«Я – белорус!»
До сих пор появление бело-красно-белого флага налюбом матче любой сборной Беларуси (футбольной, хоккейной – не суть) становитсяого-го каким событием. Информационные ресурсы запросто делают по такому поводуновости, а под этими новостями разгораются беспощадные дискуссии на тему «аместо ли БЧБ и «Погоне» на трибунах?» С точки зрения закона никаких вопросовнет и быть не может, ведь та же «Погоня» официально признана объектомисторико-культурного наследия. Но на самом деле любой человек, разрядившийся внекогда государственную символику, запросто может угодить на сутки.
Зачем люди ходят с «Погоней» и БЧБ на стадионы?
Зачем им нужны неприятные ситуации с белорусской милицией, которые могутпривести непонятно к чему?
«Міліцыянты,якія мяне ўтрымлівалі, казалі, што нібыта я ў іх сам сядзеў па добрай волі»Гісторыя Сяргея Бахуна, які ўжо год судзіцца зпалкоўнікам міліцыі з-за «Пагоні».
– БЧБ і «Пагоня» – нашы нацыянальныя сімвалы. Язаўзятар нашай зборнай і нашых каманд, і лічу, што абавязак кожнагаграмадзяніна Беларусі – шанаваць гістарычныя сімвалы. Таму цалкам натуральна,што заўзятары з нацыянальнай сімволікай падтрымліваюць зборныя.
У мяне інцыдэнты з міліцыяй былі толькі ў Барысаве.
Першы раз мяне вывелі з трыбуны падчас гульні БАТЭ – «Слован». Трымалі ў пакоіпад наглядам двух міліцыянтаў пакуль дзеля гутаркі са мной не прыйшоў іхначальнік. Недзе праз гадзіну з’явіўся маёр Вячаслаў Паўлавец. Сказаў, што намаім шаліку – «Пагоня», а гэта незарэгістраваная сімволіка. Таму, калі не хачупраблем, то шалік трэба прыбраць. Паўпіраліся трохі з ім, але ў выніку я шаліксхаваў пад куртку. Не хацелася ехаць у пастарунак. Пасля гэтага мяне пусціліназад на трыбуну, аднак матч ужо падыходзіў да завяршэння.
Тады я падаў скаргу ў суд. Судовы працэс цягнеццадагэтуль. Суджуся з тымі супрацоўнікамі міліцыі, па віне якіх мне былоадмоўлена ў праглядзе футбольнага матчу. Раённы і абласны суды не задаволілімае скаргі (вось як адбывалася паседжанне суда ў Барысаве), цяпер накіроўваюскаргу ў Вярхоўны суд. Я настроены ісці да канца ў барацьбе за нашы правы. Ікалі спатрэбіцца, буду звяртацца ў Камітэт па правах чалавека ААН.
Дарэчы, супрацоўнікі міліцыі, якія мяне ўтрымліваліў Барысаве, казалі, што ім усё роўна, які ў мяне шалік. Але калі начальствазагадала, то яны мусяць мяне затрымліваць. Самае цікавае, што пазней, на судзе,міліцыянты, якія мяне ўтрымлівалі, казалі, што ніхто мяне не затрымліваў.
Нібыта я ў іх сам сядзеў па добрай волі. Таму, калі супрацоўнікі міліцыіапускаюцца да такой хлусні, адкуль жа да іх будзе давер?
Быў яшчэ адзін выпадак, калі мяне міліцыянты з АМАПаў Барысаве не пусцілі на стадыён з маім шалікам з «Пагоняй». Сказалі, што згэтым шалікам нельга, бо на ім адлюстравана палітычная сімволіка. Я ім кажу,што гэта нацыянальная сімволіка! А нават калі б была палітычная, то чаму з«Пагоняй» нельга, а з сімволікай БДСМ і «Белай Русі» можна? Тады праваахоўнікісказалі, што я нібыта п’яны і выставілі мяне за турнікет. Я пайшоў і паклаўсвой шалік у машыну. Калі зноў праходзіў нагляд, той жа АМАПавец саркастычнасказаў: «Ну што, працверазвеў?». Я палічыў бессэнсоўным нешта даказваць гэтамусупрацоўніку.
Самае цікавае, што на іншых стадыёнах праблем з-зашаліка ў мяне не было. Дарэчы, да 1995 года я хадзіў на стадыёны з БЧБ сцягам.
Чаму перастаў? Хапала затрыманняў з-за сцяга і па-за межамі стадыёна. Тамувырашыў, што вазьму сцяг на стадыён, калі прыйдзе спрыяльны час. Спадзяюся, штоён наступіць.
