Αποκλεισμός του Ορμούζ… μέχρι νεωτέρας
Η προοπτική ενός παρατεταμένου αποκλεισμού του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την οποία φέρεται να έθεσε ο Ντόναλντ Τραμπ στους συνεργάτες του ως βασική επιλογή για την άσκηση πίεσης στην Τεχεράνη, διαμορφώνει ένα νέο, πιο μακροχρόνιο και αβέβαιο πλαίσιο για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με άμεσες παγκόσμιες οικονομικές επιπτώσεις. Κι αυτό ενώ ο ίδιος απηύθυνε χθες νέο μήνυμα προς την Τεχεράνη, καλώντας τη να πει «απλώς παραδιδόμαστε».
Η στρατηγική της συνέχισης του ναυτικού αποκλεισμού, που στοχεύει στα έσοδα του ιρανικού καθεστώτος και στις εξαγωγές πετρελαίου, εμφανίζεται από την Ουάσιγκτον ως εναλλακτική τόσο στην επανέναρξη των βομβαρδισμών όσο και σε μια πρόωρη αποχώρηση χωρίς παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή παρατείνει τη σύγκρουση και διατηρεί την πίεση στα Στενά του Ορμούζ, περιορίζοντας τη ναυσιπλοΐα και αυξάνοντας την αβεβαιότητα στις ενεργειακές αγορές, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις παραμένουν στάσιμες και καμία πλευρά δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να υποχωρήσει. Με τις συνέπειες να πλήττουν αναπόφευκτα και την ευρωπαϊκή οικονομία, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προειδοποίησε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατ. ευρώ ημερησίως καθώς η άνοδος των τιμών των ορυκτών καυσίμων επιβαρύνει δραστικά το κόστος εισαγωγών ενέργειας. Οπως σημείωσε, μέσα σε μόλις δύο μήνες σύγκρουσης ο ευρωπαϊκός λογαριασμός για εισαγόμενα καύσιμα αυξήθηκε κατά περισσότερο από 27 δισ. ευρώ χωρίς πρόσθετες ενεργειακές ποσότητες. Παρουσίασε μάλιστα τη σύγκρουση ως επιπλέον απόδειξη ότι η ΕΕ πρέπει να επιταχύνει τη μετάβαση μακριά από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και να ενισχύσει την εγχώρια, προσιτή και καθαρή ενεργειακή παραγωγή της.
Πού αποσκοπεί
Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Wall Street Journal» ο αμερικανός πρόεδρος έδωσε εντολή στους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν, μια στρατηγική που αποσκοπεί στο να πιέσει την οικονομία της Τεχεράνης περιορίζοντας τη ναυσιπλοΐα προς και από τα λιμάνια της. Η προσέγγιση αυτή ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω διατάραξης των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικοί όγκοι φυσικού αερίου και λιπασμάτων.
Αξιωματούχοι μάλιστα ανέφεραν πως ο Ντόναλντ Τραμπ εκτιμά ότι οι άλλες επιλογές του – να επαναλάβει τους βομβαρδισμούς ή να αποχωρήσει από τη σύγκρουση – ενείχαν μεγαλύτερο κίνδυνο από τη διατήρηση του αποκλεισμού. Βεβαίως και εδώ το κόστος είναι πολυεπίπεδο προκαλώντας αύξηση στις τιμές των καυσίμων, πτώση στα ποσοστά δημοτικότητας του Τραμπ και αναπόφευκτα περαιτέρω επιδείνωση στις προβλέψεις για τις επιδόσεις των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές, που απέχουν λιγότερο από ένα εξάμηνο.
Αναλυτές αναφέρουν ότι ενώ ο αμερικανός πρόεδρος από την κατάπαυση του πυρός της 7ης Απριλίου έχει επανειλημμένα κάνει βήματα για να αφήσει χώρο στη διπλωματία – όσο κι αν νωρίτερα απειλούσε να καταστρέψει ολοσχερώς το Ιράν –, επιθυμεί να προκαλέσει ασφυξία στο καθεστώς προκειμένου να υποχωρήσει στο βασικό του αίτημα: την πλήρη διάλυση όλων των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν.
Οπως ανέφερε και σε ανάρτησή του στο Truth Social ο αμερικανός πρόεδρος, ένας επ’ αόριστον αποκλεισμός ωθεί το Ιράν σε κατάρρευση. Καλώντας τους Ιρανούς να βάλουν μυαλό και γρήγορα, τόνισε ότι η Τεχεράνη δεν ξέρει πώς να κλείσει μια συμφωνία για τα πυρηνικά. Αυτό που κυρίως τράβηξε την προσοχή όμως ήταν το φωτομοντάζ που συνόδευε την ανάρτηση δείχνοντας τον Τραμπ με γυαλιά «Top Gun», μαύρο κοστούμι και γραβάτα κρατώντας ένα αυτόματο όπλο και στο φόντο ένα πολεμικό σκηνικό εκρήξεων και φωτιάς.
Αντικρουόμενες συμβουλές
Στην ίδια λογική, η αναπληρώτρια εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Αννα Κέλι, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν τους στρατιωτικούς στόχους της επιχείρησής τους στο Ιράν και «χάρη στον επιτυχημένο αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών διαθέτουν μέγιστη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στο καθεστώς» στις συνομιλίες για να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη. «Ο πρόεδρος θα αποδεχθεί μόνο μια συμφωνία που προστατεύει την εθνική ασφάλεια της χώρας μας», είπε.
Σύμφωνα με τη «WSJ», η έλλειψη σαφούς και αποφασιστικής πορείας οδηγεί ορισμένους αμερικανούς αξιωματούχους να λένε ότι η σύγκρουση των οκτώ εβδομάδων πιθανότατα θα τελειώσει χωρίς ούτε πυρηνική συμφωνία ούτε επανέναρξη του πολέμου. Ο Τραμπ λαμβάνει αντικρουόμενες συμβουλές για τις επόμενες κινήσεις του. Ορισμένοι αξιωματούχοι όπως ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ από τη Νότια Καρολίνα, καλούν ανοιχτά τον Λευκό Οίκο να συνεχίσει την πίεση προς την Τεχεράνη. Αλλοι, συμπεριλαμβανομένων ηγετικών στελεχών του κόσμου των επιχειρήσεων που βρίσκονται κοντά στον πρόεδρο, ανησυχούν ότι κλειστά Στενά του Ορμούζ ή επανέναρξη του πολέμου θα έπλητταν την οικονομία και θα κατέφεραν ένα καθοριστικό πολιτικό πλήγμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.