Μπάμπης Ματεντζίδης στα ΝΕΑ: «Η εικόνα χωρίς αλήθεια γίνεται επικίνδυνη»

Τί ευχόμαστε, τί ζητάμε και με τί κόστος;  Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που οδήγησαν τον Μπάμπη Ματεντζίδη για να ερευνήσει μέσα από μια εικαστική performance το «Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι».

Το εμβληματικό και πάντα επίκαιρο έργο του Όσκαρ Ουάιλντ με βασικούς άξονες τον ναρκισσισμό, την ομορφιά, την ψυχή, τη βία, την κακοποίηση, την ηθική έγινε η αφορμή για να φωτίζει ο σκηνοθέτης τους προβληματισμούς τους σχετικά με μία ζωή γεμάτη,  όπως λέει, «μακάρι» για τα οποία δεν γνωρίζουμε ακριβώς το κόστος, τις συνέπειες.

Ο χαρακτηρισμός που επιλέξατε για την παράσταση είναι «εικαστική performance». Πώς προσαρμόζεται την σκηνοθετική σας προσέγγιση σε ένα κλασικό κείμενο; Σε μια τέτοια φόρμα ποια είναι η ισορροπία μεταξύ λόγου, εικόνας και κίνησης;  

Ο χαρακτηρισμός “εικαστική performance” προέκυψε αρχικά από την δομή και τα υλικά της ίδιας της παράστασης και φυσικά από το OPBO STUDIO που φιλοξενεί την παράσταση το οποίο λειτουργεί και ως γκαλερί-εκθεσιακός χώρος.

Ο “DORIAN” είναι μια σκηνική σύνθεση ζωντανών εικόνων σε κίνηση, ντυμένες με λόγο, φως, μουσική και αντικείμενα. Τα σώματα των ηθοποιών δρουν, αναπαριστούν, συναντιούνται επί σκηνής μπορεί και όχι, σαν κινούμενα γλυπτά που υπηρετούν αυτή τη φόρμα.

Νομίζω πως προσάρμοσα το κείμενο στην σκηνοθετική μου προσέγγιση και όχι το αντίστροφο. Επιπλέον λειτούργησα εξαρχής αφαιρετικά, η διαδικασία των προβών ήταν σαν δημιουργία μιας μουσικής σύνθεσης που οι στίχοι-τα λόγια μπήκαν και κούμπωσαν αργότερα.

Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο έργο, την συγκεκριμένη χρονική περίοδο και βέβαια στον συγκεκριμένο χώρο;  

Θα πω κάτι τετριμμένο αλλά θεωρώ το συγκεκριμένο έργο-κείμενο του Όσκαρ Ουάιλντ, όπως και πολλά άλλα, διαχρονικό και πάντα επίκαιρο.

Το είχα διαβάσει πολύ παλιά αλλά με κάποιο τρόπο επέστρεφε κατά καιρούς στη σκέψη μου και θεωρώ πως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να αναμετρηθώ μαζί του.

Επέλεξα το OPBO STUDIO γιατί είναι ένας πολύ αγαπημένος μου χώρος που αν και μη θεατρικός είναι ανοιχτός σε όλες τις προκλήσεις.

Ποιο στοιχείο του ήρωα σας ενεργοποίησε το ενδιαφέρον σας σε αυτή την δεδομένη στιγμή της καλλιτεχνικής σας διαδρομής;  

Ο Dorian είναι ένας πολυεπίπεδος-πολύπτυχος ήρωας-χαρακτήρας, αν πρέπει να αναφέρω ένα στοιχείο, θα επικεντρωθώ στο ναρκισσισμό του που φυσικά δεν έχει να κάνει μόνο με την εξωτερική του εικόνα και ομορφιά.

Σημειώνετε πως ο Νάρκισσος «εξυπηρετεί το σύστημα» .  Θεωρείτε ότι διανύουμε μια εποχή η οποία μας κατευθύνει ωστε να δημιουργούμε ομοιώματα του εαυτού μας;   Γινόμαστε όλοι μας , μέσα από την διαρκή έκθεση μας στα  social media έναν Dorian;

Σαφώς η διαρκής επιστροφή και παρουσία του Νάρκισσου εξυπηρετεί και βολεύει το σύστημα και την κοινωνία με ύπουλο τρόπο. Γινόμαστε-είμαστε Dorian και κατ’ επέκταση Νάρκισσοι και τα social media φυσικά “βοηθούν” και οδηγούν προς αυτή την κατεύθυνση.

Η εικόνα έχει τεράστια δύναμη αλλά χωρίς την αλήθεια μέσα της γίνεται επικίνδυνη και απόλυτα βίαιη.

«Ποια είναι τελικά η ομορφιά που θα σώσει τον κόσμο;»  όπως είπε και ο σπουδαίος Φίοντορ Ντοστογιέφσκι.  Που μπορεί κανείς ν αναζητήσεις την πραγματική ομορφιά κατά την άποψή σας;   

Η αγάπη σε συνδυασμό  με την αλήθεια είναι για μένα η ομορφιά που θα σώσει τον κόσμο και εκεί θα πρέπει να την αναζητήσουμε.

