توصیههای هفتگانه حضرت آیتالله صافی گلپایگانی به شورای عالی حوزههای علمیه
در ابتدای این دیدار، آیتالله استادی دبیر شورای عالی حوزههای علمیه، گزارشی از فعالیتها و برنامههای آینده این شورا، ارائه داد.
حضرت آیتالله صافی با تقدیر از ارائه گزارش، و ضمن تشکّر از اعضای قبلی شورا مخصوصاً حجتالاسلام والمسلمین آقای حسینی بوشهری، فرمودند: نکاتی که در گزارش به آن اشاره شد، نافع و مفید، و حاکی از این بود که آقایان همّت بلندی جهت انجام مقاصد حسنه دارند که انشاءالله تحت توجهات حضرت ولیّ عصر عجلالله تعالی فرجه الشریف، بتوانید رضای آن بزرگوار را فراهم نمایید.
ایشان، در ادامه سخنان خود، ضمن با اهمیتشمردن برنامهها و فعالیتهای شورای عالی حوزهها، توصیههای مهمّی نمودند.
این مرجع تقلید در اولین توصیه خود، توجّه همگان به مساله امانتبودن حوزهها را خواستار شده، و فرمودند: حوزه علمیه، امانت حضرت ولیّ عصر عجلالله تعالی فرجه الشریف است. همه باید متوجّه باشیم که حوزههای علمی شیعه در هر کجای دنیا که هستند، امانت آن بزرگوار است. حفظ این امانت در عصر غیبت بر همه، واجب و لازم میباشد. لذا علمای گذشته از آغاز عصر غیبت کبری تاکنون، به این نکته، توجه خاص داشتهاند که چطور این امانت بزرگ را حفظ کرده و بدون قصور و تقصیر، از آن پاسداری کنند. شما این حوزه هزار ساله را ببینید؛ چقدر علما و بزرگان در آن زحمت کشیدند، سفرهای سخت داشته و فداکاریهای بینظیر نمودند تا اینکه هم اکنون این امانت، در دست ما و شما قرار گرفته است. باید این نکته را باور داشته باشیم و در راستای آن فعالیت کنیم.
توصیه دوّم آیتالله صافی گلپایگانی درباره استقلال حوزهها بود. معظّم له با توجه به این ویژگی منحصر به فرد و عزّتآفرین در حوزهها فرمودند: استقلال حوزهها بسیار مهم است و اصلاً افتخاری برای شیعه است. وقتی در دنیا میشنوند که حوزههای علمیه و مدارس دینی شیعه، از همه جنبهها استقلال دارند و وابسته به جایی نیستند، برای آنها اسباب تعجّب، و البته مایه عزّت شیعه است.
هر چه بیشتر استقلال حوزههای علمیه برقرار باشد و تمام تصمیمات و برنامهریزیهای مربوط به حوزه، در همه جهات، زیر نظر حوزه و علماء و حوزویان باشد، خطّ موفّق و واقعی که از اوّل، اسلاف این نهاد با برکت و مهمّ داشتهاند محفوظ میماند، و از انحراف در این مسیر جلوگیری میکند.
ایشان در بخش دیگری از بیانات خود، سومین توصیه خود را به پرهیز از مدرکگرایی در حوزه اختصاص دادند. ایشان فرمودند: حوزههای علمیه ما باید واقعاً از مدرک گرایی اجتناب نمایند. این بلا و خطر بزرگی است که درسخواندن برای مدرک باشد. باید واقعاً درس خواند، زحمت کشید، سالها نزد استاد رفت و ممحّض در فقه و اصول شد تا درجات علمی و مراتب فقهی حوزهها محفوظ بماند. ایشان افزودند: الحمدلله شرایط فعلی زندگی تا حدی برای آقایان طلاب فراهم است و سختیها و رنجها و مشکلاتی که در دوران گذشته برای طلاب وجود داشت اکنون وجود ندارد، و شرایط برای تحصیل و تقویت بنیه علمی فراهمتر است. باید قدر این فرصت را دانست و در جهت اعتلای علمی حوزه تلاش و مجاهدت کرد. البته کمبودهایی هم که در این زمینه وجود دارد با صبر و حوصله و اهتمام بزرگان، ان شاءالله برطرف خواهد شد
ایشان بر لزوم آزادبودن انتخاب دروس و اساتید، به عنوان توصیه بعدی خود، تاکید کرده و افزودند: باید طوری باشد که اساتید آزاد و طلاب محترم در انتخاب آنها و دروس، حرّ و آزاد باشند. البته باید نسبت به خط و خطوط انحرافی و فتنههایی که گاهی مشاهده میشود مراقب بود، لکن قاعده کلّی و اصلی این است که باید همانند گذشته و همانطور که علما و فقهای بزرگ و حافظان حوزههای علمیه رفتار میکردند، طلاب در اینکه چه استادی و چه درسی را انتخاب میکنند آزاد و دارای اختیار باشند.
