Пропан нархи нега ошмоқда? Ички бозордаги вазиятга ойдинлик киритилди
Ўзбекистон Рақобат қўмитаси сўнгги вақтларда суюлтирилган газ (пропан) нархининг кўтарилиши ва биржа савдоларидаги ҳолат юзасидан расмий баёнот берди. Маълум қилинишича, нархларнинг шаклланишига асосан импорт маҳсулотлари улушининг ортиши ва мавсумий талаб таъсир кўрсатмоқда.
Маҳаллий маҳсулот улуши камайган
2025 йил давомида биржа савдолари орқали жами 358 минг тонна пропан реализация қилинган. Рақамларга эътибор қаратсак, вазият қуйидагича ўзгарган:
-
Йиллик кўрсаткич: Сотилган газнинг 61 фоизи маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга, 39 фоизи эса импортёрларга тўғри келган.
-
Кескин пасайиш: Агар йилнинг биринчи ярмида маҳаллий газ улуши 80 фоизни ташкил этган бўлса, 2026 йил январь ойига келиб бу кўрсаткич 10 фоизгача тушиб кетган.
-
Сабаб: Маҳаллий суюлтирилган газ биринчи навбатда аҳоли эҳтиёжлари ва ижтимоий соҳа объектларини таъминлашга йўналтирилган.
Нархлар ўртасидаги тафовут ва чекловлар
Қўмита ички бозорда нархлар кескин сакраб кетмаслиги учун бир қатор ҳимоя механизмларини жорий этган.
-
Нарх чегараси: Маҳаллий газ учун 20 фоизлик спред (ўсиш чегараси) ва 5 тонналик харид лимити ўрнатилган. Бунинг натижасида маҳаллий маҳсулот нархи 1 тонна учун 7 млн сўмдан ошмаган.
-
Импорт омили: Четдан олиб келинаётган газ нархи 8 млн сўм атрофида бўлган. Бугунги кунда эса импорт маҳсулотнинг бошланғич нархи ошиши ҳисобига биржада ўртача нарх 9,5 млн сўмгача кўтарилган (декабрга нисбатан 20 фоиз ўсиш).
Автомобиллар ва истеъмол ҳажми
Статистик маълумотларга кўра, республикадаги жами транспорт воситаларининг 11 фоизи пропанда ҳаракатланади. Автомобиллар учун сотиладиган жами ёқилғи маҳсулотлари суммасида пропаннинг улуши атиги 5 фоизни ташкил этади.
Ижтимоий тармоқ фаолларига мурожаат
Рақобат қўмитаси нархлар бўйича турли асоссиз хабарлар тарқалиши бозордаги барқарорликка салбий таъсир кўрсатишидан огоҳлантирди:
«Чакана нархларнинг ошиши ҳақидаги маълумотларнинг нотўғри ёритилиши бозор тамойилларининг бузилишига ва сунъий равишда ягона (юқори) нарх шаклланишига олиб келиши мумкин. Шу сабабли, ахборот тарқатишда эҳтиёткор бўлиш лозим», — дейилади хабарда.
Ҳозирда ёқилғи қуйиш шохобчаларида нархлар юзасидан доимий мониторинг ишлари олиб борилмоқда ва вазиятни барқарорлаштириш бўйича тезкор чоралар кўрилмоқда.
Сизнингча, пропан нархини тушириш учун импорт ҳажмини ошириш керакми ёки маҳаллий ишлаб чиқаришни кенгайтиришми?