Португалияда президентлик сайловида Сегуру ишончли ғалаба қозонди
Португалияда президент сайловининг иккинчи тури кескин интрига эмас, балки аниқ рақамлар билан якунланди: сўлларга яқин Социалистик партия номзоди Антониу Жозе Сегуру рақиби — ўта ўнг Chega етакчиси Андре Вентурадан анча устун келди. Давлат телерадиокомпанияси RTP ҳукумат ҳисоб-китобларига таяниб, 9 февралга ўтар кечаси натижани эълон қилди.
Овозлар саноғи деярли тўлиқ якунланган маълумотларга кўра, 63 ёшли Сегуру 66,8% овоз тўплаган, 43 ёшли Вентура эса 33,2% атрофида қолган. Вентура мағлубиятни тан олди ва рақибига “ажойиб муддат” тилади, бироқ ўз ҳаракати ва партияси “туб ўзгаришлар” учун курашни давом эттиришини ҳам очиқ айтди — яъни “ўйин тугамади” деган сигнал.
Сегуруни ғалаба билан мамлакатдаги ўнг марказга яқин Социал-демократик партия (PSD) раҳбари ва бош вазир Луиш Монтенегру табриклади. Бу табрик — янги президент билан ҳукумат ўртасида ҳамкорлик “каналлари очиқ” бўлишидан дарак беради.
Энди энг муҳим календар: 2016 йилдан бери икки муддат президент бўлиб келаётган Марселу Ребелу де Соуза ҳокимиятни 9 март куни топшириши режалаштирилган. Расмий маълумотларда ҳам мандат айнан шу куни бошланиши айтилган. Шундай қилиб, PS вакили 2006 йилдан бери илк бор давлат раҳбарига айланяпти — ўша пайтда социалист Жоржи Сампайюнинг иккинчи муддати якунланган эди.
Бу сайловнинг биринчи тури 18 январда ўтган ва 1986 йилдан бери илк бор ҳеч ким 50%дан ошиб кета олмаган: Сегуру 31,1%, Вентура 23,5% билан иккинчи турга чиққан. Шу фоннинг ўзиёқ мамлакатдаги сиёсий “парчаланиш”ни кўрсатади — сўнгги йилларда парламент сайловлари тез-тез такрорлангани ҳам шу беқарорликнинг белгиси сифатида тилга олинади.
Албатта, Португалияда президент “ҳаммасини ҳал қиладиган” фигура эмас: у асосан вакиллик (рамзий) ролда бўлади. Лекин қўлида жиддий тормозлар бор — парламент қабул қилган қонунларга вето қўйиши ва муайян ҳолатларда парламентни тарқатиб, муддатидан олдинги сайловлар тайинлаши мумкин. Қизиғи, Ребелу де Соуза бу ваколатдан сўнгги йилларда бир неча бор фойдалангани ҳақида ҳам манбалар ёзган.
Мухлисларча айтсак, эндиликда Лиссабонда “янги капитан” бор — аммо унинг асосий миссияси гол уриш эмас, жамоани тартибда ушлаб туриш. Сегурунинг олдида турган катта савол: у рамзий лавозим доирасидан чиқмасдан туриб, сиёсий барқарорлик ва институтлар ўртасида ишончни қандай мустаҳкамлай олади? Жавобини эса 9 мартдан кейинги қарорлар кўрсатади.