Թոմաս դե Վաալը ներկայացրել է իր 20-ամյա գործունեության ամփոփումն ու այդ ընթացքում կատարած նկատառումները ԼՂ հակամարտության վերաբերյալ
Քարնեգի հիմնադրամի ավագ գիտաշխատող Թոմաս դե Վաալը Կոլումբիայի համալսարանի՝ Եվրասիական հարցերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող «Հարիման» ինստիտուտին տված հարցազրույցում մեկնաբանել է իր հեղինակած աշխատությունը ԼՂ հակամարտության մասին, որում ամփոփել է ավելի քան 2 տասնամյակի ընթացքում կատարած ուսումնասիրությունները:
ԱՄՆ Խաղաղության ինստիտուտի աջակցությամբ Թոմաս դե Վաալը 2000-2001 թվականն անցկացրել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև շփման գոտում տեղի ունեցող հակամարտություններն ուսումնասիրելով՝ այցելելով ինչպես Ղարաբաղի, այնպես էլ Ադրբեջանի սահմանային շրջաններ: Այդ ընթացքում նա ուսումնասիրել է նաև առկա արխիվները, պատմությունը, զրուցել ականատեսների և տեղաբնակների հետ:
2003-ին լրագրողը հրապարակել է «Սև այգի. Հայաստանն ու Ադրբեջանը խաղաղության և պատերազմի միջով» գիրքը, որը ներկայացնում է հակամարտության ու դրա հետևանքների մասին պատկերացումները: Գիրքը վերահրատարակվել է տպագրման տասամյակի առթիվ 2013 թվականին:
«Ես շատ ժամանակ եմ անցկացրել Ադրբեջանում 95 թվականից, ինչպես նաև Ղարաբաղում, Հայաստանում 96 թվականից: Ես սիրեցի երկու վայրն էլ: Սակայն ակնհայտորեն երկու կողմից էլ լսածս պատմությունները շատ սև-սպիտակ երանգով էին ներկայացվում», - նշել է լրագրողը՝ ընդգծելով, որ հակամարտության երկու կողմն էլ իրենց ներկայացնում են որպես տուժող կողմ:
Նա նշում է նաև, որ իր պատկերացմամբ՝ երկու երկրի ժողովուրդն էլ հակված չեն պատերազմելու: Դե Վաալի խոսքով՝ ինքն ականատեսն է եղել ընկերության օրինակների ադրբեջանցիների և հայերի միջև:
Անդրադառնալով հակամարտության հարցում Ռուսաստանի կատարած դերակատարմանը՝ լրագրողը նշել է, որ «դա, հավանաբար, ամենաշփոթեցնող հարցն է արդեն իսկ խառնաշփոթի վերածված հակամարտության մեջ»: Նա նկատում է, որ Ռուսաստանը գլխավոր դերակատարություն է ունեցել դեռևս խորհրդային տարիներից և այժմ էլ շարունակում է նշանակալի ազդեցություն գործել կողմերի վրա: