Tasavvufu anlamaya hazır mısınız?
Müslümanlar, kendilerini maddî; ve manevî; anlamda temizledikleri Ramazan ayında, manevî; olarak bir nefes arayışına girebiliyor. İnsandaki bu huzur arayışı, uzak ya da yakından birçok insanın yolunu tasavvuf ile kesiştiriyor. Peki, insana manevî; lezzetler tattıran tasavvuf okumalarına nereden, hangi eserlerle başlamalı?
Bahaeddin Nakşibendi, “Tasavvufta önüne gelen her şeyi okumak tıpkı bilinçsizce ilaç kullanmak gibi insanı olduğundan kötü edebilir.” diyor. Peki, isabetli ve semereli bir tasavvuf okuması yapabilmek için nereden başlamak ve ne amaçla okumak gerekiyor? Tasavvuf Profesörü Abdulhakim Yüce, popüler kültür anlayışıyla sadece bu konuda bir genel kültür edinmek amacıyla yapılacak okumalar için ayrı kitapları öneriyor. Tasavvufun İslâm kültürü, yaşantısı ve ilimler silsilesindeki yerini anlamak, daha çok pratik hayata bakan İslâm'ın ruh ve mana boyutunu, imkânlar ölçüsünde öğrenip yaşamak gayesiyle yapılacak bir okuma için de ayrı kitaplar tavsiye ediyor. Etrafımızdan veya okuyarak hakkında teorik bilgi edindiğimiz imanî; konuları hissedebilmek, ibadetleri daha samimi yapıp onlardan zevk alabilmek, ferdî; ve toplumsal davranışlarda İslamî; ahlâk prensiplerine uymak ve İlahî; emir ve yasaklar karşısında adeta kılı kırk yararcasına titiz davranmak tasavvuftan beklenen temel gayelerden. İlahiyatçı-yazar Süleyman Sargın, tasavvufu anlamak için ilk sûfileri ve onların kitaplarını okumak gerektiğini söylüyor. Sargın, tasavvufun gerçek gayesinin ne olduğunun ancak o kutlu insanlardan ve onların eserlerinden anlaşılacağını ifade ediyor. Prof. Dr. Abdulhakim Yüce ise tasavvufun, İslâm'ın iman, amel ve ahlâk manzumesinden ayrı düşünülemeyeceği için, öncelikle bu konularda sağlam kaynaklardan temel bilgilerin edinilmesi gerektiğini söylüyor. Prof. Yüce, bu seviyede İslâmî; bilgiye sahip olmayan kişinin İbn Arabi'yi okumasını tavsiye etmiyor. Bunun faydadan çok zarar getireceğini söylüyor. İkinci sırada, Efendimiz'in (sas) gözetiminde ve toplum halinde en güzel ve sahih şekilde yaşayan sahabe efendilerimizin hayatını anlatan eserlerin okunmasını tavsiye ediyor. Bu konuda Fethullah Gülen Hocaefendi'nin ‘Sonsuz Nur'u, Asım Köksal'ın Efendimiz'i ve ashabını anlatan ödüllü ‘İslâm Tarihi' çalışmasına kadar çok sayıda eser okunabilir. İman, ibadet ve ahlâkın yanı sıra kişiyi manen ayakta tutacak, nefsi dizginleyip latifeleri geliştirecek evrad u ezkâr mecmualarının da mutlaka okunması gerektiğine dikkat çekiyor. El-Cezûlî;'nin ‘Delâilu'l-Hayrat', Cevşen-i Kebir, Ahmet Ziyauddin Gümüşhanevî; tarafından üç cilt olarak derlenen ve Fethullah Gülen Hocaefendi'nin el-Kûlubu'd-Dâri'a adıyla bir cilt halinde, tashihler yapılarak yeni bir tertip ve eklemelerle tekrar neşrettiği Mecmüatü'l-Ahzab'a varıncaya kadar çok sayıda evrad u ezkâr mecmuası bulunduğunu belirtiyor.
TASAVVUFU ANLAMAK İÇİN KAVRAMLARININ ÖĞRENİLMESİ GEREKİYOR
Her ilmin olduğu gibi tasavvufun da kendine has kavramları var. Üstelik bu kavramlar sözlük anlamlarından daha geniş ve farklı anlamlarda da kullanılmış ve bu ilmin özel bir yönünü oluşturmuş. Tasavvufu anlamak için bu kavramların mutlaka sahih kaynaklardan öğrenilmesi gerekiyor. Süleyman Sargın, Kuşeyri'nin ‘er-Risale', Muhasibi'nin ‘Kalb Hayatı' olarak tercüme edilen ‘Er-Riaye', İmam Gazali'nin ‘İhya-u Ulumi'd Din', İmam Sühreverdi'nin ‘Avarifül-Maarif' eserlerinin bu konuda önemli boşluğu doldurduğunu söylüyor. Abdulhakim Yüce, Fethullah Gülen Hocaefendi tarafından kaleme alınan ‘Kalbin Zümrüt Tepeleri' eserinin temel tasavvuf klasiklerinden süzülen önemli bir birikim olduğunu vurguluyor. Prof. Dr. Abdulhakim Yüce, özellikle yeni başlayanlar için, tasavvufun ne olduğu, nereden kaynaklandığı, İslâm'da nereye oturduğu, evreleri, bu sahada yazılan kaynaklar, yetişen âlim ve mürşitler, gelişen tasavvuf ekolleri vb. konularda da bilgi sahibi olmak için tasavvuf tarihi kitabı tavsiye ediyor. Tasavvuf akademisyenlerince kaleme alınan Tasavvuf El Kitabı'nı öneriyor.
Okunabilecek diğer bazı tasavvuf kitapları
-Tasavvufa Giriş, Hülya Küçük
-İslâm Tasavvufunun Meseleleri, Erol Güngör
-Tasavvuf Tarihi, Mehmet Ali Ayni
-Tasavvuf ve Hayat, Abdül-Bari Nedve
-Metinlerle Osmanlılarda Tasavvuf ve Tarikatlar, Mustafa Kara
-Doğuş Devrinde Tasavvuf Ta'arruf, Süleyman Uludağ
-Ana Hatlarıyla Tasavvuf ve Tarikatlar, Hasan Kamil Yılmaz
-Fusüsu'l Hikem, Muhyiddin İbn Arabi
-Mektubat, İmam Rabbani