Контракт нигезендә кызларыбыз да хезмәт итә
Тиздән – 1 апрельдә хәрби хезмәткә язгы чакырылыш башлана. Район хәрби комиссариаты 10 марттан армия яшендәге егетләрне барлап, алдан медицина күзәтүе үткәрү эшенә кереште. Быелгы язгы чакырылышта Зәйдән 80ләп егет Россия Кораллы Көчләре сафларына басар дип көтелә. Гомумән, районда бүгенге көндә 400гә якын ир-егет армиягә чакырылу яшендә. Аларның һәрберсе хәрби хезмәткә чакырылу чорында җитди тикшерү аша узарга тиеш. Әлеге темага әңгәмәбез баш хәрби комиссар Айрат Әгъләмҗанов белән
- Айрат Фоатович, язгы чакырылышта төп игътибар нәрсәгә биреләчәк? Гомумән, ил иминлеген саклауга, хәрби күзлектән караганда, егетләребез ни дәрәҗәдә әзер дип бәяләнә?
- Сер түгел, армиянең абруе көннән-көн арта бара. Шуңа да хәзер төп игътибар санга түгел, сыйфатка бирелә, ягъни егетләребезнең хезмәткә белемле булып баруы мөһим. Без 17 яше тулганнарны медкомиссия күзәтүе аша хәрби исәпкә алганда ук аларның алга таба нинди һөнәргә өстенлек бирергә ниятләүләре, кайда укуларын дәвам итәчәкләре белән кызыксынабыз. Ә инде төгәл генә бер фикергә килмәгәннәргә хәрби белгечлекләр үзләштерү, хәрби техника белән идарә итәргә өйрәнү үзәкләренә укырга җибәрү мөмкинлекләре турында мәгълүмат бирелә. Агымдагы ел башыннан без 1998 елда туган 300гә якын егетне барлап, алар белән күзгә-күз карап сөйләшүләр алып бардык һәм хәрби исәпкә алдык.
Егетләрнең армия хезмәтенә әзерлегенә килгәндә, хәзер патриотик тәрбиянең югары дәрәҗәдә алып барылуы нәтиҗәсендә бу якны аксый дип әйтеп булмый. Тик шулай да, медкомиссия нәтиҗәсе буенча 100 процент сәламәт булучылар бик аз булуы ачыклана. Шуңа да сәламәтлекне тикшерүгә ил күләмендә җитди игътибар бирелә, авыруны яшереп калдыру мөмкин түгел, чөнки бер генә хәрби комиссар да, бер генә табиб та, үз өстенә сәламәт булмаганны сәламәт дип атап, җаваплылык алмый. Бу армия шартларында бик мөһим, мәсәлән, психик яктан нык булмаган кеше бөтен хәрби коллективка куркыныч тудырырга мөмкин. Ә физик әзерлеккә килгәндә, бу һәр яшь кешенең үзеннән тора. Кече яшьтән үк физик чыныгу алган егеткә армиядә, һичшиксез, җиңел булачак. Хәрби хезмәттә ничек кенә уңай шартлар тудырылса да, анда аерым нормативлар үтәргә, хәрби кагыйдәләргә буйсынырга кирәк.
- Армиягә бармый калырга тырышулар, хәрби тормышның кырыс шартлары турында фикерләрне әле бөтенләй бетте дип әйтеп булмый. Мондый борчулы уйларга карата сезнең сүз нинди?
