Пизишкиён муваққат кенгаш иш бошлаганини расман эълон қилди
Фото: WANA / Reuters
Эронда ҳокимият ўтиш даври расман бошланди. Президент Масъуд Пизишкиён давлат телерадиокомпанияси орқали миллатга мурожаат қилиб, муваққат кенгаш ўз фаолиятини бошлаганини ва у “азиз имом” деб атаган Али Хоминаий йўлидан қатъият билан боришини маълум қилди. Reuters ва бошқа халқаро манбалар ҳам Эронда олий раҳбар ваколатларини вақтинча ўз зиммасига олувчи кенгаш ишга тушганини тасдиқламоқда.
Эрон Конституциясига кўра, олий раҳбар лавозими бўшаб қолганида мамлакатни вақтинча бошқариш учун уч кишилик кенгаш тузилади. Reuters хабарига қараганда, ушбу тузилма таркибига президент Масъуд Пизишкиён, суд ҳокимияти раҳбари Ғуломҳусайн Муҳсиний Эжеий ва Фиқҳ кенгаши вакили сифатида Ализара Арофий кирган. Демак, Пизишкиённинг баёноти шунчаки сиёсий чиқиш эмас, балки конституцион механизм амалда ишга тушганининг расмий тасдиғи бўлди.
Пизишкиён мурожаатида яна бир муҳим нуқтани урғулади: у Эрон бу ҳужумларни жавобсиз қолдирмаслигини очиқ айтди. Президентнинг сўзларига кўра, мамлакат душманларининг базалари ва имкониятларини йўқ қилиш орқали уларни умидсизликка тушириш ниятида. Бу риторика ҳозирги шароитда Эроннинг нафақат сиёсий, балки ҳарбий жавоб йўлини ҳам очиқ қолдираётганини кўрсатмоқда. Al Jazeera ҳам Пизишкиён идораси бу ҳодисани “катта жиноят” деб баҳолаганини ва қасос руҳидаги баёнот берганини ёзди.
Президентнинг аввалроқ Telegram орқали тарқатилган баёноти ҳам худди шу кескин руҳда бўлган. Унда Хоминаийнинг ўлдирилиши “Америка-сионист иттифоқининг мусулмонларга, айниқса дунё шиаларига қарши очиқ уруши” сифатида талқин қилинган. Бу ифода Эрон ичида воқеага фақат давлат раҳбари ўлими эмас, балки диний-сиёсий ва цивилизацион зарба сифатида қаралаётганини англатади. Al Jazeera’нинг 1 март кунги материалларида айнан шу кайфият кучли акс этган.
Бу баёнотлар 28 февраль куни Исроил ва АҚШ томонидан Эронга берилган зарбалар фонида янгради. Reuters билан суҳбатлашган исроиллик расмий аввалроқ ушбу зарбалар давомида Эрон олий раҳбари Али Хоминаий ва президент Масъуд Пизишкиён ҳам нишонлардан бири бўлганини айтган эди. Кейинчалик Reuters Хоминаийнинг ҳалок бўлганини ва бу ҳодиса Эронда ҳокимият бўшлиғини келтириб чиқарганини ёзди.
Қисқаси, Пизишкиённинг чиқиши Эронда янги сиёсий босқич бошланганини расман мустаҳкамлади: бир томонда — муваққат кенгаш иш бошлади, иккинчи томонда — давлат раҳбарияти кескин жавоб риторикасини танлади. Энди энг катта савол шу: бу ўтиш даври фақат ички бошқарув билан чекланадими ёки у минтақада янада каттароқ эскалацияга олиб келадими?