Яқин Шарқдаги кескинлик: Путин «бир ўқ билан икки қуённи урди»ми?
Яқин Шарқдаги зиддиятлар глобал сиёсат майдонида янгидан-янги геосиёсий ўйинларни келтириб чиқармоқда. Хитойнинг NetEase нашри таҳлилчилари ушбу можародан ким энг кўп манфаатдор экани ва Оқ уй раҳбари қандай тузоққа тушиб қолганини очиқлади. Zamin.uz ушбу таҳлилий мақоланинг энг муҳим нуқталарини эътиборингизга ҳавола этади.
Яқин Шарқда Эронга қарши бошланган ҳарбий ҳаракатлар нафақат минтақавий, балки жаҳон иқтисодиёти учун ҳам оғир синовга айланди. Айниқса, Ҳўрмуз бўғозининг тўсиб қўйилиши дунё бозорида «қора олтин» нархини осмонга олиб чиқди.
Трампнинг ички сиёсий «бош оғриғи»
АҚШ Президенти Дональд Трамп ҳозирда ўта мураккаб танлов қаршисида турибди. Энергия ресурсларининг қимматлашиши Америка ички бозорида бензин нархининг шиддат билан ошишига сабаб бўлди. Бу эса:
-
Сайлов олди хавотирлари: Куз ойларида бўлиб ўтадиган оралиқ сайловлар арафасида сайловчиларнинг норозилигини оширмоқда.
-
Иқтисодий чоралар: Оқ уй вазиятни юмшатиш учун экспорт чекловлари ва санкцияларни қисман бекор қилишни муҳокама қила бошлади, бироқ бу чоралар кутилган натижани бериши даргумон.
Россия ва Хитой: Стратегик устунлик
Хитойлик шарҳловчиларнинг фикрича, ушбу инқироздан Россия икки томонлама фойда кўрмоқда. Мақолада айтилганидек, Путин «бир ўқ билан икки қуённи урди»:
-
Молиявий даромад: Нефть нархининг юқорилиги Россия хазинасига катта миқдорда валюта оқимини таъминламоқда.
-
Диққатнинг чалғиши: Ғарб давлатларининг бутун эътибори Яқин Шарққа қаратилгани Москвага қарши туриш имкониятларини чеклаб қўймоқда.
Шу билан бирга, узоқ давом этаётган ушбу низо Хитой учун ҳам Осиё-Тинч океани минтақасида ўз таъсирини кучайтириш учун қулай имконият яратмоқда. АҚШ минтақавий урушга қанчалик кўп жалб этилса, Пекиннинг мавқеи шунчалик мустаҳкамланиб боради.
Асоссиз айбловлар ва ядровий муаммо
Таҳлилда алоҳида қайд этилишича, Теҳроннинг ядро қуроли яратиш ва АҚШга зарба бериш нияти ҳақидаги даъволар ҳалигача ўз исботини топмаган.
«АЭХА вакиллари Эронда ядро қуроли ишлаб чиқарилаётгани ҳақида ҳеч қандай далил йўқлигини бир неча бор таъкидлаган бўлса-да, Вашингтон ва Тель-Авив кескинликни танлади», — дейилади материалда.
Шунга қарамай, Москва ва Пекин энергия нархларидан келадиган манфаатларга қарамай, минтақада тезроқ барқарорлик ўрнатилиши тарафдори эканини билдирмоқда. Зеро, кенг кўламли уруш глобал иқтисодий тизимни бутунлай издан чиқариши мумкин.
Сизнингча, Яқин Шарқдаги ушбу «энергетика ўйини»да Трамп сайловчиларнинг ишончини сақлаб қола оладими? Нефть нархининг ошиши Ўзбекистон иқтисодиётига қандай таъсир қилиши мумкин?