1 октябрь Халқаро қаҳва куни: Нью-Йоркда расман тасдиқланди
БМТ Бош Ассамблеяси 1 октябрни Халқаро қаҳва куни сифатида белгилаш ҳақидаги резолюцияни Нью-Йоркда маъқуллади. Ҳужжатга Беларус, Қирғизистон, Туркманистон ва Ўзбекистонни қўшганда ўнлаб давлатлар ҳаммуаллифлик қилгани айтилмоқда.
Резолюцияда қаҳва етиштириш ва қайта ишлаш занжири бир қатор Барқарор ривожланиш мақсадларига хизмат қилиши алоҳида қайд этилган: очликка қарши кураш, ўта қашшоқликни қисқартириш, аёллар ҳуқуқ ва имкониятларини кенгайтириш, муносиб меҳнат ва иқтисодий ўсишни қўллаб-қувватлаш.
БМТ Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти FAO бош директори Сюй Дунюй бу қарорнинг маъносини содда қилиб айтди: қаҳва — шунчаки ичимлик эмас, у “дондан тортиб пиёлагача” бутун дунё савдосининг бир бўлаги, миллионлаб фермер хўжаликларига тирикчилик манбаи, қишлоқ жамоаларини глобал бозорлар билан боғлайдиган кўприк.
Қаҳвага қизиқиш ҳам йил сайин ўсиб боряпти. Охирги ўн йилда дунё бўйлаб аҳоли жон бошига истеъмол ўртача йилига 1,2 фоиз атрофида ошгани, тармоқ эса қарийб 25 миллион фермерга даромад келтираётгани таъкидланади. Бундан ташқари, қўшилган қиймат занжирининг ҳар бир босқичида — етиштириш, қайта ишлаш, логистика, қовуриш, сервис — янги иш ўринлари пайдо бўлади.
Саноатнинг ўлчами эса жуда катта: глобал қаҳва индустрияси йилига 200 миллиард доллардан ортиқ тушум келтириши қайд этилган. Қаҳва ҳали ҳам дунёда энг фаол сотиладиган маҳсулотлардан бири бўлиб турибди: 2024 йилда жаҳон ишлаб чиқариши 11 миллион тоннадaн ошган, шундан тахминан 8 миллион тонна қаҳва донлари халқаро бозорларга чиқарилган. Ўша йили ишлаб чиқариш қиймати қарийб 25 миллиард долларга, экспорт ҳажми эса тахминан 34 миллиард долларга баҳоланган.
2024 йил натижаларига кўра, энг йирик экспортчилар сифатида Бразилия ва Ветнам тилга олинган, энг катта импортчилар эса Европа Иттифоқи ҳамда АҚШ бўлган.
Қисқаси, БМТнинг бу қароридан мақсад фақат “байрам қилиш” эмас — қаҳва ортидаги меҳнатни, қишлоқ жамоаларини, адолатли қиймат занжирини ва барқарор ишлаб чиқаришни кўпроқ кўрсатиш. Яъни, эрталабги бир пиёла қаҳванинг ортида бутун бир иқтисод ва миллионлаб оилаларнинг ҳаёти бор — энди бу ҳақиқат халқаро даражада ҳам расман эътироф этилди.