اردوغان باید بداند که بشار اسد به این زودیها از قدرت کنار نمیرود
این نویسنده آمریکایی که به سبب نگارش کتاب مشهور «قبله عالم؛ ژئوپلیتیک ایران» از شهرت بالایی برخوردار است، عقیده دارد اکنون آنکارا در این دوراهی قرار گرفته که سیاستهای تنش زای کنونی را ادامه دهد و یا اینکه به استراتژی و سیاست صلح در منطقه بازگردد؟
نویسنده کتاب قبله عالم با ذکر این نکته که دوران کنونی از جمله تلخترین دوران تاریخ مدرن برای ترکیه است، به طرح این پرسش پرداخت که اکنون ترکیه چه اقدامی باید انجام دهد تا بر این سیاست خارجی ناکام و شکست خورده غلبه کند؟
گراهام فولر معتقد است بزرگترین طنز سیاست خارجی ترکیه این است که رجب طیب اردوغان و نخستوزیر وی، احمد داوود اوغلو، در حالی کشورشان را به این شرایط آشفته کشاندهاند که همین تیم حاکمیتی در سالهای گذشته یک سیاست خارجی خلاقانه و پویا را مبتنی بر صلح در منطقه در پیش گرفته بود.
این مقام سابق سازمان سیا میافزاید: این باور کردنی نیست که اردوغان و داوود اوغلو ارتباط میان کشورهایی مانند ایران، عراق، روسیه، چین، آمریکا، اتحادیه اروپا، سوریه و کردهای خاورمیانه که واقعاً برای ترکیه مهم هستند را تخریب کردهاند و به جای آن، آنکارا یک ائتلاف مشکوک و خطرناک و خانمان برانداز را با عربستان سعودی آغاز کرده است.
فولر در ادامه مطلب خود مینویسد: اکنون این سئوال مطرح است که ترکیه چه اقدامی را باید برای ترمیم این موقعیت اسفناک انجام بدهد؟ به عقیده فولر، اردوغان در ابتدا باید بپذیرد این تصور که اسد باید برود، شکست خورده است. در مرحله بعد، ترکیه باید به منظور ایجاد صلح و آرامش در سوریه به قدرتهای بزرگ جهانی و ایران بپیوندد و اندیشههای پوچ عربستان سعودی مبنی بر اعزام نیروهای نظامی سنی به سوریه را رها کند.
ترکیه باید دامن زدن به سیاستهای افراط گرایانه را با سیاستهای پیشین خود که مبتنی بر دوستی با کشورهای منطقه و همسایگانش بود، تعویض کند.این استاد دانشگاه نیویورک معتقد است ترکیه به جای افزایش مناسبات و تقویت رابطه با عربستان، باید روابط خود را با ایران، عراق و روسیه محکم کند.
فولر همچنین تاکید دارد آنکارا باید به تلاشهای بیهوده خود که بنا دارد ناتو را به جنگ و درگیری با روسیه وارد کند، پایان دهد. گراهام فولر در بخش دیگری از مطلب خود مینویسد: «واقعیت آن است که ورود روسیه به خاک سوریه باعث شد تا موقعیتها و آزادی عمل ترکیه در نقش بازی کردن در سوریه محدود شود و در حال حاضر ترکیه نمیتواند دیپلماسی قوی روسیه را در منطقه شکست دهد. علاوه بر آن، چه دوست داشته باشیم و چه نداشته باشیم واقعیت آن است که روسیه یک امکان و فرصت عالی برای حل مشکلات سوریه است».
این نویسنده و استاد دانشگاه ادامه داد: رشد جنبش و حرکت کردها در خاورمیانه یک واقعیت است و آنکارا به جای تقابل و برخورد با آن باید روابط نزدیک و دوستانهای را با کردها در پیش گیرد؛ زیرا قریب به 14 میلیون کرد در ترکیه زندگی میکنند ونادیده گرفتن آنها در ساختار حکومت ترکیه بزرگترین بحران حاکمیتی ترکیه در حال حاضر و آینده خواهد بود.
فولر در انتها نتیجه میگیرد اردوغان وداوود اوغلوچارهای ندارند جز این که مواضع جنگ طلبانه خود را در سیاست خارجی به سیاستهایی مبتنی بر صلح و همگرایی تغییر دهند.
گفتنی است پیش از دکتر «کن اریمتن»، محقق مستقل ترکیهای نیز که در شهر اسلامبول زندگی میکند و پژوهشهای گستردهای در حوزه تاریخ دارد، در مقالهای تحت عنوان «چشم انداز جدید شرقی»، نسبت به اقدامات جدید ترکیه در جنوب شرق این کشور و شهر دیاربکر هشدار داد و با استناد به گزارش ماه دسامبر (آذر) سازمان دیده بان حقوق بشر، این محقق خواستار توجه به این واقعیت شد که از ژوئیه 2015 شهروندان کرد از جمله زنان، کودکان و سالمندان در یک دوره از عملیات نظامی دولت اردوغان در جنوب شرقی ترکیه کشته شدهاند.
از سوی دیگر، «نورای میرت» روزنامه نگار ترکیه ای، معتقد است جدا از مشکلات و جنایتهایی که دولت ترکیه علیه کردهای ترکیه اعمال میکند، ترکیه وضعیت شبیه جنگ و اعلام نشدهای نیز در برابرحزب دموکرات کرد سوریه آغاز کرده است واخیراً برای متقاعد کردن دوستان غربی خود سخت در تلاش است تا آنها حزب دموکرات سوریه را به عنوان یک گروه تروریستی به حساب آورند. این روزنامه نگار ترک معتقد است سیاستهای ترکیه این کشور را در چشم جامعه بین الملل به عنوان یک بازیگر مشکل ساز معرفی کرده است.
*آنکارا در این دوراهی قرار گرفته که سیاستهای تنش زای کنونی را ادامه دهد و یا اینکه به استراتژی و سیاست صلح در منطقه بازگردد؟
*بزرگترین طنز سیاست خارجی ترکیه این است که رجب طیب اردوغان و نخستوزیر وی، احمد داوود اوغلو، در حالی کشورشان را به این شرایط آشفته کشاندهاند که همین تیم حاکمیتی در سالهای گذشته یک سیاست خارجی خلاقانه و پویا را مبتنی بر صلح در منطقه در پیش گرفته بود