ОСК Demoscope бюросына Конституция жобасы туралы сауалнама жүргізуге рұқсат етпеді
Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) Demoscop қоғамдық пікірді зерттеу бюросына "Қазақстанның конституциялық реформаны қабылдауы" атты сауалнама жүргізуіне рұқсат етпеді. Бұл жөнінде ұйым өз ресми сайтында хабарлады.
Demoscope ұйымы қарайтын халықаралық MediaNet журналистика орталығының айтуынша, ОСК "Республикалық референдум туралы" заңның 8-бабы 3-бабына сүйенген. Оған сәйкес, "халықаралық ұйымдар мен халықаралық қоғамдық бірлестіктер, шетелдің мемлекеттік органы мен заңды тұлғалары, азаматтығы жоқ азаматтарға референдумға қатысы бар шараларды қаржыландыруына тыйым салынған".
MediaNet өкілдері ОСК-ның рұқсат етпеуі туралы шешімімен келіспейтінін және 2012 жылдан бері қоғамдық пікірге, оның ішінде сайлау мен референдумға қатысты тұрақты түрде сауалнама жүргізгенін алға тартады.
"Шетелден қаржыландырылатын сауалнама мен сауалнаманың өзін референдум өткізуді қамтамасыз етуге қатысты іс-шаралармен теңестіруге болмайтындықтан, ҚР ОСК заңнаманың нормаларын дұрыс түсіндірмейді деп санаймыз. Сондай-ақ, қоғамдық пікір сауалнамасы референдумды қамтамасыз ету шараларына ешқандай әсер ете алмайды" деп жазылған ұйым таратқан хабарламада.
Ұйым өкілдерінің айтуынша, осымен Қазақстан билігі өздеріне екінші рет сауалнама өткізуге рұқсат етпей отыр. 2024 жылы бюроға Қазақстанда АЭС салу бойынша референдумды қоғамның қабылдауына қатысты зерттеу жүргізуге мүмкіндік бермеген.
"Осылайша, ОСК шешімі қоғамның пікіріне тәуелсіз мониториң жүргізу мүмкіндігін шектейді, транспаренттілік принципін бұзады және қоғамның Қазақстанда жүргізілетін конституциялық реформа туралы көзқарасы мен оған деген сенім деңгейі жөнінде тәуелсіз және рас ақпарат алу мүмкіндігін азайтады" деп жазды ұйым өкілдері.
Қазақстанда Конституция жобасы бойынша референдум 15 наурызда өтеді.
Ақорда конституциялық түзетулерді «жаңа тарихи дәуірдің талаптарына сәйкес мемлекетті қайта құру және қоғамдық сананы жаңарту» қажеттілігі ретінде түсіндіреді. Ресми Астана бұл түзетуді екі палаталы парламенттен бір палаталы парламентке көшудің бөлігі ретінде мемлекеттік басқаруды жаңғыртуға бағытталған қадам ретінде ұсынады.
Жоба мәтінімен танысқан заңгерлер мен құқық қорғаушылардың айтуынша, жоба президенттің билігін күшейте түседі, биліктің заң шығарушы тармағының рөлін төмендетіп, азаматтардың құқығын шектейді.
Президенттің коммуникация қызметі жанынан құрылған жалған ақпаратпен күрес орталығы Конституция жобасы президенттің билігін күшейтеді дегенді жоққа шығарады.