Χοντορκόφσκι: Λανθασμένες κυρώσεις βοήθησαν τον Πούτιν να κρατήσει κεφάλαια και ειδικούς στη Ρωσία

«Οι λανθασμένες κυρώσεις κατά της Ρωσίας συνέβαλαν, αντί να εμποδίσουν, στη διατήρηση κεφαλαίων και εξειδικευμένων επαγγελματιών εντός της χώρας», υποστήριξε ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, συνιδρυτής της Ρωσικής Αντιπολεμικής Επιτροπής, μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο πραγματοποιείται από τις 22 έως τις 25 Απριλίου στους Δελφούς.

Σύμφωνα με τον ίδιο, «κάποιες από τις κυρώσεις ήταν λανθασμένες» και «όσο πιο γρήγορα επανεξεταστούν, τόσο καλύτερα». Τόνισε ότι η ρωσική οικονομία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, καθώς διαθέτει σημαντικούς τομείς όπως η αγροτική παραγωγή, η μηχανολογία, ο χάλυβας, τα μέταλλα, τα λιπάσματα και οι υπηρεσίες, περιορίζοντας έτσι την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων.

Η Κίνα και ο ρόλος της στις ροές προϊόντων

Ο Χοντορκόφσκι στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της Κίνας, επισημαίνοντας ότι μεγάλο μέρος των προϊόντων που βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων φτάνει στη Ρωσία μέσω αυτής. Περιέγραψε τον ευρωπαϊκό ενεργειακό αποκλεισμό ως το πιο αποτελεσματικό μέτρο, καθώς στέρησε από τη Μόσχα την πρόσβαση σε μια αγορά υψηλής αξίας.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Δύση πρέπει να διευκολύνει τη νόμιμη παραμονή Ρώσων ειδικών που εγκατέλειψαν τη χώρα. Όπως είπε, «δεν χρειάζονται κοινωνικά επιδόματα ή υπηκοότητα, χρειάζονται ταξιδιωτικά έγγραφα για την ελευθερία τους».

Πολιτιστικές σχέσεις και προπαγάνδα

Αναφερόμενος στις πολιτιστικές σχέσεις με τη Ρωσία, ο Χοντορκόφσκι έκανε διάκριση ανάμεσα στη διατήρηση επαφών και στη νομιμοποίηση του καθεστώτος. «Οι επαφές με τη ρωσική κοινωνία δεν μπορούν και δεν πρέπει να διακοπούν, ειδικά στον πολιτισμό και την εκπαίδευση», σημείωσε.

Προειδοποίησε ωστόσο ότι η συμμετοχή προσώπων συνδεδεμένων με το Κρεμλίνο σε διεθνείς διοργανώσεις «δεν είναι πολιτιστική ανταλλαγή, αλλά ενίσχυση της προπαγάνδας του Πούτιν». Ανέφερε ακόμη πως υπάρχει «τεράστιος αριθμός αντιπολεμικών καλλιτεχνών και δημιουργών» που αρνούνται να υπηρετήσουν το καθεστώς, και ότι η επιλογή προσώπων κοντά στην εξουσία για την εκπροσώπηση της ρωσικής κουλτούρας «προκαλεί εύλογη έκπληξη».

Η Ευρώπη μετά τον Πούτιν

Κλείνοντας, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία για το μέλλον, δηλώνοντας ότι «ελπίζω ο πόλεμος να τελειώσει έως το 2027». Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη η Ευρώπη «να αφυπνιστεί και να γίνει αρκετά ισχυρή, ακόμη και χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ», ώστε να αποτραπεί νέα σύγκρουση.

Όπως είπε, η αποχώρηση του Βλαντίμιρ Πούτιν είναι αναπόφευκτη, όμως το κρίσιμο ζητούμενο είναι «να μην μπούμε σε έναν νέο κύκλο αυταρχισμού και αντιπαράθεσης». Η εξέλιξη αυτή, πρόσθεσε, δεν θα προκύψει αυτόματα, αλλά απαιτεί ενεργό ρόλο και πρωτοβουλίες από τη Δύση.

Η ανάλυση του Charles Hecker

Συνδέοντας το ζήτημα των κυρώσεων με τη δυτική στρατηγική, ο Charles Hecker, δημοσιογράφος, συγγραφέας και σύμβουλος γεωπολιτικού ρίσκου στο Ηνωμένο Βασίλειο, χαρακτήρισε την επιβολή τους «ένα μαζικό πείραμα». Όπως εξήγησε, οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία κυρώσεων σε τόσο μεγάλη οικονομία, ενώ τα μέτρα πρέπει να αξιολογούνται συνολικά, σε σχέση με την ενέργεια, τις μεταφορές και τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων.

Αναφερόμενος στους Ρώσους που εγκατέλειψαν τη χώρα, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να κάνει «ένα λάθος που θα μετανιώσει σε 5, 10 ή 15 χρόνια», αν δεν αξιοποιήσει τη γενιά των νέων Ρώσων που σπούδασε και εργάστηκε στη Δύση. «Είναι η ώρα να εξαργυρώσει η Ευρώπη την επένδυση που έκανε σε αυτή τη νεότερη ρωσική γενιά και να αποτρέψει την επιστροφή της», είπε χαρακτηριστικά.

Η συζήτηση στο Φόρουμ

Τη συζήτηση συντόνισε ο Grégoire Roos, Director, Europe, Russia & Eurasia, Chatham House, ο οποίος έθεσε στο επίκεντρο το ερώτημα αν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας λειτουργούν πραγματικά. Όπως σημείωσε, τα στοιχεία δείχνουν αύξηση του πλούτου των ισχυρότερων Ρώσων, γεγονός που αναδεικνύει τόσο την οικονομική ανθεκτικότητα της χώρας όσο και τη σημασία της ρωσικής διασποράς που αντιτίθεται στον πόλεμο και στο καθεστώς Πούτιν.