Πράσινη μετάβαση: Ανοίγει η πλατφόρμα για το Joint Call 2026 – Πώς θα χρηματοδοτηθούν οι ελληνικοί φορείς
Νέο κύκλο χρηματοδότησης διακρατικών ερευνητικών έργων για την ενεργειακή μετάβαση στην Ευρώπη ανοίγει η ευρωπαϊκή Σύμπραξη για τη Μετάβαση στην Καθαρή Ενέργεια (Clean Energy Transition Partnership – CETPartnership), καθώς σήμερα, 8 Ιουνίου, 14:00 ώρα Κεντρικής Ευρώπης (CEST), τίθεται σε λειτουργία η πλατφόρμα υποβολής προτάσεων για την πρόσκληση Joint Call 2026, μία από τις μεγαλύτερες κοινές ευρωπαϊκές δράσεις έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας.
Η γενική γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΓΕΚ) προχώρησε σε προδημοσίευση της πρόσκλησης, επισημαίνοντας ότι θα χρηματοδοτήσει τους ελληνικούς φορείς που θα συμμετάσχουν σε διεθνείς κοινοπραξίες και θα εξασφαλίσουν έγκριση των προτάσεών τους στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αξιολόγησης. Η επίσημη επικαιροποίηση των στοιχείων της ελληνικής συμμετοχής στην ιστοσελίδα της Σύμπραξης αναμένεται το προσεχές διάστημα.
Η πρόσκληση του 2026 είναι η πέμπτη κατά σειρά κοινή πρόσκληση της CETPartnership, η οποία συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» και θεωρείται βασικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιτάχυνση της μετάβασης σε ένα κλιματικά ουδέτερο ενεργειακό σύστημα έως το 2050.
Η Σύμπραξη συγκεντρώνει περίπου 70 εθνικούς και περιφερειακούς οργανισμούς χρηματοδότησης από 34 χώρες, οι οποίοι συντονίζουν εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για τη χρηματοδότηση κοινών ερευνητικών έργων. Η πρωτοβουλία βασίζεται σε περισσότερα από 15 χρόνια ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας και θεωρείται από τις πλέον φιλόδοξες δράσεις του «Ορίζοντα Ευρώπη» για την πράσινη μετάβαση.
Το Joint Call 2026 περιλαμβάνει συνολικά 11 θεματικές ενότητες, καλύπτοντας ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της καθαρής ενέργειας. Μεταξύ των τομέων που θα χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνονται η ανθεκτικότητα των ενεργειακών συστημάτων απέναντι στην κλιματική αλλαγή, η ευελιξία των δικτύων σε συνθήκες υψηλής διείσδυσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι προηγμένες τεχνολογίες ΑΠΕ, η βιομηχανική διαχείριση άνθρακα, το υδρογόνο και τα ανανεώσιμα καύσιμα, οι τεχνολογίες μπαταριών, οι λύσεις θέρμανσης και ψύξης, τα ολοκληρωμένα περιφερειακά και βιομηχανικά ενεργειακά συστήματα, καθώς και η ενεργειακή ενσωμάτωση στα κτίρια.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται φέτος σε τεχνολογίες που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, όπως οι εφαρμογές υδρογόνου, η αποθήκευση ενέργειας, η απανθρακοποίηση της βιομηχανίας, οι αντλίες θερμότητας και οι ψηφιακές ενεργειακές λύσεις για τα κτίρια, πεδία στα οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι θα απαιτηθούν σημαντικές επενδύσεις και καινοτόμες τεχνολογίες κατά την επόμενη δεκαετία.
Η διαδικασία αξιολόγησης θα πραγματοποιηθεί σε δύο στάδια. Οι ενδιαφερόμενες κοινοπραξίες θα πρέπει να υποβάλουν αρχικά προ-πρόταση, έως τις 8 Οκτωβρίου 2026. Όσες προκριθούν θα κληθούν να καταθέσουν πλήρη πρόταση στις αρχές του 2027, ενώ οι τελικές αποφάσεις χρηματοδότησης αναμένονται έως το τέλος Ιουνίου 2027. Η έναρξη των εγκεκριμένων έργων τοποθετείται χρονικά μεταξύ Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου 2027.
Για την ελληνική ερευνητική και επιχειρηματική κοινότητα, η πρόσκληση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς δίνει τη δυνατότητα σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και καινοτόμες επιχειρήσεις να συμμετάσχουν σε μεγάλα ευρωπαϊκά σχήματα ανάπτυξης τεχνολογιών καθαρής ενέργειας και να διεκδικήσουν χρηματοδότηση σε τομείς που βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας και της στρατηγικής ενεργειακής αυτονομίας της ΕΕ.
Το μοντέλο χρηματοδότησης της CETPartnership προβλέπει ότι κάθε συμμετέχουσα χώρα χρηματοδοτεί τους δικούς της εταίρους στις επιλεγμένες διεθνείς κοινοπραξίες. Έτσι, οι ελληνικοί φορείς που θα εγκριθούν μέσω της ευρωπαϊκής διαδικασίας θα λάβουν χρηματοδότηση από τη ΓΓΕΚ, ενώ οι εταίροι των άλλων χωρών θα χρηματοδοτηθούν από τους αντίστοιχους εθνικούς οργανισμούς τους.
Σε προηγούμενες προσκλήσεις της Σύμπραξης η Ελλάδα συμμετείχε επίσης με εθνικούς πόρους, με τη ΓΓΕΚ να έχει διαθέσει ενδεικτικά 500.000 ευρώ για την πρόσκληση του 2023. Σημειώνεται ότι ο προϋπολογισμός της ελληνικής συμμετοχής για το Joint Call 2026 δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επισήμως.