Жаңа салықтар Қазақстан бюджетін “байытты”: Қаржы министрлігі деректері
Қаржы министрлігі 2026 жылдың қаңтар-мамыры аралығындағы бюджет кірісі туралы есеп берді. Түсім жоспардан асып түскен, ал өсімнің негізгі көзі салықтар болды. Бұл Үкімет салық реформасы мен ҚҚС көтерілгеннен кейін күткен кіріс, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
"Шындық басқаша болып шықты"
Осыдан бір ай бұрын премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі, сондай-ақ "Салық реформасының әкесі" аталатын Серік Жұманғарин реформаның алғашқы нәтижелері көріне бастағанын мәлімдеген болатын.
"Деректердің тілі - салқын әрі нақты, ол жерде бос үрей мен эмоцияға орын жоқ. Басында бәріміз алаңдап едік, себебі болжамдар көңілге қорқыныш ұялатқан болатын. Қоғамда салық реформасының әсерінен шағын және орта бизнес жаңа талаптарға шыдамай, жаппай жабыла бастайды, ал бюджет кіріссіз қалады деген пікірлер жиі айтылды. Алайда, шындық басқаша болып шықты.", – деп атап өтті Жұманғарин.
Қаржы министрлігі жаңа сандарды көрсетті
Енді Қаржы министрлігінің 2026 жылдың бес айындағы деректері жарияланды. Олар мемлекеттік бюджетке 11,4 триллион теңгеден астам қаражат түскенін көрсетеді. Бұл былтырғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 16 пайыз көп.
Республикалық бюджетке жоспарланған 7,34 триллион теңгенің орнына 7,41 триллион теңге түсті. Яғни, түсім жоспардан 66,7 миллиард теңгеге артық болды.
Қаржы министрлігі мәліметінше, республикалық бюджеттің трансферттерсіз кірісінің 97,7 пайызы дәл осы салық түсімдерінің үлесіне тиген. Өсімді ҚҚС, корпоративтік табыс салығы, пайдалы қазбаларды өндіру салығы және шикі мұнайға экспорттық кедендік баж салығы қамтамасыз етті.
Бұған дейін Үкімет Ұлттық қорға тәуелділікті азайту үшін мемлекетке жеке кірістер керек екенін түсіндірген болатын. Сондай-ақ Жұманғарин 2026 жылға арналған салық түсімдерінің жоспары 18,9 триллион теңгені құрайтынын, бұл 2025 жылмен салыстырғанда 4,4 триллион теңгеге артық екенін жазған еді.
Сонымен қатар ол 2026 жылы бюджет кейінгі бес жылда алғаш рет Ұлттық қордан нысаналы трансферттерсіз қалыптасқанын атап өтті. 2025 жылы мұндай трансферт 3,25 триллион теңге болған.
Ал бизнестің жабылуына қатысты жағдай қалай?
Бұл ретте салық реформасының екінші жағы да бар. Жаңа ережелер бизнестің бір бөлігі үшін, әсіресе компаниялар қарапайым сатып алушылармен емес, басқа компаниялармен жұмыс істейтін B2B секторында жұмыс істеу шарттарын қатаңдатты. Осыған байланысты кәсіпкерлер мен депутаттар арасында кейбір жеке кәсіпкерлер мен компаниялар жабыла бастайды деген қауіп болды.
Жұманғарин бұған дейін 2022 жылдан 2024 жылға дейін Қазақстанда 1,88 миллион кәсіпорын ашылып, оның 800 мыңнан астамы жұмысын тоқтатқаны туралы деректерді келтірген. Бірақ ол сол кезеңде әлі салық реформасы болмағанын, сондықтан бұл жабылуды жаңа салық ережелерімен тікелей байланыстыруға болмайтынын ерекше атап өткен еді.
Реформа іске қосылғаннан кейін нақты қанша бизнес жабылды және оның себебі реформа болды ма – бұл әзірге белгісіз.