پنجمین توصیه این مرجع تقلید به اعضای محترم شورای عالی حوزههای علمیه، درباره متون درسی بود. ایشان در بخشی از بیانات خود، با اشاره به این موضوع مهم، فرمودند: باید متون درسی اصیل حوزوی را حفظ کرد و متونی که از زمان قدیم تاکنون بوده و علما و طلاب آن را میخواندند، محفوظ باشد. بله، اگر در جایی تغییر در بعض متون درسی لازم شد، باید با مراقبت و دقت کامل زیر نظر کارشناسان و متخصصان آن علم باشد که به اساس آن علم لطمه وارد نشود و باعث شکوفایی و پیشرفت علمی بیشتر طلاب شود نه اینکه تنزل علمی را در پی داشته باشد.
توصیه به مساله اخلاق و تهذیب نفس، توصیه بعدی ایشان به شورای عالی حوزههای علمیه بود. این مرجع عالیقدر با اشاره به اهمیت اخلاق در حوزههای علمیه فرمودند: مساله اخلاق از اهم مطالبی است که باید آن را حفظ کنیم. بنده، اول، خودم را میگویم که باید در این جهت مواظب باشم، و اینکه تلاش کنیم طلاب و حوزهها طوری باشند که مردم به عمل و رفتارشان حسن ظن نشان دهند. اگر خدای ناکرده، اخلاق تنزّل کند، و سوء ظن به رفتار ما پیدا شود، مفاسد بسیاری دارد. مراقب باشید در تمام برنامهریزیها، این جنبه مهم را در نظر داشته، و انشاءالله در صدد این باشید همانگونه که از اول بوده است، حوزههای علمیه در اخلاق، سرآمد همه باشند.
ایشان در قسمت دیگری از توصیههای خود، با تشریح اوضاع و شرایط پیشآمده در دنیا، بر لزوم بیداری حوزههای علمیه تاکید کرده و فرمودند: شرایط دنیا نسبت به چندین سال پیش، بسیار تغییر کرده و عوض شده است. ما باید از این جهت، روی این تغییر حساب کنیم، و خود را برای اوضاع جدید کاملاً آماده نماییم تا در مقابل دنیای با این حرفها و مطالبی که القا میشود، بتوانیم عرض وجود کنیم، و آنها را مغلوب سازیم.
باید ارتباطات حوزهها با همه بخصوص مراکز علمی دنیا را تقویت کنیم، تا مطلع شویم که در دنیا چه خبر است، چه حرفها و مطالبی مطرح میشود، و بتوانیم جوابگوی آن نیازها باشیم و معارف ناب تشیع را به گوش جهانیان برسانیم.
حضرت آیتالله صافی گلپایگانی در پایان این دیدار با تقدیر و تشکر از اعضای محترم این شورا، ضمن مسالت توفیقات بیشتر برای آنان، بیان داشتند: بدانید اول کسی که از فعالیتهای شما در جهت حفظ و تقویت حوزهها خوشحال میشوند، حضرت ولی عصر عجلالله تعالی فرجه الشریف میباشند، و اگر خدای ناکرده کوتاهی داشته باشیم، اولین شخصی که ناراحت میشوند، آن بزرگوار هستند.
* توجه به حوزه علمیه به عنوان امانت امام زمان علیه السلام، لزوم حفظ استقلال حوزههای علمیه، پرهیز از مدرگ گرائی، لزوم آزاد بودن انتخاب دروس و اساتید، حفظ متون اصیل درسی حوزه، رعایت اخلاق و لزوم بیداری حوزه در اوضاع جدید توصیههای هفتگانه حضرت آیتالله صافی گلپایگانی به اعضاء شورای عالی حوزههای علمیه