“Cool Routes”: Οι «οάσεις δροσιάς» στο κέντρο της Αθήνας για τις ημέρες καύσωνα

«Οάσεις δροσιάς» στο κέντρο της Αθήνας φιλοδοξεί να χαρτογραφήσει η πρωτοβουλία #CoolRoutes, που αναδείχθηκε νικήτρια στο «αφηγηματικό» hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», στο πλαίσιο του Project Heatwave. Μέσω εργαλείων όπως το Google Maps και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πολίτες θα μπορούν να εντοπίζουν και να μοιράζονται δροσερά σημεία της πόλης ως “καρφιτσωμένες” τοποθεσίες, διευκολύνοντας τις μετακινήσεις τους σε περιόδους καύσωνα.

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η ειδική σε θέματα επικοινωνίας και μέλος της ομάδας #CoolRoutes, Μάρθα Γατσίνου, ο αρχικός στόχος ήταν να «χακαριστεί» το αφήγημα γύρω από τους καύσωνες. «Εμείς ουσιαστικά είχαμε αναλάβει την πρόκληση να δημιουργηθεί μία επικοινωνιακή καμπάνια που θα μετατοπίσει τη συζήτηση από το “νιώθω αβοήθητος” στο “δρούμε συλλογικά και αλληλοβοηθούμε”», τονίζει η κα Γατσίνου, σημειώνοντας ότι η ομάδα αποτελείται από πέντε άτομα με εμπειρία στην επικοινωνία, το marketing, τον εθελοντισμό και την κλιματική συνηγορία.

Η πρωτοβουλία θα εφαρμοστεί πιλοτικά από τον Ιούνιο, απευθυνόμενη σε πολίτες που εργάζονται ή κινούνται καθημερινά στο κέντρο της Αθήνας. Στόχος είναι η δημιουργία μιας ψηφιακής κοινότητας που θα ενεργοποιείται κατά τη διάρκεια ακραίων θερμικών φαινομένων, προσφέροντας πρακτικές λύσεις για ασφαλέστερες και πιο άνετες μετακινήσεις.

Σύμφωνα με την κα Γατσίνου, ο κάθε πολίτης θα μπορεί να χαράσσει διαδρομές λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η σκιά, η ύπαρξη βρυσών ή πράσινων σημείων. Ο πρώτος στόχος είναι η δημιουργία χάρτη με «δροσερά pins», τα οποία θα ενημερώνονται διαρκώς και θα συνοδεύονται από live αναφορές για προβλήματα, όπως μη λειτουργούσες βρύσες. Παράλληλα, θα παρέχονται χρηστικές πληροφορίες για τη συμπεριφορά των πολιτών σε συνθήκες καύσωνα.

«Στοχεύουμε στους ανθρώπους που είναι υποχρεωμένοι να κυκλοφορούν στο κέντρο τις ημέρες του καύσωνα – εργαζόμενους, φροντιστές, πωλητές, ανθρώπους του τουρισμού. Μέσα από τα social media και τα cool pins στο Google Maps θα μπορούν να βρίσκουν “σημεία δροσιάς” κοντά τους», αναφέρει η κα Γατσίνου, προσθέτοντας ότι τέτοια σημεία μπορεί να είναι στοές, μικρά πάρκα ή δρόμοι με πράσινο.

Η ίδια επισημαίνει τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών, καθώς η πρωτοβουλία βασίζεται στη συλλογική ενημέρωση και επιβεβαίωση της χρησιμότητας κάθε σημείου. «Το να μοιράζεσαι εμπειρίες και πληροφορίες είναι ενδυναμωτικό. Μπορεί να μη λύνει το πρόβλημα του καύσωνα, αλλά προσφέρει μια ανάσα και ψυχολογική στήριξη», υπογραμμίζει.

Το Heatwave Project και η αλλαγή του αφηγήματος για τους καύσωνες

Όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ιάσονας Κάντας, Heatwave Project Communication Lead, και η Αλεξάνδρα Γκαράνη, Heatwave Project Engagement Lead, το Heatwave Project ξεκίνησε στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 2025, με στόχο να αλλάξει τον τρόπο που οι πολίτες αντιλαμβάνονται και αντιμετωπίζουν τους καύσωνες.

