Хитой АҚШнинг Эронга бекор қилинган зарбаси тафсилотларини ошкор қилди
Хитой матбуоти Путин қўнғироғи ҳақида янги версия тарқатди
Яқин Шарқ атрофидаги кескинлик яна “қизиб” турган бир пайтда, Хитой ОАВ майдонида шов-шувли версия пайдо бўлди: гўё АҚШнинг Теҳронга режалаштирилган зарбаси охирги лаҳзада бекор қилинган, бунда эса биргина дипломатик қўнғироқ ҳал қилувчи роль ўйнаган.
Хитойлик журналистлар бу воқеаларни АҚШнинг “Абрахам Линколн” авиаташувчиси минтақадаги ҳаракатлари ва Москва–Теҳрон алоқалари фонида талқин қилади. Уларнинг даъвоси шундан иборат: 30 январ тонгига келиб Вашингтон ҳарбий сценарийга жуда яқин келган, бироқ кейин “зарба бўлмади”, орадан кўп ўтмай эса авиаташувчи гуруҳи бошқа йўналишга кўчирилган.
Москвага учиб келган меҳмон ва эътиборли сукут
Бу фонга мос равишда 30 январь куни Эрон Миллий хавфсизлик олий кенгаши котиби Али Ларижонийнинг Москвада экани ҳақида хабарлар тарқади. Кремль ҳам унинг Россия президенти Владимир Путин билан учрашганини расман тасдиқлади.
Шу ерда қизиқ нуқта бор: расмий хабарларда учрашув тафсилотлари кенг очиқланмади. Айнан шу “тафсилотсизлик”ни айрим ОАВ ўз версиясини кучайтириш учун ишлатяпти.
Авиаташувчи ҳақиқатан ҳам минтақада
Авиаташувчи мавзуси ҳам ҳаводан олинган гап эмас: “Абрахам Линколн” гуруҳи сўнгги ҳафталардаги кескинликлар фонида CENTCOM ҳудудига йўналтирилгани ҳақида бир қатор манбалар ёзган.
Лекин муҳим жиҳат: “зарба тайёр эди, кейин қўнғироқдан сўнг бекор бўлди” деган сценарий — айнан шу кўринишида расмий ҳужжатлар ёки ишончли мустақил далиллар билан тасдиқлангани йўқ. Шунинг учун бу қисм, ҳозирча, ОАВ тахмини даражасида.
Нега бу версия айланяпти?
Хитой нашрларидаги талқинга кўра, Москва Вашингтонга қаттиқ сигнал берган, гўё АҚШ ҳужум қилса, Россия Теҳроннинг кемага қарши имкониятларини кучайтириши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирган. Бу гаплар ижтимоий тармоқларда тез тарқалади, чунки сюжет “бир қўнғироқ — ва тарих бурилди” деган кино сценарийига ўхшайди. Ҳаёт эса одатда кино эмас.
Аммо музокаралар ҳақиқатан ҳам кун тартибида
Шу билан бирга, дипломатик йўл ҳақида аниқ сигналлар бор: 2 февраль куни Доналд Трамп Эрон билан мулоқот давом этаётганини айтган. Reuters манбасига кўра, АҚШ махсус вакили Стив Уиткофф ва Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчий Истанбулда учрашиши мумкинлиги ҳақида ҳам хабарлар чиққан.
Демак, реал манзара шунга яқин: ҳарбий босим ҳам бор, дипломатик йўл ҳам очиқ — ва катта ўйинда иккаласи кўпинча бир вақтнинг ўзида юради.
Хулоса
Ҳозирча “Путин Эронни қутқарди” деган даъво — исботланган факт эмас, кўпроқ медиа-версия. Аммо шубҳа йўқки, Москвадаги учрашув ҳам, минтақадаги авиаташувчи ҳаракатлари ҳам, Вашингтон–Теҳрон музокаралари ҳақидаги сигналлар ҳам битта нарсани кўрсатяпти: саҳна катта, ўйин қаттиқ, лекин дипломатия учун ҳам эшик ҳали ёпилмаган.
Шунақа пайтда энг тўғри позиция — эмоцияга эмас, тасдиқланган маълумотга суяниб кузатиш. Чунки геосиёсатда “хабар” кўп, ҳақиқат эса одатда секинроқ етиб келади.