«Հրապարակ». ՄԻԵԴ-ի վճռի հիման վրա դատավորին պատասխանատվության ենթարկելն անթույլատրելի է. Դավիթ Ավետիսյան
«Հրապարակ»-ը զրուցել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի նախկին նախագահ Դավիթ Ավետիսյանի հետ իրավական օրենսդրության, դատական համակարգում կատարվող փոփոխությունների մասին: Ներկայացնում ենք հատված հարցազրույցից:
«-Պարոն Ավեստիսյան, ԱԺ պատգամավոր Գևորգ Կոստանյանի առաջարկով բոլոր այն դատավորները, որոնց քննած գործերով ՄԻԵԴ-ն ի վնաս Հայաստանի որոշումներ կկայացնի, հնարավոր է՝ հետագայում պատժվեն՝ նրանց նկատմամբ կարգապահական վարույթներ հարուցվեն և անգամ պետության վճարած փոխհատուցումները բռնագանձվեն այդ դատավորներից: Դուք ինչպե՞ս եք վերաբերվում այս առաջարկին, և դա ի՞նչ հետևանքներ կարող է ունենալ մեր դատական համակարգի համար:
- Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճռի հիման վրա դատավորին պատասխանատվության ենթարկելու հարցը պարբերաբար բարձրացվում է տարբեր ամբիոններից: Վկայակոչելով դատավորի կարգավիճակի վերաբերյալ միջազգային փաստաթղթերը՝ բազմիցս ասել եմ, որ նման մոտեցումն անթույլատրելի է:
Ընդդեմ Հայաստանի կայացված Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների մեծ մասը կապված է օրենսդրական խնդիրների հետ: Օրինակ՝ Սալարցորցյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2005 թվականի նախադեպային որոշումից հետո կատարված օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում Հայաստանի Հանրապետությունում «վարչական կալանք» երևույթը վերացավ, սակայն տասը տարի շարունակ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը քննում և վճիռներ է կայացնում չգործող օրենքի վերաբերյալ՝ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի խախտում արձանագրելով տարբեր անձանց նկատմամբ վարչական կալանքի կիրառման կապակցությամբ: Նման պայմաններում դատավորին մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճռի հիման վրա կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը քննարկելն առնվազն արդար չէ: Մինչև 2005 թվականն ինչ ակտ պետք է կայացներ դատավորը, եթե ղեկավարվել է այն ժամանակ գործող օրենսդրությանը համապատասխան, և նման ակտի համար կարելի՞ է արդյոք դատավորի պատասխանատվության հարց բարձրացնել: Կարծում եմ՝ ոչ:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճռի հիման վրա դատավորին պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ այլ երկրների դիրքորոշումը պարզերս նպատակով ՀՀ դատավորների միությունը Դատավորների եվրոպական միության տարեկան համաժողովներից մեկի ընթացքում կարճ գրավոր հարցում իրականացրեց՝ պարզելու համար, թե կան արդյոք երկրներ, որտեղ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության են ենթարկում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճռի հիման վրա: Հարցման արդյունքները ցույց տվեցին, որ չկա որևէ եվրոպական երկիր, որտեղ նման հիմքով դատավորի պատասխանատվության հարց քննարկվի: Ավելին՝ մեր հարցադրումը մասնակիցներից շատերի մոտ անկեղծ զարմանք առաջացրեց:
Գործուղումներից մեկի ժամանակ, երբ Ֆրանսիայի բարձրագույն դատական ատյանում հետաքրքրվեցինք, թե ինչ հետևանք և ազդեցություն կարող է ունենալ Ֆրանսիայի դեմ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կայացրած վճիռը, մեզ պարզաբանվեց, որ իրենց երկրի նկատմամբ ՄԻԵԴ-ի կողմից կայացված ցանկացած վճիռ բացառապես ներպետական իրավունքի զարգացման միջոց է և ոչ որպես դատավորին պատմելու հիմք:
Այս ամենն ավելի արտահայտիչ է վիճակագրական տվյալների լույսի ներքո: Մասնավորապես՝ այսօրվա դրությամբ Հայաստանի նկատմամբ կայացվել է 83 վճիռ, իսկ, օրինակ, բնակչությամբ մեր երկրից շատ չտարբերվող Լատվիայի նկատմամբ՝ 128, Լիտվայի նկատմամբ՝ 157, Մոլդովայի նկատմամբ՝ 328: Կան երկրներ, որոնց նկատմամբ կայացված վճիռների թիվը հաշվարկվում է հազարներով (Ռուսաստան, Թուրքիա): Ի դեպ, այս դրական վիճակագրությունը նաև պարոն Գևորգ Կոստանյանի՝ որպես Եվրոպական դատարանում ՀՀ-ի ներկայացուցչի, երկար տարիների աշխատանքի արդյունքն է»:
Նյութն ամբողջությամբ կարդացեք թերթի այսօրվա համարում: