Ζολτ Κέρνερ στα «ΝΕΑ»: «Ο Μαγιάρ κερδίζει στα γκάλοπ, μα ο Ορμπαν έχει το σύστημα»
Η Ουγγαρία είναι μια χώρα σε βαθιά πόλωση και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον τρόπο με τον οποίο κυβέρνησε ο Βίκτορ Ορμπαν τα τελευταία 16 χρόνια, διαπιστώνει ο ούγγρος δημοσιογράφος Ζολτ Κέρνερ, ένας από τους πιο γνωστούς πολιτικούς αναλυτές στη χώρα του. Για τις εκλογές της ερχόμενης Κυριακής, ο Ορμπαν, που υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις του αντιπάλου του Πέτερ Μαγιάρ, έχει φτιάξει ένα εκλογικό σύστημα που τον ευνοεί. Αρα όλα είναι ανοιχτά. Και η Ευρώπη παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον.
Ο Ορμπαν κυβερνά στην Ουγγαρία τα τελευταία 16 χρόνια. Πώς άλλαξε η χώρα κατά τη διακυβέρνησή του;
Kυβερνά πολλά, πολλά χρόνια, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά στην ευρωπαϊκή πολιτική. Να φανταστείτε, ίδρυσε το κόμμα του Fidesz το 1988. Εχει μια μακρά και κυρίαρχη καριέρα στην ουγγρική πολιτική. Η Ουγγαρία είναι πιο πολωμένη σήμερα, και αυτό σε κάποιο βαθμό είναι δικό του λάθος. Δεν είναι όλα άσχημα – είναι αμφίρροπος ο απολογισμός του. Η Ουγγαρία προφανώς, σε ορισμένα σημεία, τα πάει καλύτερα από ό,τι πιστεύουν πολλοί. Επομένως, δεν είναι τόσο άσχημα όσο αισθάνονται οι περισσότεροι Ούγγροι μερικές φορές.
Υπήρξε εμφανής οικονομική ανάπτυξη. Οχι τα τελευταία χρόνια, αλλά τη δεκαετία μέχρι το 2020. Βέβαια, εμείς συνήθως συγκρίνουμε τη χώρα μας με την Πολωνία, η οικονομία της οποίας πάει πολύ καλύτερα από τότε που εντάχθηκε στην ΕΕ. Αλλά και η Ουγγαρία δεν πήγαινε τόσο άσχημα. Ομως τα τελευταία τέσσερα χρόνια δεν υπήρξε οικονομική ανάπτυξη. Και αυτό φαίνεται στη μείωση της υποστήριξης προς τον Ορμπαν.
Πολιτικά, ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή;
Η πόλωση, νομίζω, είναι το πιο αρνητικό που συνέβη. Οι άνθρωποι ζουν σε παράλληλες πραγματικότητες τώρα στην Ουγγαρία, χωρίς να υπάρχει καμία μετακίνηση ανάμεσα σε αυτές τις δύο πραγματικότητες. Είναι πολύ δύσκολο να πείσεις κάποιον που είναι υπέρ του Fidesz να ανοίξει το μυαλό του και να ψηφίσει το κόμμα του Μαγιάρ. Αλλά είναι επίσης πολύ δύσκολο να πείσεις κάποιον που είναι υπέρ της αντιπολίτευσης να σκεφτεί κάπως την καλή πλευρά του Βίκτορ Ορμπαν. Επομένως, η πόλωση είναι το χειρότερο πράγμα.
Μιλούν οι Ούγγροι στην καθημερινή ζωή για τις εκλογές;
Α, ναι, συνεχώς. Είμαστε Κεντροευρωπαίοι, οπότε μιλάμε πάντα για πολιτική. Βέβαια τώρα, οι πολίτες δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στην πολιτική από ποτέ.
Στις δημοσκοπήσεις εδώ και μήνες,ο Πέτερ Μαγιάρ προηγείται του Ορμπαν
Ετσι είναι. Αν κοιτάξετε τις πιο αξιόπιστες δημοσκοπήσεις, δείχνουν μεγαλύτερο προβάδισμα για τον Μαγιάρ. Αλλά το εκλογικό σύστημα που χρησιμοποιούμε σχεδιάστηκε από το Fidesz για να τους βοηθήσει. Ετσι, το κόμμα Tisza του Μαγιάρ θα πρέπει να προηγείται πολύ για να κερδίσει τις εκλογές. Ο Μαγιάρ ηγείται ενός κόμματος χωρίς κεφάλαια, χωρίς πρόσβαση, χωρίς τίποτα. Ενώ ο Βίκτορ Ορμπαν έχει όλα τα κεφάλαια του ουγγρικού κράτους και τον βοηθά το εκλογικό σύστημα που εκείνος έφτιαξε. Ετσι, έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα και θα δούμε πόσο σημαντικό είναι αυτό σε σχέση με τις δημοσκοπήσεις.
Πιστεύετε ότι θα είναι δίκαιες εκλογές ή υπάρχουν αμφιβολίες γι’ αυτό;
Αν το ερώτημα είναι αν θα γίνει νοθεία στις εκλογές, τότε η απάντηση είναι όχι. Ολοι οι διεθνείς παρατηρητές θα βρίσκονται στην Ουγγαρία και ιστορικά δεν έχουμε νοθεία στις εκλογές. Το εκλογικό σύστημα έχει σχεδιαστεί με τρόπο που δεν χρειάζεται να κάνουν νοθεία, επειδή τους βοηθά να παραμείνουν στην εξουσία.
Κάποιοι λένε ότι το πρόβλημα της ΕΕ με την Ουγγαρία δεν θα λυθεί ακόμη και αν ο Ορμπαν χάσει την εξουσία. Εχει μηχανισμούς που θα αντισταθούν στον επόμενο.
Αυτό είναι αλήθεια, αλλά εξαρτάται από τα αποτελέσματα των εκλογών. Αν οι δημοσκοπήσεις είναι σωστές, τότε υπάρχει πιθανότητα ο Μαγιάρ να έχει συνταγματική πλειοψηφία, την ίδια που έχει τώρα το Fidesz. Αν το Tisza του Μαγιάρ κερδίσει με πλειοψηφία 2/3, τότε μπορεί ουσιαστικά να απολύσουν όλους όσοι διορίστηκαν από τον Βίκτορ Ορμπαν.
Αν κερδίσουν μόνο με απλή πλειοψηφία, τότε υπάρχει πραγματικό πρόβλημα. Βέβαια, το ερώτημα είναι τι θα συμβεί με το Fidesz μετά τις εκλογές. Αν το κόμμα καταρρεύσει, τότε υπάρχει πιθανότητα για ένα είδος συμφωνίας μεταξύ του Μαγιάρ και των ανθρώπων που διορίστηκαν από τον Βίκτορ Ορμπαν. Αν το Fidesz εξακολουθεί να υπάρχει και να δείχνει ότι έχει μέλλον, τότε θα είναι πολύ πιο δύσκολο.
Αν κερδίσει ο Μαγιάρ, η σχέση της Βουδαπέστης με την ΕΕ θα γίνει πιο εύκολη;
Θα κάνει μια κυβέρνηση που θα θυμίζει την πρώτη κυβέρνηση Ορμπαν το 2010 – που είχε διαφωνίες με την ΕΕ αλλά έκανε συμβιβασμούς. Αυτό σταμάτησε μετά το 2020. Τα τελευταία πέντε χρόνια δεν είναι σε θέση να κάνουν συμβιβασμούς σε κανένα ζήτημα. Τώρα μια κυβέρνηση Μαγιάρ θα θύμιζε τον παλιό Ορμπαν.
Ενας λόγος πίσω από αυτό είναι πως τα περισσότερα μέλη του κόμματος του Μαγιάρ ανήκαν πριν από 15 χρόνια στο κόμμα του Ορμπαν. Ο ίδιος ο Μαγιάρ ήταν μέλος του Fidesz μέχρι τις τελευταίες εκλογές. Υπάρχουν λοιπόν πολλοί άνθρωποι στο νέο κόμμα του Μαγιάρ από το πρώιμο Fidesz, το οποίο ήταν λίγο λιγότερο φιλικό προς τη Ρωσία, ήταν ένα κόμμα πιο ατλαντικό, πιο φιλοευρωπαϊκό.
Ο Ορμπαν είναι πρότυπο για τη λαϊκιστική Δεξιά σε όλη την Ευρώπη. Αφότου εξελέγη η Μελόνι κινήθηκε προς το Κέντρο, ενώ εκείνος όλο και πιο συντηρητικά.
Ναι, κινήθηκε προς τα δεξιά, αλλά ποτέ δεν μπορείς να είσαι σίγουρος. Μπορεί να αλλάξει την πολιτική του οποιαδήποτε στιγμή. Μην υποτιμάτε ποτέ τη δημιουργικότητα του Βίκτορ Ορμπαν σε αυτό. Επιλέγει τις πολιτικές του θέσεις ανάλογα με τις προσδοκίες του. Αλλωστε είναι μόνο 62 ετών. Αυτό σημαίνει ότι έχει πολλά χρόνια μπροστά του στην πολιτική.