MIB xodimlari Navro‘z bayramida ham aholidan qarz undirdi
Samarqand shahri, Xorazm viloyat, Qo‘shko‘pir va Surxondaryo viloyat Muzrobod tumanlaridagi Ozodlik suhbatlashgan kichik tadbirkorlar va aholi vakillari dam olish va bayram kunlarida ham MIB xodimlari bezovta qilib qarz undirish uchun eshik taqillatganidan norozi bo‘ldi.
Ayni paytda MIB xodimlari ham bayram kunlari ishlayotganidan noroziligini Ozodlikka bildirdi.
Xorazm viloyat Qo‘shko‘pir tumanida kichik magazini bor tadbirkorning Ozodlikka shikoyat qilishicha, MIB xodimlari undan bayram kuni elektr energiyasi uchun to‘planib qolgan qarzini to‘lashni talab qilgan:
- Bayram kuni banklar ishlamaydi, shuning uchun MIB talabini bajarish imkoni bo‘lmadi. Qarzdorlikni bayramdan keyin yopib beraman desam ham, penya solib ketishdi, - dedi tadbirkor.
Ozodlik suhbatlashgan Samarqand shaxridagi issiqxona egasi esa, gazdan qarzini undirish uchun MIB xodimi bank vakili bilan kelganini aytarkan, dedi:
- Ikkita issiqxonam bor¸ parnik. Bittasida pomidor, ikkinchisida bodring yetishtiraman. Sezon hozir. Tovar ketib, pul kelmagan payt. Tabiiy gazdan qarz sal yig‘ilib qolibdi. Shuni "bugun to‘laysan", deb turib oldi. Yonida bank xodimini ham yetaklab kelibdi. To‘ladik yor-birodardan qarz ko‘tarib. Shuni 24 mart kuni to‘lay desam, unamadi.
Ijrochilar ham norozi
Ishsiz qolishdan cho‘chib, Ozodlikka shaxsi sir qolish sharti bilan gapirgan samarqandlik MIB xodimlaridan biri, bayram kunlari uyma-uy yurib qarz undirishdan bezor bo‘lganidan shikoyat qildi:
- Biz ham bayram qilib bola-chaqamiz bilan uyda o‘tirishni istaymiz. Ammo Majburiy ijro byurosi Markaziy apparati rahbariyatining topshirig‘i bo‘yicha reyd o‘tkazib yuribmiz. Odmlar jahldor. Eshitgan bo‘lsangiz, ikki MIB xodimini kaltaklashgan edi. Biz bayram va dam olish kunlarida ishlashdan bezdik.
MIB xodimlarining aytishicha¸ respublika rahbariyatidan har bir viloyatga¸ viloyat boshqarmasidan esa¸ har bir tuman va hududga qarzdorlikni yopish bo‘yicha belgilangan rasmiy reja mavjud va bu rejani bajarish uchun sakkiz soatlik ish kuni yetmaydi.
Ozodlik muxbiri 21 mart kuni O‘zbekiston Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosining respublika¸ ba’zi shahar va tuman bo‘limlariga qo‘ng‘iroq qilib ularning “xar doimgi rejimda” ishlayotganini aniqladi.
Ishsiz qolishdan cho‘chib Ozodlikka shaxsi sir qolish sharti bilan gapirgan MIB xodimlari¸ 21 mart – rasman dam olish deb e’lon qilingan Navro‘z bayrami kuni ham uyma-uy yurib¸ kommunal to‘lovlar uchun qarz undirishga majburlangani va odamlardan haqorat va qarg‘ish eshitganini ma’lum qildi. Ularning ta’kidlashicha, o‘tgan 8 mart bayrami va shanba-yakshanba kunlari ham ishlashgan.
Ozodlik muxbiri bilan 21 mart kuni suhbatlashgan O‘zbekiston Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi vakili o‘z xodimlarining bayram kuni ishlayotganini tan oldi¸ ammo uning majburiyligini rad etdi:
- Xodimlarimiz o‘z ixtiyori bilan ishlayapti. Bu - yig‘ilib qolgan qarzlar ko‘pligi bilan bog‘liq vaqtincha holat. Qolaversa, bayram kunlari ishlagan xodimlarga qo‘shimcha oylik yoziladi.
Xuddi shunga o‘xshash javobni Samarqand viloyat MIB vakili ham aytdi. Unga ko‘ra, xodimlarning bayram kuni ishga chiqishi kasaba uyushmasi bilan kelishilgan va , xodimlardan rozilik xatlari olingan.
Har bayramda shu bo‘lar takror
Joriy yilning 8 martida bir guruh MIB xodimlari bayram kuni ishlaganidan Ozodlkkka shikoyat qilgan edi.
MIB matbuot xizmatining bu shikoyat yuzasidan Ozodlikka 13 mart kuni yuborgan rasmiy javobida¸ “iste’molchilarga qulaylik yaratish maqsadida “yakshanba va bayram kunlari ham ishlanayotganini" e’tirof qilgan edi.
MIB xodimlarini dam olishsiz ishlatish mumkinmi?
Dam olish deb e’lon qilingan rasmiy bayram va yakshanba kunlari MIB xodimlarining ishga majburlanayotganligi mehnat qonunchiligiga ziddir.
Mehnat Kodeksining 129- moddasiga asosan yakshanba umumiy dam olish kuni hisoblanadi va 130- moddasiga asosan dam olish kunlari xodimlarni ommaviy ishga jalb etish ta’qiqlangan. Dam olish kunlari istisno tariqasida ayrim xodimlarni ishga jalb etish kasaba uyushmasi bilan kelishilgan holda, xodimning ixtiyoriy yozma roziligi va ikki hissa haq to‘lash sharti bilangina amalga oshirilishi mumkin.
O‘zbekiston Mehnat Kodeksining 16-moddasiga ko‘ra¸ “muddatlari chegarasi belgilangan ish vaqtini o‘rnatish, bir qator kasblar va ishlar uchun ish kunini qisqartirish, har haftalik dam olish kunlari, bayram kunlari, shuningdek haq to‘lanadigan yillik ta’tillar berish orqali ta’minlanadigan dam olish” xodimning asosiy mehnat huquqlari sanaladi.
Kodeksning “Ish vaqti” deb nomlangan VII bobi 115-moddasida “Xodim uchun ish vaqtining normal muddati haftasiga 40 soatdan ortiq bo‘lishi mumkin emas. 6 kunlik ish haftasida har kungi ishning muddati 7 soatdan, 5 kunlik ish haftasida esa 8 soatdan ortib ketmasligi lozim”¸ deb yozib qo‘yilgan.