылысы басқармасының қатаң бақылауынан өтеді", — деп нақтылады Алмалы ауданының әкімдігі.
Жобадан толық бас тарту мүмкін бе?
Әкімдіктің ұстанымы
Бостандық ауданының әкімдігі жиналыстағы талқылау нәтижелері хаттамамен ресімделетінін айтты. Құжатта тұрғындардың ұстанымы көрсетіледі. Құрылыс жұмыстарын жүргізу мүмкіндігі мен сәулеттік шешімдерді келісу туралы шешімді жиналыс қатысушылары көпшілік дауыспен қабылдайды.
"Жұмыстар қаланың сәулет келбетін жақсартуға және қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталғандықтан, сондай-ақ толығымен бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатындықтан (пәтер иелерінен нысаналы жарналар жиналмайды), жұмыстардан толық бас тарту немесе бекітілген қауіпсіздік стандарттары мен қаланың бірыңғай дизайн-кодына сәйкес келмейтін материалдарды пайдалануды талап ету қарастырылмаған", — деп нақтылады Алмалы ауданының әкімдігі.
Сарапшылар не дейді?
Заң кеңесшісі Фарид Алиев тұрғындардың жаңғыртудан бас тарта алмайтынын айтады.
"ҚР "Тұрғын үй қатынастары туралы" Заңының 10-3-бабы, 2-тармағының 8-тармақшасына сәйкес, жергілікті атқарушы органдар жергілікті бюджетте қаражат болған жағдайда, елді мекенге бірыңғай сәулеттік келбет беру мақсатында көппәтерлі тұрғын үйлердің сыртқы қабырғалары мен шатырын реконструкциялауды, ағымдағы немесе күрделі жөндеуді ұйымдастыруға және қаржыландыруға құқылы. Алматыда бұл қосымша мәслихаттың 2023 жылғы 29 желтоқсандағы қаланың дизайн-кодын бекіту туралы шешімімен бекітілген", — деп түсіндірді ол заң тұрғысынан.
Бұл мәселедегі негізгі түйткіл — қаржыландыру. Егер жұмыс меншік иелерінің нысаналы жарналарынсыз бюджет есебінен төленсе, онда бұл шешім көпшілік дауыспен қабылданатын классикалық ортақ мүлікті күрделі жөндеуге жатпайды.
Фото: © Tengrinews.kz / Болат Айтмолда
Бұл жерде әкімдік тарапынан қаланың сәулет келбетін арттыру мақсатында қоғамдық абаттандыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Фарид Алиевтің айтуынша, бұл жағдайда заң тұрғындарға жұмысты бұғаттауға құқық бермейді. Өйткені олардың мүліктік мүдделеріне нұқсан келмейді.
"Бас тарту мүмкіндігі теориялық тұрғыда тек әкімдік шығынның бір бөлігін меншік иелеріне жүктемек болғанда немесе олардың келісімін қажет ететін аймаққа (мысалы, пәтер ішіндегі жеке мүлікті демонтаждау) араласқан жағдайда ғана туындар еді", — деп толықтырды заңгер-кеңесші.
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық ұлттық палатасының президенті Талғат Мұхамедғалиев қасбет те кіретін ортақ мүліктің кімге тиесілі екенін нақтылауды ұсынды. Айта кетейік, Алматыда кондоминиум ретінде тіркелген нысандар 20 пайыздан да аз.
"Кондоминиумді тіркеу деген не? Бұл — жалпы үй мүлкіне құқықтарды тіркеу. Сізде кондоминиумді тіркеу туралы куәлік бар ма? Жоқ. Демек, құқықтарыңыз бекітілмеген. Ал құқық бекітілмесе, үйдің мүддесін қалай қорғап, сол қасбет бойынша қалай шешім қабылдауға болады?" — деді Талғат Мұхамедғалиев.
Жұмыс сапасыз орындалса, не істеу керек?
Егер алдын ала кездесулерде тұрғындарға бір жоба мен материал таныстырылып, бірақ іс жүзінде мердігер басқасын қолданса немесе технологияны бұзса, тұрғындар аудандық әкімдікке немесе сәулет және қала құрылысы басқармасына шағымдана алады. Ал құрылыс нормалары бұзылған жағдайда, мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау органдарына жүгіну қажет.
"Егер өтініштер нәтиже бермесе, тұрғындар кемшіліктерді жоюды немесе орындалған жұмыстарды мәлімделген жобаға сәйкестендіруді сот тәртібімен талап етуге құқылы. Бірақ іс жүзінде бұл — ұзақ жол. Сондықтан ең бірінші және тиімді қадам — әкімдікке бұзушылықты тіркеп (фотосурет, жобаға сәйкес еместік актісі), жазбаша өтініш беру", — деп нұсқады Фарид Алиев.
Балкондарды жылыту керек пе?
Бағдарлама аясында балкондардың қасбеті де жаңартылады. Ол үшін олардың әйнегі, қаптамасы мен жылу оқшаулағыш материалы демонтаждалады. Мердігерлер жаңа қаптаманы үйді жылытуды ескере отырып орнатуға міндетті ме?
"Иә. Қасбет элементтерін (соның ішінде балкон қаптамасы мен жылытқышын) демонтаждау бірыңғай реконструкциялау жобасы аясында жүргізіледі. Мердігер мұндай элементтерді бекітілген жобалық құжаттамаға сәйкес қалпына келтіруге міндетті. Бұл — әкімдікпен жасалған келісімшарт бойынша орындаушы жауап беретін жұмыс көлеміне кіреді. Егер демонтаждалған дүние қалпына келтірілмесе немесе жылусыз, сапасы төмен материалмен ауыстырылса, бұл - жұмыс шарттарын тікелей бұзу. Бұған пәтер иелері емес, мердігер жауапты", — деп есептейді заңгер-кеңесші.
Тұрғындар тағы не нәрсеге назар аударуы керек?
Фарид Алиев жұмыс басталғанға дейін балкондар мен қасбеттің күйін фото мен видеоға түсіріп алуды ұсынады. Сондай-ақ жобаның алдын ала таныстырылымы расымен өткеніне және эскиздің сақталғанына (скриншот, көшірме) көз жеткізу маңызды. Кесте бойынша жұмыстардың орындалу мерзімін нақтылап, одан ауытқуларды тіркеп отыруға болады.
"Жұмыстар тұрғындардан мақсатты жарна алынбай, бюджет есебінен қаржыландырылатындықтан, мердігер қандай да бір шығынды меншік иелеріне жүктеуге тырыспауын қадағалау керек. Мысалы, қосымша жұмыс деген сылтаумен ақша талап етуі мүмкін. Бұл бюджет бағдарламасының шеңберінен шығады және тұрғындардың келісімін талап етеді", — деп ескертті Фарид Алиев.
Талғат Мұхамедғалиев шенеуніктерге тек қасбеттерді емес, бүкіл үйді реконструкциялау туралы ойлануды ұсынады.
"Реконструкция бүкіл үй мен оның шатырын қамтыса екен деймін. Яғни, көшеге, жол жиегіне "қарап тұрған" қасбеті жасалады да, үйдің артқы жағы қала бере ме? Бізге мұндай тәжірибеден арылу керек. Жұмысты аяғына дейін сапалы істеген жөн. Үйдің қаптамасы да, шатыры да бірыңғай стильде орындалуға тиіс", — дейді ол.
Жалпы, процеске белсене қатысу маңызды. Егер ескертулер болса, оны басынан айту керек. Мердігер жұмысынан қандай да бір кемшілік байқадыңыз ба? Әкімдікке немесе оның тиісті басқармаларына хабарлаңыз.