Επίσης σημειώνετε κάτι πολύ ουσιαστικό: «Πώς η παιδική αθωότητα μετατρέπεται σε πονηριά, κακία, μοχθηρία; Πώς τα πιο ευαίσθητα και εύθραυστα πλάσματα γίνονται σκληρά και αδιαπέραστα σαν τσιμέντο;»

Ποιος ευθύνεται γι αυτή τη μεταμόρφωση;  –  κοινωνία, η έμφυτη ανθρώπινη φύση ή ο φόβος της φθοράς;

Ο Dorian λέει κάποια στιγμή μέσα στο έργο “…ήταν λες και αιωρούνταν γύρω μου κάποιο δηλητήριο “.

Ένα παρόμοιο δηλητήριο που η χημική του σύσταση περιέχει όλα όσα αναφέρατε και πολλά άλλα στοιχεία ορατά και αόρατα, ευθύνεται γι’ αυτή τη μεταμόρφωση, αλλά αυτό είναι ένα τεράστιο πεδίο συζήτησης.

 Οι σπουδές σας – Θεολογία και Θέατρο – έχουν ως πεδία διερεύνησης την ανθρώπινη ψυχή, το κακό, το καλό , την ηθική.  Με ποιον τρόπο οι σπουδές σας επέδρασαν στον τρόπο που ερευνήσατε έννοιες όπως η αμαρτία, η θυσία, η τιμωρία; 

Θα επανέλθω και πάλι στην αλήθεια, της οποίας η αναζήτηση είναι βασικό χαρακτηριστικό και της Θεολογίας και του Θεάτρου.

Αυτά τα δύο πεδία γνώσης με βοήθησαν αρκετά θα έλεγα  στην έρευνα και μελέτη πάνω στο συγκεκριμένο έργο και στη δραματουργική επεξεργασία μέσα από την οποία γεννήθηκε ο DORIAN!

Λέτε πως «Πιστεύουμε μάλλον πως έχουμε κι εμείς ένα πορτρέτο που αυτό θα κουβαλήσει όλο το βάρος των αμαρτιών». Κατά την άποψή σας πως σκιαγραφείται το δικό μας σύγχρονο «πορτρέτο» στο οποίο μεταθέτουμε τις ευθύνες μας;

Το δικό μας σύγχρονο “πορτρέτο”, είναι  οι διάφορες επίπλαστες περσόνες που χτίζουμε κι εκεί μεταθέτουμε τις ευθύνες μας, ατομικές και συλλογικές, γιατί στην πραγματικότητα δεν είμαστε ελεύθεροι και γιατί τρεφόμαστε με φόβο και ψέμα.

Ναι πιστεύουμε πως αυτές οι περσόνες-πορτρέτα θα κουβαλήσουν όλο το βάρος των παθών και των αμαρτιών μας, όπως λέει και πιστεύει ο Ντόριαν.

Αυτό το σύγχρονο πορτρέτο λοιπόν είναι οτιδήποτε χρησιμοποιούμε ως κρυψώνα, άλλοθι ή αποδιοπομπαίο τράγο για να μην αντιμετωπίσουμε τις δικές μας ευθύνες και φυσικά η έννοια των “Άλλων” που πάντα φταίνε για όλα.

  Η βία, η κακοποίηση και οι χειριστικοί άνθρωποι είναι θέματα που θίγονται στην παράσταση.  Με ποιο τρόπο θ  αποδώσετε αυτές τις τόσο λεπτές και σκληρές ισορροπίες στη σκηνή; 

Η βία, η χειραγώγηση και η κακοποίηση βρίσκονται στον πυρήνα του έργου του Όσκαρ Ουάιλντ έτσι κι αλλιώς και αποδίδονται στην παράσταση  άλλοτε με τρόπο συμβολικό και άλλοτε με έναν τρόπο σκληρό και ωμό.

Εστω ότι θ έπρεπε να δώσετε “τα πάντα” για μια επιθυμία σας. Ποια θα ήταν αυτή και ποιο όριο δεν θα ξεπερνούσατε ποτέ;  

Θα έδινα τα πάντα για ελευθερία και ειρήνη. Το όριο που δεν θα ξεπερνούσα ποτέ είναι η απώλεια της ενσυναίσθησης.

Όταν σταματάς να νιώθεις τον πόνο που προκαλείς στους άλλους για να πετύχεις τον στόχο σου, τότε έχεις χάσει την ψυχή σου όπως ο Ντόριαν.

INFO 

Μία μελέτη πάνω στο «Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι» του Όσκαρ Ουάιλντ

Σύλληψη-Σκηνοθεσία Μπάμπης Ματεντζίδης

Οpbo studio, Φίλωνος 86, Πειραιάς έως στις 31 Μαΐου κάθε Σάββατο και Κυριακή. Εισιτήρια: https://www.ticketservices.gr/event/dorian-opbo-studio/