Νέες συνθήκες χωρίς νέους τρόπους
Δεν ξέρω αν την εφετινή Μεγάλη Εβδομάδα στην Ελλάδα συζητήθηκε περισσότερο η εισαγγελική πρόταση για τους βουλευτές της ΝΔ, το διάγγελμα του Πρωθυπουργού, η ήττα του Ολυμπιακού από την ΑΕΚ στο Καραϊσκάκη την πρώτη αγωνιστική των play offs.
Νομίζω η ήττα του Ολυμπιακού. Και γιατί πίστευαν πως ο προπονητής των «ερυθρόλευκων», ο Χοσέ Λουίς Μεντιλίμπαρ, είχε βρει ένα τρόπο να φτάνει σε επιτυχίες που ήταν αλάνθαστος.
Αλλά και γιατί υπάρχει το γνωστό αξίωμα του ντετερμινισμού που λέει ότι οι ίδιες συνθήκες παράγουν το ίδιο αποτέλεσμα. Στον εφετινό Ολυμπιακό οι συνθήκες έμοιαζαν ίδιες με πέρυσι κι επομένως και το αποτέλεσμα θα έπρεπε να είναι το ίδιο. Αλλά δεν είναι έτσι ακριβώς.
Μάτια
Ας θυμηθούμε κάποια δεδομένα. Πριν ο Μεντιλίμπαρ έρθει στην Ελλάδα δεν είχε κάνει ποτέ στην καριέρα του πρωταθλητισμό. Στην Ισπανία τον σέβονται όλοι πιο πολύ για το θαύμα της Εϊμπάρ που παραμένει η ομάδα με το μικρότερο μπάτζετ που αγωνίστηκε ποτέ στη μεγάλη κατηγορία, παρά για την κατάκτηση του Europa League με τη Σεβίλλη.
Ο Μεντιλίμπαρ στην Εϊμπάρ έμεινε χρόνια ολόκληρα. Οταν ανέβηκε στη Liga o Μεντιλίμπαρ χρειάστηκε να δημιουργήσει μια ομάδα κυριολεκτικά από την αρχή και μέσα σε ένα καλοκαίρι: το έκανε μάλιστα αποκτώντας τις υπηρεσίες δεκαπέντε ελεύθερων ποδοσφαιριστών από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης.
Ο Μεντιλίμπαρ στο τέλος εκείνης της πρώτης του χρονιάς με την Eϊμπάρ αντιμετωπίστηκε ως θαυματοποιός. Ο ίδιος, ως μαθητής του Χαβιέ Ιρουρέτα κάποτε αρχιτέκτονα της μεγάλης Λα Κορούνια, διαφωνούσε λέγοντας πως τα θαύματα είναι ανεξήγητα – η δουλειά του όχι.
Ελεγε ότι όταν κάτι πιστεύεις πως μπορεί να γίνει και γίνεται αυτό δεν είναι θαύμα: θαύμα είναι να γίνει κάτι που δεν πιστεύεις. Η πίστη του Μεντιλίμπαρ έχει να κάνει πάντα με τους ποδοσφαιριστές του.
Οι βασικοί του είναι οι καλύτεροι στη γη. Οπου κι αν αγωνίζονται.
Σεβίλλη
Αντίθετα από το θαύμα της Εϊμπάρ, κανείς σχεδόν δεν πίστωσε στην Ισπανία στον καλό Μεντιλίμπαρ την κατάκτηση του Europa League με τη Σεβίλλη. Πρώτον γιατί για τη Σεβίλλη η κατάκτηση του συγκεκριμένου τρόπαιου είναι ρουτίνα.
Δεύτερον γιατί ο Βάσκος ανέλαβε την ομάδα τον Μάρτιο κι έδωσε μαζί της στην Ευρώπη πολύ λίγα ματς. Και τρίτον γιατί ό,τι ακολούθησε εκείνη την επιτυχία δεν ήταν ό,τι το καλύτερο.
Μυστικό
Ο Μεντιλίμπαρ δεν είναι από αυτούς που θέλει να περνιέται ως στρατηγός, θαυματοποιός, σοφός κ.λπ. Οταν κέρδισε το Europa League με τη Σεβίλλη τον ρώτησαν αν το μυστικό της επιτυχίας ήταν η βελτίωση της άμυνάς της ή της επίθεσής της.
«Τίποτα από αυτά δεν έκανα, απλά βοήθησα τους καλούς ποδοσφαιριστές να ηρεμήσουν και να σταματήσουν να συμπεριφέρονται σαν κακομαθημένα παιδιά» είπε προσθέτοντας πως όταν ανέλαβε τη Σεβίλλη έχανε εξαιτίας αποβολής έναν παίκτη στο ματς για έναν ολόκληρο μήνα.
«Δεν είναι δύσκολο να μάθεις σε μια ομάδα να επιτίθεται καλύτερα: δύσκολο είναι να πείσεις ποδοσφαιριστές να συμπεριφέρονται με την αίσθηση της ευθύνης που έχουν οι πραγματικοί άντρες» είχε πει.
Σε κάθε του δουλειά το θέμα είναι πάντα οι σχέσεις του με τους παίκτες. Και φέτος και πέρυσι στον Ολυμπιακό αυτές τις σχέσεις κυρίως φρόντιζε.