«Θέλουμε να μιλάμε διαφορετικά για τους καύσωνες, ώστε οι πολίτες να αισθανθούν ότι μπορούν να δράσουν συλλογικά και όχι να απομονώνονται», σημειώνει ο κ. Κάντας. Το hackathon που διοργανώθηκε τον Απρίλιο στο Impact Hub Athens συγκέντρωσε περίπου 40 συμμετέχοντες από διάφορους επαγγελματικούς κλάδους, με στόχο τη δημιουργία ιδεών προσαρμογής στα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η ιδέα των #CoolRoutes αναδείχθηκε νικήτρια και πέρασε στη φάση υλοποίησης, έχοντας λάβει αρχική χρηματοδότηση ύψους 2.000 ευρώ για την πιλοτική εφαρμογή του καλοκαιριού του 2026. «Η φιλοδοξία είναι να δημιουργηθεί ένα εργαλείο από τους ίδιους τους χρήστες, που θα διευκολύνει τις μετακινήσεις αξιοποιώντας σημεία δροσιάς», εξηγεί ο κ. Κάντας.

Τα ευρήματα της έρευνας και οι επόμενες δράσεις

Έρευνα της Mindworks Lab μέσω του Heatwave Monitor έδειξε ότι πάνω από τους μισούς Έλληνες δηλώνουν έντονα επηρεασμένοι από τους καύσωνες, ενώ η πλειονότητα τους θεωρεί σοβαρή απειλή για το μέλλον. Έξι στους δέκα πιστεύουν ότι οι ίδιες οι κοινότητες πρέπει να αναλάβουν δράση αν η κυβέρνηση δεν μπορεί να προστατεύσει τους πολίτες, αλλά μόνο ένας στους τέσσερις θεωρεί ότι αυτό είναι εφικτό.

Η κα Γκαράνη επισημαίνει την αντίφαση μεταξύ πρόθεσης και εμπιστοσύνης: «Αναγνωρίζουμε ότι πρέπει να δράσουμε συλλογικά, αλλά δεν έχουμε την απαραίτητη εμπιστοσύνη. Ενδιαφέρον είναι ότι ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα για δράση είναι η αξιοποίηση των προσωπικών ταλέντων».

Οι γυναίκες και η Generation Z εμφανίζονται πιο ευάλωτες στα κύματα καύσωνα – το 61% των γυναικών και το 67% των νέων δηλώνουν έντονα επηρεασμένοι, έναντι 44% των ανδρών.

Η Mindworks Lab σχεδιάζει να στηρίξει και άλλες ιδέες που διακρίθηκαν στο hackathon, όπως η δράση «Χούφτα-λα & μαμούνια» για διαγενεακή φύτευση σε γειτονιές, και η πρόταση «Το άλλο 112» για τη δημιουργία μικροδικτύων γυναικών αλληλοφροντίδας σε περιόδους καύσωνα. «Όλες οι ιδέες μπορούν να συμβάλουν στην αλλαγή του αφηγήματος», υπογραμμίζει η κα Γκαράνη.

Ένα νέο θετικό αφήγημα για τη ζωή στην πόλη

Ο κ. Κάντας τονίζει ότι, πέρα από την υγεία, οι καύσωνες επηρεάζουν και άλλους τομείς, κυρίως οικονομικούς. «Πρέπει να δούμε το ζήτημα ολιστικά, όχι μόνο ως έκτακτο φαινόμενο αλλά ως πρόκληση με κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις», σημειώνει.

Η κα Γατσίνου προσθέτει ότι η δημιουργία ενός θετικού αφηγήματος είναι καθοριστική. «Η μετακίνηση στην πόλη δεν είναι απλώς δυσβάσταχτη· για κάποιους είναι επικίνδυνη. Όμως μπορούμε να φωτίσουμε το πρόβλημα θετικά, δείχνοντας ότι η λύση βρίσκεται στην περισσότερη σκιά, στο πράσινο και στον καλύτερο αερισμό των πόλεων», τονίζει.

«Οι καύσωνες είναι εδώ και θα μείνουν. Το ζητούμενο είναι να βρούμε τρόπους αλληλοβοήθειας, να στηρίξουμε ο ένας τον άλλον και να προωθήσουμε λύσεις που κάνουν τη ζωή στην πόλη πιο ανθρώπινη», καταλήγει.