- Хәрби комиссар буларак, мин хәзер, 1990 еллар чоры белән чагыштырганда, армиядәге тормышның тамырдан үзгәрүен гарантияләп әйтә алам. Бигрәк тә Татарстаннан булган егетләрнең хәрби хезмәт үтүе республика хәрби комиссариаты, республика җитәкчелегенең җитди контролендә тора. Туклану солдатларга сайлап алу мөмкинлеге белән әзерләнә, яшь организмга витаминлы ризыклар керү күзәтүдә тотыла. Һәр егетнең кайда, ничек барып урнашуы, ничек хезмәт итүе турында без хәбәрдар. Мәсәлән, күптән түгел бер әни кеше армиядәге улы белән элемтәгә чыга алмавы, аның авырып киткән булуы турында борчылып, хәрби комиссариатка килде. Без тиз арада әлеге егет хәрби хезмәт үтә торган часть белән элемтәгә кердек. Аның салкын тидереп авыру сәбәпле госпитальгә эләгүе, ә анда телефон аша еш элемтәгә керү мөмкин булмавы ачыкланды. Шуңа күрә армиядә бик кырыс, адәм түзә алмаслык шартлар юк, дип әйтә алам. Кызганычка каршы, моны аңлап бетермичә, хәрби хезмәттән качып йөрүчеләр әле бар. Районда озак вакыт качып йөрүче 37 егет булуы билгеле. Әмма хәзер без закон буенча хәрби хезмәткә чакыру җибәрүне исәпкә алмаганнарны үзебез административ җаваплылыкка тартырга хокуклы. РФ Административ хокук бозулар кодексы буенча көзге чакырылышта без 54 егетне административ җаваплылыкка тарттык. Бу исә кисәтүдән алып 500 сумга кадәр штраф дигән сүз. Ә бер егет инде медкомиссия үтеп, армиягә китәргә әзерләнеп беткәч, чакыру пунктына килмәде. Аның эше хәзер тикшерү комитетына җибәрелде, бу исә җинаять җаваплылыгына тартылу белән тәмамланырга мөмкин. Ә инде хәрби хезмәттән баш тартып, хезмәт үтмәде дигән белешмә алучылар, билгеле булганча, дәүләт органнарында, җаваплы хезмәтләрдә эшләү хокукыннан мәхрүм була. Әгәр дә сәламәтлеге буенча медкомиссия чыгарган нәтиҗәдән канәгать булмаса, һәр егет бәйсез экспертлар аша яңадан медицина күзәтүе үтә ала. - Контракт нигезендә хәрби хезмәт үтү популярлаша бара. Зәйлеләрне бу уңайдан ни дәрәҗәдә актив дип бәяли аласыз?
- Узган ел безнең хәрби комиссариат аша 30 егет контракт нигезендә хезмәткә алынды, быел исә тагын 2 егет китте, 4се әзерлек стадиясендә. Алар барысы да бу төр хезмәттән канәгать. Беренчедән, эш урыны белән тәэмин ителсәләр, икенчедән, социаль гарантияләр, хезмәт хакы тиешле югарылыкта. Хәзер чакыру буенча хәрби хезмәт үткәннәр генә түгел, югары белемле ир-егетләргә дә, гадәти хәрби хезмәт урынына, ике ел контракт нигезендә хезмәт үтү мөмкинлеге бирелә.
Бүгенге көндә безнең районнан контракт нигезендә хезмәт итәргә алынучы кызлар да бар. Берсе Санкт-Петербургта хәрби уку үзәген тәмамлагач, контракт нигезендә Севастопольдә хезмәт итә. Аның эш юнәлеше метеорология белән бәйле. Ә тагын бер кызыбыз - Агата Рәхмәтуллина әлеге хәрби уку йортында беренче курста белем ала. Алар - ир-егетләребезгә үрнәк итеп куярлык батыр кызларыбыз, чөнки хәрби булу физик, рухи яктан ныклыкны да таләп итә.
- Язгы чакырылыш күпме дәвам итәчәк? Хәрби хезмәткә алынучыларны беренче озату кайчан булачак?
- 1 апрельдән 15 июльгә кадәр без егетләребезне Россия Кораллы Көчләре сафларына озатачакбыз. Иң беренче озату апрель ахырында булыр дип планлаштырыла. Әмма башта без берничә егетне генә җибәрәбез, күпләп озату җәйге чорда булачак. Бу үткән язда армиягә киткәннәрне алыштыру процессы белән бәйле. Бүгенге көндә Зәйдән Россия Кораллы Көчләрендә 170тән артык егет хезмәт итә, аларның бер өлешен тиздән яңа төркемнәр алыштырачак.