«В
Румынии стюард сказал: «Это цвета одной из румынских команд, не нужнопровоцировать конфликт»
История болельщика Алексея, которого просилотказаться от БЧБ представитель АБФФ.
– Поддерживаем сборную при помощи этой символики,потому что только она является исконно белорусской. Ее не придумали в кабинетепо указу сверху. «Погоня» и бело-красно-белый флаг – это история белорусскогонарода, которая связывает нас с предками. Беру эту символику только на выездныематчи сборной, потому что в Беларуси я отвечаю за суппорт. На мне лежит большаяответственность, не хочется, чтобы тебя с барабаном и баннерами загребли возлевхода на стадион, а команда осталась без поддержки.
За все время выездов случился всего один неприятныйинцидент. Это произошло в Румынии. Мы приехали в Бухарест. На том матче быловсего несколько белорусских болельщиков (не будем считать членов делегации исотрудников белорусского посольства в Румынии). Днем погуляли по городу, авечером пошли на стадион. Там к нам подошел Сергей Сафарьян: «Хорошо, чтоприехали, но, может, давайте без БЧБ? Вы же сами все понимаете».
Мы отказались, но у входа на сектор нас остановилстюард и не дал пронести флаги и баннеры. Он сказал, что УЕФА не разрешаетвывешивать банеры. Почему нельзя было взять с собой БЧБ флаг? Аргумент былтакой: «Это цвета одной из румынских команд, не нужно провоцировать конфликт».
«Міліцыянтыпрапускалі са словамі: «Толькі моцна не махай шалікам, каб тэлевізіёншчыкі незнялі»
Гісторыя Зміцера Хведарука, які праз «Пагоню» трапіўна суткі ў пастарунак.
– Для мяне «Пагоня» і бела-чырвона-белы сцяг –нацыянальныя сімвалы Беларусі. Другія я проста не прызнаю. Многія гульцы нашайзборнай, як і многія беларусы, маюць такую ж пазіцыю. Калі яны бачаць натрыбунах такія сімвалы, гэты прымушае іх лепей граць. Доўгі час атрыбутыку былоамаль немагчыма пранесці на футбол, таму жаданне прайсці з «Пагоняй» на стадыёнбыло яшчэ большым. І па сёння гэта часам выліваецца ў затрыманні і размовы замапаўцамі.
Першы раз я прыйшоў на футбол разам з бацькай. Гэтабыла гульня зборнай Беларусі супраць Уэльса. Падчас матча ўбачыў, як амапаўцы знейкага хлопца здымалі майку з «Пагоняй». Чалавек пасля глядзеў матч з голымторсам. Пасля гэтага не было вялікага жадання апранаць на футбол штосьціпадобнае. У першы раз адважыўся апрануць «Пагоню» перад матчам Беларусь-Францыяў Гомелі. Гэта быў суператмасферны выезд. Тады з хлопцамі пакаталіся напараходзе па Сожу. Крычалі дужа крутыя “зарады”, хадзілі па горадзе ў майках з«Пагоняй». Гомельскія міліцыянты нават не звярталі ўвагу, і гэта трохіздзівіла.
Найбольш цяжка прайсці на футбол з «Пагоняй» на«Барысаў-Арэне». Хаця з нядаўняга часу ў гэтым плане міліцыя вядзе сябе большвольна. Гады два таму было «весялей». Даводзілася хаваць «Пагоню» на шаліку,каб прайсці на стадыён. Адны міліцыянты гаварылі, што з такім шалікам нельгаісці на трыбуны. Тады ты ідзеш да другога пункта дагляду або выклікаешстарэйшага амапаўца. Ён прыходзць і пачынае табе тлумачыць, што праносіць такіяшалікі нельга.
Я заўжды прасіў паказаць дакумент, дзе гэтанапісана. Часам атрымлівалася дамовіцца. Я нават зрабіў сабе невялікуюраздрукоўку, каб паказваць супрацоўнікам міліцыі. Там былі карцінкі гербоўРэчыцы, Віцебскай вобласці. Міліцыянты прапускалі са словамі: «Толькі моцна немахай шалікам, каб тэлевізіёншчыкі не знялі». З-за гэтага часта часта спазняўсяда пачатку матчаў.
Пасля нашага затрымання ўбачылі, як людзіадрэагавалі на гэту сітуацыю. З’явілася шмат інфмармацыі ў СМІ, шмат чагопісалі ў сацыяльных сетках. Магчыма, з-за гэтага цяпер прайсці на стадыён з«Пагоняй» прасцей. «За шаль з
«Пагоняй» цябе могуць назваць фашыстам». Як прыйсці на фан-сектар зборнай ітрапіць у суд
«Никтоне заставляет кланяться «Погоне» и бело-красно-белому флагу. Но зачем выливатьна них грязь?»
История Сергея Солонкевича, который пришил нафутболку сборной «Погоню» поверх государственного герба.
– Хожу на футбол с «Погоней» по одной простойпричине: я – белорус, а этот национальный герб, исторический символ нашегонарода. Ему уже не одно столетие. О чем можно говорить? Уважение и любовь кистории, культуре, традициям страны, в которой родился – звучит пафосно, но дляменя это не пустые слова. С бело-красно-белым флагом та же история. Этим нужногордиться, нужно чтить, а не бояться и прятать. Или очернять, приписываясимволы оппозиции.
Как только на Symbal.by появились в продаже майки стаким гербом, сразу же купил и стал носить. Так вышло, что первый матч, накоторый пришел в такой футболке, был гостевым: во Львове Беларусь играла сУкраиной в сентябре 2015-го. Затем была еще одна выездная игра того же цикла сословаками. В Жилине к майке с «Погоней» присоединился шарф с тем же гербом набело-красно-белом фоне. Ясно, что на стадионах других стран никто изблюстителей закона и стюардов внимания на мою расцветку не обращал, проблем небыло.
Интереснее было в Беларуси. Перед игрой смакедонцами на «Борисов-Арене» догадывался, что могут возникнуть проблемы,потому что матч проходил на следующий день после президентских выборов, которымсопутствовали разного рода шествия и митинги под бело-красно-белыми флагами и«Погоней». Но всё равно решил, что попытаюсь пройти на стадион со своей«крамольной» «розой». Удалось: когда меня досматривали на входе, шарф был подкурткой, его никто не видел – вопросов не возникло. Потом на секторе заприметилдругих ребят с похожими шарфами, где был изображен герб «Погоня».
До поры до времени первый тайм проходил без проблем.
Фан-сектор не в чем было упрекнуть. «Шизели», как обычно, пытаясь хоть как-тооживить унылую атмосферу матча. Но затем на секторе появились несколько человекс красно-зеленым флагом. Они были пьяны, размахивали государственным флагом,матерились и то и дело кричали: «Ломай! Убивай!» Мне показалось, что ситуациявыходит из-под контроля, потому что ребята были настроены по-боевому и велисебя неадекватно. Омоновцы на это спокойно взирали, делая вид, что ничего непроисходит.
В перерыве к парням с «Погоней» стали подходитьомоновцы и приглашать выйти из сектора. Подошли и ко мне. Я поинтересовался, вчем дело. И в ответ услышал, что у меня какие-то запрещенные символы. Пыталсяобъяснить, что это национальные символы, но никак не запрещенные, и что за«Погоней» Совет Министров давно закрепил статус историко-культурной ценности.
Мои доводы были никому не интересны.
Все помнят, что было дальше: многих задержали иувезли, во втором тайме на секторе, кроме тишины, уже ничего не было. А навскоре госсСМИ стали звонить во все колокола о том, что агрессивные фанатыругались матом. Короче, известные сказки Венского леса. Тех, кто действительновыражался нецензурно, не тронули: конечно, ребятки же были с государственным флагом,а остальных просто увели.
Никто не заставляет кланяться «Погоне» ибело-красно-белому флагу. Но зачем выливать грязь на них и на тех, кто этисимволы чтит? Сложно понять эту дикость. Если для кого-то история нашегонарода, культуры и государственности начинается с 1917-го или с победы в ВОВ,то я соболезную этим людям: у них проблемы в развитии! Наши государственныегерб и флаг искусственно созданы под воздействием советской пропаганды.
Почитайте историю и не мешайте мне и таким, как я, любить свое.
Потом был еще мини-футбольный матч в марте 2016-гомежду белорусами и русскими во дворце спорта «Уручье». К тому времени у меняуже появилась оригинальная футболка сборной. Я купил шеврон с «Погоней» ипришил на футболку поверх государственного герба.
Надел эту футболку, взял шарф и пришел на сектор.
Конечно, был риск, что меня не пропустят, но к тому моменту со стороны властейв отношении к национальным символам началась своеобразная «оттепель». Для менябыло важно пройти на футбол с такими символами из принципа. Наверное, не за тоКалиновский на виселице умер, а Купала и другие наши величайшие личностиборолись, чтобы их потомки ходили и тряслись от страха, отворачивались от своейистории. Пропустили без проблем, но косые взгляды со всех сторон, конечно, достали.
Кто-то смотрит с недоумением, как на душевнобольного, кто-то просто снедовольством. Маловато было тех, кому моя расцветка по душе.
На матчах нынешнего отборочного цикла стало проще.
Домашние встречи с Францией и Люксембургом тому пример. Моя футболка с нашитойна груди «Погоней» и шарф на мне, а я на секторе. Как бы ни играла команда, ноэто сборная моей страны. Команду нужно любить не за то, что она великая, а зато, что она наша. И поддерживать ее под национальными цветами и гербами.
Возможно, кого-то смешат мои слова, но меня это мало интересует.
«Каліразмаўляеш з амапаўцамі больш за пяць хвілін, то яны ад гэтага стамляюцца»Гісторыя Алеся Крата, якога праз «Пагоню» не пусціліна матч другой лігі.
– Я наогул часта выкарыстоўваю беларускія нацыянальныясімвалы ў адзенні паўсядзённага характару, бо для мяне важна самаідэнтыфікацыяяк беларуса. Галоўнае толькі з гэтым, канечне, не перабіраць. Добра, што заразіснуе шмат мануфактур разнастайнага стрыт-адзення і не трэба саматужна рабіцьяго ўручную. Футбольны матч ад жыцця не вельмі адрозніваецца, таму калі тыпрыходзіш на «мячык», то імкнешся паказаць усім астатнім гледачам, штозаўзятары падтрымліваюць сваё: сваю каманду, свае нацыянальныя каштоўнасці,свае сімвалы. Пры гэтым яны павінны быць гатовы не толькі паказаць, але іабараніць іх пры патрэбе.
Яшчэ два-тры гады таму было праблематычна прайсці настадыён у атрыбутыцы з «Пагоняй», а тым больш з бела-чырвона-белым сцягам.
Дынаміка змянілася апошнім годам, напрыклад, на нядаўнім матчы Беларусі з балгараміў хлопцаў атрымалася нават вывесіць БЧБ-сцяг на сэктары, што проста неверагоднадля «працвітаюшчэй» Беларусі. Хаця ў гэтым выпадку таксама былі праблемы, наколькі я ведаю, бо адказны за стадыён бегаў і ўсё пагражаў хлопцам АМАПам.
Раней, калі ты праходзіш дагляд міліцыі з ружай«Пагоня», то калі прыходзіць твая чарга, цябе адстаўляюць у асобны куток, і тычакаеш галоўнага альбо табе адразу кажуць: «Ты не прайдзёш» (амапаўцы ў такіямоманты заўжды нагадвалі Гендальфа). Ніякія перакананні пра герб Рэчыцы альбоЛепеля не спрацоўвалі звычайна, толькі ў рэдкіх выключэннях. Таму ў цябе былопасля гэтага канфлікту тры варыянты: пайсці здаць атрыбутыку ў камерузахоўвання, проста прапусціць матч, паспрабаваць зайсці з другога ўвахода.
Памятаю, у жніўні 2015-га мяне не прапусціліамапаўцы на матч другой лігі Беларусі, які праходзіў на стадыёне САК«Алімпійскі». Амапаўцы заявілі, што «Пагоня» – незарэгістраваная сымболіка, а ўтакой заходзіць на стадыён нельга. Просьбы паказаць спіс, чаму яны вызначаюць«Пагоню» ў якасці незарэгістраванай сімволікі, ігнараваліся і меня ўвесь часадсылалі да Ластоўскага (прэс-сакратар ГУУС Мінгарвыканкаму). Заўважыў яшчэадну рэч: калі размаўляеш з амапаўцамі больш за пяць хвілін, то яны ад гэтагастамляюцца, і, каб пазбегнуць далейшых размоў, звычайна прапануюць суразмоўцупрайсці ў міліцыю для больш дэтальнага вызначэння праблемнага поля спрэчкі(альбо наўпрост цябе затрымліваюць).
Таму ў такіх выпадках трэба размаўляць альбо значальнікам, альбо менш за пяць хвілін. Карацей, прыйшлося накатаць пасля лісту ГУУС Мінгарвыканкаму, каб там патлумачылі, чаму «Пагоня» – незарэгістраваны сімвал, а амапаўцаў пакараліза непрафэсійны падыход пры выкананні абавязкаў. Праз месяц прыйшоў адказ, у якім,як гэта ні дзіўна, сказана, што «Пагоня» не ўваходзіць у лік забароненай натэрыторыі Беларусі сімволікі, але парушэнняў супрацоўнікаў АМАПу таксама незнайшлі. Цяпер стараюся гэтую паперу браць з сабой на матчы. На ўсяляківыпадак.
Фото:
Надежда Бужан, личные архивы героев материала, nn.by