Фитр, фидия, зәкят, нисаб мәсьәләләре - казый Булат хәзрәт Мөбәрәков аңлата
Казан казые Булат хәзрәт Мөбәрәков журналистлар белән очрашуда фитр һәм фидия сәдакаларын түләү тәртибен аңлатты һәм сорауларга җавап бирде.
Татарстан Диния нәзарәтенең Голәмәләр Шурасы һәм Казыйлар Шурасы карары белән, фитр садакасын түләү өчен нисаб күләме – 120 000 сум (көмеш буенча) билгеләнде. Ягъни 120 мең сум акчасы булган кеше фитр сәдакасын түләргә тиешле. Зәкят чыгару өчен нисаб күләме – 940 000 сум (алтын буенча) билгеләнде. Фитр садакасының аз күләме – 200 сум, ул фәкыйрьләргә тапшырыла. Зәкят чыгарырлык байлыгы булган кешеләргә – 1200 сум. Ягъни Зәкят түләүчеләр фитр сәдакасын 1200 сум күләмендә шулай ук фәкыйрьләргә бирәләр.
Фитр садакасына килгән вакытта, ир кеше үзе өчен һәм үзенең балигълыкка ирешмәгән балалары өчен түли. Хатын-кыз үзе түли. Әгәр дә алар бер-берсе белән килешә икән, ул вакытта аның өчен ире түләргә мөмкин. Ләкин бу хакта аның хатыны белергә тиеш.
Моннан тыш, сәламәтлеккә бәйле рәвештә ураза тота алмаган һәм аны башка вакытта да, каза кылып, үти алмаучыларга тотылмый калган һәр көн өчен 450 сум күләмендә фидия билгеләнде. Әгәр дә кеше Рамазан аенда вакытлыча гына авырый икән, ул вакытта башка көннәрдә каза кыла. Әгәр гомумән тота алмый икән, һәм табиблар «тотарга ярамый», дип әйтә икән, ул вакытта ул һәр көн өчен бер фәкыйрьгә 450 сум фидия бирә яисә бер фәкыйрьне көнгә ике мәртәбә ашата.
Журналист: «Ешрак «сәдака бирергә кирәк» дип хатын-кыз борчылып йөри һәм сәдаканы бирә дә. Хатын-кыз ире өчен дә, балалары өчен дә бирергә уйласа, ул дөрес булмыймы?»
Булат хәзрәт Мөбәрәков: «Хатын-кыз ире һәм балалары өчен сәдака бирә икән, ул дөрес була, чын күңелдән һәм дөрес ният белән бирелгән фитр сәдакасы кабул ителә. Ләкин ул үзенең ире һәм балалары өчен бирәчәген иренә һәм балаларына хәбәр итәргә, алар белән килешергә тиеш. Хәтта әти-әни өчен дә бирә ала. Шулай ук, алар үзләре белеп торырга тиеш.
Журналист: «Фитр сәдакасын өчен нисаб күләме 120 мең сум диелде, ул гаилә бюджетыннан исәпләнәме?»
Булат хәзрәт Мөбәрәков: «Һәрбер кеше үзе өчен үзе саный. Ягъни, әгәр дә кешенең үзендә 120 мең акчасы бар икән, яисә 120 меңлек артык милке, яисә булган акчаны һәм артык милекне берләштергән вакытта 120 меңе бар икән, ул вакытта фитр садакасын бирергә тиешле була.
Уртак милек булганда, аны ничек итеп саныйлар? Әгәр дә ир кеше ул берләштергән бюджетка, мәсәлән, 60 проценттан керткән икән, ул үзенеке буларак 60 процентын саный. Әгәр дә хатын-кыз, мәсәлән, 40 процентын анда салган икән, ул 40 процентын үзенеке итеп саный».
Журналист: «Җитди сәбәпләр аркасында ураза тота алмаган кеше фидия садакасын бирергә тиеш. Кешенең ул акчаны бирерлек мөмкинлеге булмаса, кичереләме аңа?»
Булат хәзрәт Мөбәрәков: «Фидия садакасы, һәрбер ураза тотылмаган көн өчен 450 сум буларак, фәкыйрьләргә тапшырыла. Аны Рамазан аенда түләсә була, Рамазан аеннан соң түләсә дә була. Мөмкинлеге булуга карап. Әгәр дә һич тә мөмкинлеге юк икән, ул вакытта ураза тота алмаганы өчен Аллаһ Тәгаләдән гафу сорый. Һәм инде Аллаһ Тәгалә аны гафу итәр, дип өметләнә».
Журналист: «Ифтар уздырса да ярыймы шул суммага?»
Булат хәзрәт Мөбәрәков: «Ул вакытта бер көндә бер фәкыйрьне ике мәртәбә ашатырга тиеш».
Журналист: «Артык мал», дигән сүз булды, бу кулланылмыйча яткан акча турында сүз барамы?»
Булат хәзрәт Мөбәрәков: «Әгәр бурычлардан тыш акчасы бар икән, ул акча нисаб күләменә санала».
Журналист: «Ул акчаны балның укуына, ялга яки хаҗга яки үлемтеккә тупласаң...»
Булат хәзрәт Мөбәрәков: «Хаҗга барачаксыңмы – юкмы, Төркиягә барачаксыңмы – юкмы, ул әле билгеле түгел, үлемтек кайчан кирәк булачагы билгеле түгел. Аллаһы Тәгалә генә киләчәкне белә. Ураза гаете килеп җитте икән, актуаль бурычлардан тыш 120 мең сум бар икән, фитр сәдакасын бирү тиешле».
Журналист: «Хәләл ипотекасы булган кеше нишли? Аның бурычы хәзерге вакытта бар кебек тә, юк та кебек».
Булат хәзрәт Мөбәрәков: «Ул бурыч булып санала. Ул очракта бер еллык бурычны санарга кирәк. Киләсе Рамазанга кадәр түләнәчәк акчаларны гына бурыч итеп исәплибез. Һәр очракта төгәллек кирәк, сорау булса, Диния нәзарәтенә мөрәҗәгать итегез, шалтыратып сорый аласыз».