Μετά τον λαγοκέφαλο, έφθασε και ο «Φαραώ Καρδινάλιος» από το Ορμούζ – Τι γίνεται επιτέλους στις ελληνικές θάλασσες;

Ο λαγοκέφαλος ήταν μέχρι σήμερα ο πιο γνωστός «εισβολέας» των ελληνικών θαλασσών.

Το τοξικό ψάρι που έφθασε από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη σχεδόν την Ανατολική Μεσόγειο, έχει γίνει εδώ και χρόνια ο φόβος των ψαράδων και πονοκέφαλος για τους επιστήμονες.

Ωστόσο, ο λαγοκέφαλος δεν είναι μόνος.

Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές καταγράφουν ολοένα και περισσότερα ξενικά είδη που προέρχονται από τις θερμές θάλασσες της Μέσης Ανατολής, του Περσικού Κόλπου, της Αραβικής Θάλασσας και της ευρύτερης περιοχής γύρω από το Στενό του Ορμούζ.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο λεγόμενος «Φαραώ Καρδινάλιος» (Apogonichthyoides pharaonis), (φωτογραφία κάτω)ένα μικρό ψάρι που θεωρείται από τα πιο επιτυχημένα μεταναστευτικά είδη της Ανατολικής Μεσογείου.

Παρότι το όνομά του παραπέμπει στην αρχαία Αίγυπτο, η φυσική του κατανομή εκτείνεται σε μια τεράστια θαλάσσια περιοχή που περιλαμβάνει τον Περσικό Κόλπο, τα νερά του Ορμούζ, την Αραβική Θάλασσα και την Ερυθρά Θάλασσα.

Από εκεί βρήκε τον δρόμο προς τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, ακολουθώντας μια διαδρομή που τα τελευταία χρόνια έχουν ακολουθήσει δεκάδες είδη ψαριών.

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο «Λεσσεψιανοί μετανάστες» για να περιγράψουν αυτά τα είδη, από το όνομα του Γάλλου μηχανικού Φερντινάν ντε Λεσέψ, ο οποίος κατασκεύασε τη Διώρυγα του Σουέζ. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν νέο θαλάσσιο διάδρομο που επέτρεψε σε οργανισμούς από τον Ινδικό Ωκεανό και τις θάλασσες της Αραβικής Χερσονήσου να εγκατασταθούν στη Μεσόγειο.

Ο πιο γνωστός από όλους παραμένει ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus). Το συγκεκριμένο ψάρι δεν έχει φυσικούς εχθρούς στη Μεσόγειο, αναπαράγεται γρήγορα και περιέχει την εξαιρετικά επικίνδυνη τετροδοτοξίνη, ουσία που μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρα για τον άνθρωπο. Η παρουσία του έχει αλλάξει τις ισορροπίες σε πολλές περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.

Μαζί του, όμως, έχουν φθάσει και άλλα είδη λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των λεγόμενων «γερμανών» ή rabbitfish. Τα είδη Siganus rivulatus και Siganus luridus έχουν πλέον εγκατασταθεί μόνιμα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Πρόκειται για φυτοφάγα ψάρια που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φυκιών και μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά τα τοπικά θαλάσσια οικοσυστήματα.

Ένα ακόμη είδος που παρακολουθούν οι ειδικοί είναι το Parupeneus forsskali, γνωστό και ως κόκκινο μπαρμπούνι της Ερυθράς Θάλασσας. Αν και δεν έχει προκαλέσει προβλήματα αντίστοιχα με εκείνα του λαγοκέφαλου, θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας βιολογικής πραγματικότητας που διαμορφώνεται στη Μεσόγειο.

Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί συμβαίνουν όλα αυτά τώρα.

Η απάντηση βρίσκεται σε δύο παράγοντες. Ο πρώτος είναι η Διώρυγα του Σουέζ, η οποία λειτουργεί ως μόνιμος δίαυλος μετακίνησης θαλάσσιων οργανισμών. Ο δεύτερος είναι η κλιματική αλλαγή. Η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας καθιστά ολοένα και πιο φιλόξενες τις ελληνικές θάλασσες για είδη που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν στη Μεσόγειο.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η διαδικασία αυτή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Καθώς τα νερά της Ανατολικής Μεσογείου θερμαίνονται, όλο και περισσότερα τροπικά και υποτροπικά είδη αναμένεται να μετακινηθούν προς τα δυτικά, αλλάζοντας σταδιακά τη σύνθεση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Ίσως λοιπόν ο λαγοκέφαλος να ήταν μόνο η αρχή. Ο «Φαραώ Καρδινάλιος» και οι υπόλοιποι θαλάσσιοι «μετανάστες» από τις θάλασσες γύρω από το Ορμούζ και την Αραβική Χερσόνησο δείχνουν ότι το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχονται σε μια νέα εποχή.