Հունվարի 1-ից թանկանալու են սեղմած գազը և դիզվառելիքը, ինչն էլ ազդելու է դրանցով մատուցվող ծառայությունների արժեքի վրա. տնտեսագետ
Հունվարի 1-ից ակցիզային հարկի ավելացմամբ պայմանավորված թանկանալու են սեղմած գազը, դիզվառելիքը, քսանյութերն ու բենզինը: Սրանք արժեստեղծ ապրանքներ են և դրանց թանկացումը մուլտիպլիկատիվ էֆեկտով բերելու է զգալի գնաճային ճնշման, ինչն էլ իր հերթին կբերի գնաճային խուճապի: Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց «Տնտեսական իրավունքի կենտրոն» ՀԿ նախագահ, տնտեսագետ, կառավարման մասնագետ Մովսես Արիստակեսյանը:
«Սրանք արժեստեղծ ապրանքատեսակներ են, որոնցով պայմանավորված է ինչպես արտադրության կազմակերպումը, այնպես էլ ժողովրդի կենսամակարդակը: Եթե վերցնենք, որ ՀՀ-ում ավտոմեքենաների պարկի 90 տոկոսը գազով է, ապա միանգամից բարձրանալու է տրանսպորտային ծախսը, գազով ավտոմեքենա քշողների բեռը»,- հայտնեց նա:
Մ. Արիստակեսյանի խոսքով՝ եթե սեղմած գազի թանկացումից հետո տրանսպորտի գինը չթանկանա, ապա նոնսենս կլինի: Իսկ դիզվառելիքի գնաճը, ըստ նրա, հանգեցնելու է այն օգտագործող տեխնիկայի ինքնարժեքի և դրա հետ կապված ծառայությունների մատուցման արժեքի բարձրացման: Դիզվառելիքը հիմնականում օգտագործվում է գյուղտեխնիկայի շահագործման համար, այսինքն` սա էլ իր հերթին ազդելու է գյուղմթերքի գնի վրա:
«Մուլտիպլիկատիվ էֆեկտով վառելիքի թանկացումը ազդելու է մեր շատ արտադրատեսակների գնի վրա և դա մեր արտադրանքը նորից անմրցունակ է դարձնելու արդեն ոչ միայն եվրոպական երկրներում, այլ նաև ԵԱՏՄ-ում»,- ընդգծեց տնտեսագետը:
Հունվարի 1-ից բենզինի թանկացման հետ կապված Մովսես Արիստակեսյանը նկատեց, որ այն հիմնականում ազդելու է կառավարման ծախսերի մեծացման վրա. «Մեզ մոտ հիմնականում կառավարման մարմինների մեքենաներն են բենզին օգտագործում: Սուղ բյուջեից տանելու են մեծ գումարներ մոտ 1000 մեքենայի քանակով: Եվ իրենց դեմը խաղ չկա, նրանք պետք է ծախսեն իրենց անձնական կարիքների համար: Եթե բենզինի մեկ տոննայի համար այսօր վճարում են 25 հազար դրամ ակցիզահարկ, ապա հունվարի 1-ից պետք է վճարեն 43 հազար դրամ: Սա իր անմիջական ազդեցությունը կունենա բենզինի գնի վրա»:
Նա դժվարացավ ընդհանուր ապրանքների թանկացման մասով հստակ թիվ նշել, բայց, ըստ մոտավոր հաշվարկների, նվազագույնը 15 տոկոս գնաճ է լինելու: Ընդ որում` ԵԱՏՄ օրենսդրությամբ պայմանավորված մինչև 2021 թ. տարեկան 15 տոկոս գնաճ է լինելու շուկայում:
Գումարած սպասվող գնաճային խուճապին, տնտեսագետի խոսքով, անպայման կգտնվեն ճարպիկներ, ովքեր, օգտվելով առիթից, էլ ավելի շատ կբարձրացնեն ապրանքների գները: Այսինքն, այստեղ գործ ենք ունենալու սպեկուլյատիվ գնաճի հետ:
«Մեր կազմակերպությունը հնարավոր թանկացումների մասին ասել էր դեռ անցյալ տարի, երբ քննարկվում էր Հարկային օրենսգրքի նախագիծը, Ազգային ժողովի լսումների ժամանակ, թե ակցիզային հարկի բարձրացումը գնաճային ճնշման ձևով չի՞ ազդի երկրի վրա, ժողովրդի վիճակը չի՞ վատացնի: Ցավալիորեն, պատասխանողներն ասացին` գնահատել ենք, որ դա կկազմի 0.4 տասնորդական տոկոս: Մինչդեռ, ըստ մեր հաշվարկների, ակցիզային հարկի բարձրացման ազդեցությունը կլինի երկնիշ թվերով»,- նշեց նա:
Նշենք, որ ակցիզային հարկի ավելացումը պայմանավորված է ԵԱՏՄ միասնական օրենսգրքի պահանջների ուժի մեջ մտնելու հետ: Նախատեսվում է յուրաքանչյուր հունվարի 1-ին որոշ չափով՝ մոտ 15 տոկոսով ավելացնել որոշ ապրանքների ակցիզային հարկը: 2018 թ. հունվարի 1-ից ակցիզային հարկի բարձրացում պետք է լինի 13 ապրանքատեսակների դեպքում`վառելիք, ոգելից խմիչք, ծխախոտ և այլն:
«Դեռ անցյալ տարի մենք կոչ արեցինք վարչապետին Հարկային օրենսգրքի ընդունումից հետո դիմել Նախագահին, որ այդ օրենքը չստորագրել, քանի որ պարունակում է մեծ ռիսկեր` այդ թվում գնաճային ճնշումների ձևով: Վարչապետը նոր էր ընտրվել և այս հարկային օրենսգրքի պայմաններում ռիսկային էր նաև նրա գործունեությունը, հեղինակությունը: Ցավալիորեն, վարչապետը մեզ չլսեց և հունվարի 1-ից արդեն թանկացումներ կլինեն»,- ասաց Մովսես Արիստակեսյանը: