Ανακαλύφθηκε το αρχαιότερο «νεκροταφείο φαλαινών» στον κόσμο στα 7.000 μέτρα βάθος

Ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα στην παλαιοντολογία και τη θαλάσσια βιολογία έφερε στο φως διεθνής ομάδα ερευνητών, εντοπίζοντας το αρχαιότερο, βαθύτερο και εκτενέστερο «νεκροταφείο φαλαινών» που έχει βρεθεί ποτέ, στον νοτιοανατολικό Ινδικό Ωκεανό. Τα απολιθώματα χρονολογούνται σε περισσότερα από πέντε εκατομμύρια χρόνια.

Οι λεγόμενες πτώσεις φαλαινών –όταν τα σώματα των νεκρών φαλαινών βυθίζονται στον πυθμένα της θάλασσας– δεν είναι σπάνιες, ωστόσο συνήθως εντοπίζονται σε βάθη μικρότερα των 4 χιλιομέτρων. Η νέα ανακάλυψη ξεπερνά κάθε προηγούμενο, καθώς η «νεκρόπολη» εκτείνεται σε βάθος άνω των 7 χιλιομέτρων και εκατοντάδες μίλια στον θαλάσσιο πυθμένα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα αποσυντιθέμενα κουφάρια φιλοξενούν πληθώρα μορφών ζωής. Ο δρ Giovanni Bianucci, συν-συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο της Πίζας, δήλωσε: «Η ανακάλυψη αυτή δείχνει ότι τα ακραία και ανεξερεύνητα περιβάλλοντα κρύβουν ακόμη είδη και οικοσυστήματα άγνωστα στην επιστήμη, γεγονός που αποδεικνύει πως απέχουμε πολύ από την πλήρη κατανόηση της βιοποικιλότητας του πλανήτη μας».

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η έρευνα παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τα «μυστηριώδη και φευγαλέα» ρυγχοφάλαινα, ενώ καταδεικνύει πως η ζωή μπορεί να προσαρμόζεται και να εξελίσσεται ακόμη και σε περιβάλλοντα χωρίς φως και με εξαιρετικά υψηλή πίεση.

Σε άρθρο που συνόδευσε τη δημοσίευση, ο Stephen J. Godfrey του Calvert Marine Museum στις ΗΠΑ χαρακτήρισε το εύρημα «πραγματικά μοναδικό» και σημείωσε ότι μπορεί να αποκαλύψει ακόμη περισσότερα συναρπαστικά δεδομένα. «Η έρευνα μου θύμισε το τρέιλερ μιας επικής κινηματογραφικής σειράς», έγραψε χαρακτηριστικά.

Η αποστολή και τα ευρήματα

Η διεθνής ομάδα από την Κίνα, την Ιταλία και τη Νέα Ζηλανδία χρησιμοποίησε υποβρύχιο όχημα για να εξερευνήσει την περιοχή των τάφρων και ρηγμάτων του νοτιοανατολικού Ινδικού Ωκεανού, γνωστή ως ζώνη ρήγματος Diamantina. Η γεωλογική αυτή δομή σχηματίστηκε πριν από περίπου 60 έως 50 εκατομμύρια χρόνια, όταν οι ήπειροι της Αυστραλίας και της Ανταρκτικής απομακρύνθηκαν μεταξύ τους.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, αποκάλυψε απολιθώματα φαλαινών σε βάθη έως 7.002 μέτρων – κοντά στο βαθύτερο σημείο της ζώνης Diamantina. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν 32 καταδύσεις εντοπίζοντας 485 θέσεις με απολιθώματα φαλαινών και πέντε σύγχρονες φυσικές πτώσεις φαλαινών σε προχωρημένο στάδιο αποσύνθεσης.

Όπως σημειώνουν, «ευθυγραμμισμένες κατά μήκος ενός άξονα βορειοδυτικά-νοτιοανατολικά για 1.200 χιλιόμετρα, αυτές οι πτώσεις ενδέχεται να σχηματίζουν έναν έως τώρα άγνωστο ‘υπερδιάδρομο κοινοτήτων πτώσεων φαλαινών’».

Είδη, απολιθώματα και νέα μορφή ζωής

Το μεγαλύτερο κουφάρι που εντοπίστηκε ήταν ένας σκελετός μήκους πέντε μέτρων από Ανταρκτική ρυγχοφάλαινα. Οι ερευνητές βρήκαν επίσης απολιθωμένα κρανία από εξαφανισμένα είδη, όπως του Pterocetus benguelae (5,3 εκατ. ετών) και ενός νέου είδους που ονόμασαν Pterocetus diamantinae.

Τα αποσυντιθέμενα σώματα αποτέλεσαν καταφύγιο για ποικιλία οργανισμών, όπως καρκινοειδή, μαλάκια, σκουλήκια που τρέφονται με οστά και εύθραστους αστερίες. Πολλά από τα είδη αυτά, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενδέχεται να είναι άγνωστα στην επιστήμη.

Μια «νεκρόπολη» που κρύβει μυστικά

Ο καθηγητής Jon Copley, ειδικός στην εξερεύνηση των ωκεανών στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε την ανακάλυψη «συναρπαστική και σπάνια». Όπως είπε, πρόκειται όχι μόνο για την βαθύτερη γνωστή αποικία θαλάσσιων οργανισμών που ζουν σε πτώσεις φαλαινών, αλλά και για μια περιοχή με ασυνήθιστη αφθονία σύγχρονων σκελετών και απολιθωμάτων.

Εξήγησε ότι οι πτώσεις φαλαινών λειτουργούν σαν «νησιά» ζωής στα μεγάλα βάθη, προσελκύοντας οργανισμούς παρόμοιους με εκείνους που συναντώνται σε υδροθερμικές πηγές. Ωστόσο, είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν, καθώς δεν μπορούν να εντοπιστούν με τηλεπισκόπηση.

«Το να εντοπίζεις μια ‘νεκρόπολη φαλαινών’ με σχεδόν 800 σκελετούς ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο είναι έκπληξη, ενώ η ποικιλία των ειδών αποτελεί αίνιγμα», ανέφερε ο Copley. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ύπαρξη τόσο διαφορετικών ειδών πιθανόν να σχετίζεται με τη θέση της περιοχής πάνω σε μεταναστευτική διαδρομή φαλαινών, αλλά και με το γεγονός ότι αποτελεί ιδανικό σημείο για βαθιές καταδύσεις κυνηγών όπως οι ρυγχοφάλαινες.