Κώστας Γαβράς: Συγγνώμη στη γαλλική Εθνοσυνέλευση για το Τελευταίο Τανγκό στο Παρίσι
Ο Κώστας Γαβράς και το διοικητικό συμβούλιο της Γαλλικής Ταινιοθήκης του Παρισιού ζήτησαν συγγνώμη για την αποτυχία διαχείρισης της κρίσης που ξέσπασε στη Γαλλία μετά από την ακρύωση της προβολής της αμφιλεγόμενης ταινίας του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, Το Τελευταίο Τανγκό στο Παρίσι, τον Δεκέμβριο.
Ο σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς, ο οποίος είναι ο πρόεδρος της Γαλλικής Ταινιοθήκης και άλλα μέλη της συναντήθηκαν με την επιτροπή της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης για τη σεξουαλική βία στις 16 Ιανουαρίου.
Η Γαλλική Ταινιοθήκη (La Cinémathèque française) είχε προγραμματίσει μια προβολή της ταινίας, η οποία περιλαμβάνει μια σκηνή βιασμού που γυρίστηκε χωρίς τη συγκατάθεση της ηθοποιού Μαρία Σνάιντερ, ως μέρος μιας αναδρομής στην καριέρα του Μάρλον Μπράντο στις 15 Δεκεμβρίου.
Η επιλογή επικρίθηκε σκληρά από προσωπικότητες του κινηματογράφου και φεμινιστικές οργανώσεις οδηγώντας την Ταινιοθήκη στην απόφαση της να ακυρώσει την προβολή μια μέρα πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία «για να κατευνάσει τις εντάσεις και υπό το φως πιθανών κινδύνων για την ασφάλεια».
Ωστόσο, αυτή η απόφαση προκάλεσε περισσότερες αντιδράσεις με ομάδες να διαμαρτύρονται για την απόφαση ισχυριζόμενες ότι η Ταινιοθήκη (χρηματοδοτείται από το κράτος) έπρεπε να προχωρήσει με την προβολή της ταινίας όπως είχε προγραμματιστεί με το προβλεπόμενο πλαίσιο και συζητήσεις γύρω από τη σεξουαλική βία.
«Η επιθυμία μας δεν ήταν ποτέ να προκαλέσουμε, κάθε άλλο» είπε ο Κώστας Γαβράς σύμφωνα με το Screen Daily.
«Θέλαμε να παρουσιάσουμε μια σημαντική δουλειά με έναν θρυλικό ηθοποιό», είπε αναφερόμενος στον Μπράντο.
«Η ταινία θα έπρεπε να είχε γίνει αντικείμενο μιας πολύ λεπτομερούς και εις βάθος προβολής, γιατί είχε, αναμφισβήτητα, σοβαρές συνέπειες στη ζωή της Mαρία Σνάιντερ. Αναλαμβάνω την ευθύνη για αυτήν την άρνηση», δήλωσε ο Έλληνας σκηνοθέτης, ο οποίος θα λάβει το τιμητικό βραβείο Σεζάρ για την καριέρα του τον Φεβρουάριο.
«Λυπάμαι βαθιά που δεν σχεδιάσαμε να συνοδεύσουμε την παρουσίαση της ταινίας με κάποιον ειδικό. Αυτό είναι ένα μάθημα για το μέλλον» πρόσθεσε.
Ο διευθυντής της Cinematheque, Φρεντερίκ Μπονό είπε ότι το διοικητικό συμβούλιο σκοπεύει «να λάβει περισσότερο υπόψη, κατά την παρουσίαση ορισμένων ταινιών, το πώς στέκονται στο πέρασμα του χρόνου, σύμφωνα πάντα με την εξέλιξη της κοινωνίας και τον σεβασμό που οφείλεται στα θύματα».
Τα γυρίσματα της ταινίας που τραυμάτισε για πάντα τη Μαρία Σνάιντερ είναι και το θέμα της ταινίας Being Maria της της Τζέσικα Παλούντ με πρωταγωνίστρια την Anamaria Vartolomei ως Σνάιντερ (που πέθανε το 2011) και τον Ματ Ντίλον ως Μπράντο που έκανε πρεμιέρα στις Κάννες.
Η ταινία εξερευνά τη σχέση ενός χήρου Αμερικανού στο Παρίσι (Μπράντο) και μιας πολύ νεότερης του Παριζιάνας (Σνάιντερ) και απεικονίζει μια σκηνή βίαιου βιασμού.
Η Σνάιντερ, η οποία ήταν τότε 19 ετών, αποκάλυψε σε συνέντευξη το 2007 ότι η σκηνή δεν ήταν στο αρχικό σενάριο, αλλά οι ισχυρισμοί της αγνοήθηκαν σε μεγάλο βαθμό εκείνη την εποχή.
H Σνάιντερ ισχυρίστηκε ότι η σκηνή πρωκτικού σεξ γυρίστηκε χωρίς τη συγκατάθεση της και επέμενε μέχρι τον θάνατό της ότι η σιωπή του Μπερτολούτσι που δεν την προειδοποίησε πριν το γύρισμα την «παγίδευσε» και τη «βίασε».
Σε μια δήλωση του 2016 στα ιταλικά, ο Μπερτολούτσι χαρακτήρισε το περιστατικό «παρεξήγηση» και είπε: «Η Μαρία ήξερε τα πάντα γιατί είχε διαβάσει το σενάριο, στο οποίο περιγράφονταν όλα. Το μόνο νέο πράγμα ήταν η ιδέα του βουτύρου. Αυτό ήταν, έμαθα πολλά χρόνια αργότερα, που αναστάτωσε τη Μαρία, και όχι η βία που υπήρχε στη σκηνή που ήταν γραμμένη στο σενάριο της ταινίας».
Η συγγνώμη της Cinematheque έρχεται καθώς το κίνημα #MeToo της Γαλλίας συνεχίζει να απαιτεί από την κινηματογραφική βιομηχανία αφύπνιση και σεβασμό προς τα θύματα κακοποιητικής συμπεριφοράς και έμφυλης βίας.