Эроннинг жавоб зарбалари Яқин Шарқни янги босқичга олиб кирди
Яқин Шарқдаги вазият янада кескин, янада хавфли ва янада ноаниқ тус олди. 28 февраль куни Эрон АҚШ ва Исроил томонидан Эрон ҳудудига йўналтирилган қўшма зарбаларга жавобан Исроил сари ўнлаб ракеталар учиргани ҳақида маълумотлар тарқалди. Исроил мудофаа армияси — ЦАҲАЛ ҳам Эрон ҳудудидан Исроил йўналишига ракета учирилганини қайд этганини маълум қилди. Шу билан бирга, Исроилнинг ҳаво мудофааси тизимлари ишга туширилгани, таҳдидни бартараф этиш бўйича фавқулодда чоралар кўрилгани айтилди. Reuters ва бошқа халқаро манбалар ҳам Эрон томонидан Исроилга ракета учирилганини тасдиқламоқда.
Бу хабар ортидан Исроил бўйлаб ҳаво тревогаси эълон қилинди, аҳолига бошпаналарда қолиш тавсия этилди. Сиреналар мамлакатнинг турли нуқталарида янграгани, осмонда эса ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари фаол ишлагани ҳақида хабарлар берилди. Бу ҳолат оддий сиёсий зиддият эмас, балки тўғридан-тўғри ҳарбий қарши жавоб босқичи бошланганини англатди.
Фото: REUTERS/Rami Shlush
Ўз навбатида, Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси бу зарбаларни Эронга қарши амалга оширилган ҳужумларга жавоб, дея таърифлади. Эрон томони буни “биринчи тўлқин” сифатида кўрсатиб, керак бўлса жавоб чоралари давом этиши мумкинлигига ишора қилди. Al Jazeera’нинг жонли ёритувида ҳам Эрон ракета ва дронлар орқали кенг кўламли қарши ҳужум бошлагани айтилди.
Вазият фақат Исроил билан чекланиб қолмади. Айрим хабарларга кўра, Эроннинг зарбалари Қатар, Баҳрайн, БАА ва бошқа кўрфаз давлатлари яқинидаги АҚШ ҳарбий объектлари томон ҳам йўналтирилган. Хусусан, Қатардаги Ал-Удейд авиабазаси атрофида ҳаво мудофааси тизимлари ишга тушгани, Баҳрайнда портлаш овозлари эшитилгани, Абу-Дабида ҳам кучли товушлар қайд этилгани ҳақида Reuters, The Guardian ва бошқа манбалар ёзмоқда. Бу эса можаро энди фақат икки давлат ўртасида эмас, бутун минтақа хавфсизлигига бевосита таъсир қилаётганини кўрсатади.
Баҳрайн томонидан тарқатилган дастлабки ахборотларда Манама шаҳридаги АҚШ Бешинчи флотига боғлиқ хизмат кўрсатиш нуқталари ракета хавфи остида қолгани тилга олинди. Шу билан бирга, интернетда эҳтимолий зарбалар акс этган видеолар ҳам тарқала бошлади. Бу каби кадрлар ҳар доим ҳам тўлиқ тасдиқланган манба бўлавермайди, бироқ улар минтақадаги хавотир муҳити нақадар кескинлашганини яна бир бор кўрсатиб турибди.
Эрон томонидан берилган баёнотлар эса янада қаттиқ оҳангда янгради. Айрим эронлик расмийлар АҚШ ва Исроилнинг Яқин Шарқдаги “барча объектлари ва манфаатлари” Эрон учун қонуний нишонга айланганини айтди. Уларнинг таъкидлашича, бу энди қисқа ва чекланган жавоб эмас, балки вақт билан боғланмаган, босқичма-босқич кучайиши мумкин бўлган комплекс қарши ҳаракатдир. Бу каби баёнотлар минтақадаги хавфни янада оширмоқда, чунки у ҳарбий амалиётлар давом этиши эҳтимолини кучайтиради.
Бундан олдин АҚШ ва Исроил Эрон ҳудудига қўшма зарбалар бергани халқаро манбалар томонидан кенг ёритилди. Reuters маълумотига кўра, ушбу операция Эроннинг ҳарбий ва сиёсий раҳбариятига, ракета имкониятларига ҳамда ядровий дастур билан боғлиқ инфратузилмага босим ўтказиш мақсадида амалга оширилган. Исроил мудофаа вазири буни “превентив зарба” сифатида тавсифлади, АҚШ президенти Доналд Трамп эса “кенг кўламли жанговар операциялар” бошланганини айтди.
Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу ҳам халққа мурожаат қилиб, қўшма амалиётни Эрондан келаётган хавфни бартараф этишга қаратилган ҳаракат сифатида кўрсатди. АҚШ Мудофаа вазирлиги эса ўз амалиёти учун “Epic Fury” номини қўллагани ҳақида бир қатор ишончли манбалар хабар бермоқда. Шу билан бирга, Исроил томони ўз операциясини алоҳида ном билан атагани ҳақида ҳам маълумотлар бор.
Матнда тилга олинган яна бир муҳим фон — 2025 йилдаги ўхшаш кескин тўқнашув. Халқаро манбалар 2025 йилда ҳам Исроил ва Эрон ўртасида жиддий ҳарбий эскалация кузатилганини, у 12 кунлик урушга айланганини эсга солмоқда. Демак, бугунги ҳодисалар бир кунлик тўқнашув эмас, балки сўнгги йилларда тўпланиб келган қарама-қаршиликнинг янги, янада хавфли давомидир.
Трампнинг Эрон халқига қилган мурожаати, режим алмашинувига ишора қилган баёнотлари ва урушни қисқа муддатда якунлаш ҳақидаги гаплар ҳам ахборот майдонида катта шов-шув уйғотди. Бироқ бундай режалар ва муддатлар ҳақидаги барча иддаолар ҳозирча тез ўзгараётган вазият ичида айтилмоқда, шунинг учун уларнинг ҳар бирига эҳтиёткорлик билан қараш талаб этилади. Ҳозирча энг аниқ манзара шуки, Яқин Шарқ яна бир бор улкан ҳарбий синов остидa турибди ва бу можаронинг яқин соатларда қай йўналишда кетиши бутун дунё диққат марказида қолади.