Қазақстандағы доллар бағамы: Ұлттық банк нарықтағы жағдайға қатысты пікір білдірді
Қазақстан Ұлттық банкі елдегі доллар бағамына қатысты жағдайға араласуды жоспарлап отырған жоқ. Бұл туралы банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекованың теңге бағамының қазіргі динамикасы туралы мәлімдемесінде айтылған, деп хабарлайды Tengrinews.kz тілшісі.
Ұлттық банк мәліметінше, бірінші тоқсанда халық пен бизнес тарапынан шетел валютасына деген сұраныстың айтарлықтай төмендегені тіркелді, ал бір жыл бұрын кері динамика байқалған болатын.
"Компаниялардың іс-қимылы өзгерді: 2025 жылдың бірінші тоқсанында олар жалпы алғанда нетто-сатып алушылар болып қалса, 2026 жылдың бірінші тоқсанында, керісінше, валютаның нетто-сатушылары болды. Тоқсан бойынша позицияның өзгеруі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда жиынтық түрде шамамен 1,1 миллиард долларды құрады", - деп хабарлады Ұлттық банк.
Сондай-ақ мәлімдемеде бағам динамикасының маусымдық сипаты мен сыртқы факторлар туралы айтылған.
"Маусымдық фактор дәстүрлі түрде әсер етеді: жыл басында іскерлік белсенділік қалыпты деңгейде қалады, бұл теңгенің нығаюымен қатар жүреді. Кейінгі жылдардағы статистика бойынша, бірінші тоқсанда ұлттық валюта орта есеппен 2,2 пайыз нығайып отырған, мұндай динамика ауытқу болып саналмайды. Биыл маусымдық фактор басқа да іргелі себептермен күшейгендіктен, нәтиже айқынырақ көрінді", - деді Ұлттық банк өкілдері.
Атап айтқанда, сыртқы жағдай шешуші рөл атқарады. Бұл ең алдымен геосаяси шиеленіс аясында барреліне 90-95 доллардан жоғары деңгейде сақталып отырған мұнай бағасына қатысты.
"Қазақстан үшін бұл өте маңызды, себебі дәл қазіргі сәтте жоғары баға экспорттық түсімнің артуын және елге валютаның келуін білдіреді, бұл теңге бағамын тікелей қолдайды. Сонымен қатар нарық қатысушыларының күтулері маңызды. Егер олар Қазақстанның экспорттық позициясының алдағы нығаюын көрсе, қазірден бастап шешім қабылдайды", - делінген таратылған хабарламада.
Теңгенің нығаюына әсер еткен тағы бір фактор шетелдік инвесторлардың рөлі.
"Біз Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына шетелдік инвестициялардың тұрақты келуін байқап отырмыз. Жыл басынан бері бейрезиденттер салымы шамамен 375 миллиард теңгеге өсіп, 2,2 триллион теңге деңгейіне жетті. Негізінде, шетелдік инвесторлар валютаны айырбастау арқылы теңгелік құралдарға кіріп, сол арқылы теңге позициясын күшейтіп жатыр. Сонымен қатар, бұған жаһандық конъюнктура да әсер етеді: Таяу Шығыстағы оқиғаларға байланысты инвесторлардың бір бөлігі капиталды басқа дамушы нарықтардан қазіргі уақытта тартымдырақ құралдарға, соның ішінде қазақстандық облигацияларға қайта бөліп жатыр", - деп түсіндірді Ұлттық банк өкілдері.
Банктегілер олардың операциялары жоспарлы сипатта екенін және нарықтық бейтараптық принциптеріне сәйкес жүзеге асырылатынын баса айтты. Бұл жерде айналау механизмі аясында валютаның жоспарлы сатылымы туралы сөз болып отыр — бірінші тоқсан қорытындысы бойынша шамамен 2,1 миллиард доллар, сондай-ақ Ұлттық қордан жоспарланған трансферттер шамамен 1,2 миллиард доллар.
"Бұл операциялар нарықта шетел валютасының тұрақты әрі болжамды ұсынысын қалыптастырады және айырбас бағамының белгілі бір деңгейін нысанаға алуға бағытталмаған", - деп хабарлады Ұлттық банк.
Тұтастай алғанда, реттеуші теңгенің нығаюын "теңгерім нәтижесі" деп атайды: валютаға сұраныс азайды, ұсыныс өсті, теңгелік активтерге деген қызығушылық артты, ал сыртқы жағдай қолайлы болып қалып отыр.
"Ұлттық банк жағдайды жіті қадағалап отыр, алайда қазіргі уақытта араласуды талап ететін факторлар байқалмайды — нарық іргелі экономикалық жағдайлар шеңберінде жұмыс істеп тұр", - деп түйіндеді Ұлттық банк.
Еске сала кетейік, Қазақстандағы ақша айырбастау орындарында доллар бағамы тағы құбылды.