Τότε γιατί το πράγμα φέτος δεν αποδίδει όσο πέρυσι; Μα γιατί η χρονιά είναι περισσότερο περίπλοκη. Οπως ήταν και η χρονιά στη Σεβίλλη μετά την κατάκτηση του Europa League.
Αντρες
Κάποια πράγματα μοιάζουν ίδια. Αλλά δεν είναι. Πέρυσι ο Μεντιλίμπαρ στον Ολυμπιακό λειτούργησε όπως στη Σεβίλλη σαν παιδαγωγός. Βοήθησε πολλά παιδιά να γίνουν πραγματικοί άνδρες.
Οι περιπτώσεις του Μπάμπη Κωστούλα και του Χρήστου Μουζακίτη είναι οι πλέον ενδεικτικές: ήρθαν από την πρωταθλήτρια Ευρώπης ομάδα Νέων του Ολυμπιακού και καθιερώθηκαν.
Ομως δεν ήταν μόνο αυτοί που στα χέρια του Βάσκου σκλήραναν. Υπήρξε και ο Τζολάκης που υποχρεώθηκε να ωριμάσει γρήγορα (αυτός τον καθιέρωσε) και ο Πιρόλα που βρέθηκε να διεκδικεί ένα πρωτάθλημα ενώ στην Ιταλία αγωνιζόταν σε ομάδες που έπρεπε να αποφύγουν τον υποβιβασμό, και ο Ρέτσος που έπρεπε να βρει συνέχεια και σοβαρότητα, και ο Ζέλσον που χρειαζόταν να ξεπεράσει φοβίες που τον είχαν κρατήσει πίσω ύστερα από ένα εντυπωσιακό ξεκίνημα καριέρας και ο Γιάρεμτσουκ που έπρεπε να βρει φόρμα και όρεξη.
Η ικανότητα του Μεντιίμπαρ ως παιδαγωγού είναι σαφώς σπουδαία. Τον βοηθά το απλό παιχνίδι που διδάσκει. Αυτό το «τρέξε παίξε» του Βάσκου, που στηρίζεται στο πρέσινγκ, στη σοβαρή άμυνα και στη στόχευση και αξιοποίηση του φορ είναι πολύ οικείο στους ποδοσφαιριστές που έχουν όρεξη να καταθέσουν ιδρώτα.
Αλλά φέτος οι συνθήκες άλλαξαν. Η συμμετοχή στο Τσάμπιονς Λιγκ επιβάλει να παίζουν ώριμοι παίκτες: δεν υπάρχουν περιθώρια για εκπαιδευτικές διαδικασίες. Και η κατάκτηση ενός πρωταθλήματος επιβάλει στους αντιπάλους να σε μελετήσουν και να σε προσέξουν.
Κάπως έτσι αυτό που ξαναβρήκε μπροστά του ο Μεντιλίμπαρ είναι οι συνθήκες της δεύτερης χρονιάς στη Σεβίλλη. Στον Ολυμπιακό είχε μεγαλύτερη στήριξη αλλά το ίδιο πρόβλημα: έπρεπε κάτι να αλλάξει, αλλά δεν πιστεύει σε αλλαγές.
Και δεν κατάλαβε ότι πλέον δεν έχει παιδιά να διαχειριστεί, αλλά άντρες.
Δυσκολίες
Ο Ολυμπιακός είχε και πέρυσι δυσκολίες. Πολλές από τις νίκες του στο πρωτάθλημα που κατέκτησε – όχι μόνο στα ντέρμπι αλλά και με ομάδες όπως ο Αρης, ο ΟΦΗ, ο Παναιτωλικός, η Καλλιθέα, ο Ατρόμητος – ήταν επεισοδιακές.
Ο Μεντιλίμπαρ διαχειρίστηκε κάθε πρόβλημα με ψυχραιμία, ήταν μάλιστα και συχνά απρόβλεπτος παρουσιάζοντας παίκτες σε θέσεις που λίγοι περίμεναν αλλά και ενδεκάδες που κανείς δεν φανταζόταν.
Κυρίως ήταν σταθερά ευτυχής: υπενθύμιζε συνεχώς ότι αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να νιώθει έπειτα από κάθε ματς πως οι παίκτες του έκαναν ό,τι καλύτερο μπορούσαν.
Φέτος σταμάτησε να το λέει. Η αγαπημένη του φράση ήταν το «αναλαμβάνω την ευθύνη». Χωρίς ποτέ να εξηγήσει το γιατί ακριβώς.
Κάποτε
Ο Ολυμπιακός δεν έχει χάσει ακόμα το πρωτάθλημα. Μπορεί να συμβούν διάφορα και να μπορέσει να το διεκδικήσει. Αλλά το δεδομένο είναι πως έχουν αλλάξει οι περσινές συνθήκες.
Συνέβη γιατί η ομάδα βρέθηκε στο Τσάμπιονς Λιγκ, γιατί άλλαξαν προπονητές οι ανταγωνιστές, γιατί όλοι τον μελέτησαν καλύτερα. Αλλά κυρίως έχει συμβεί γιατί η ομάδα ξεκίνησε τη σεζόν ως πρωταθλήτρια: αυτό από μόνο του έκανε διαφορετικά τα πάντα.
Αλλά ο κόουτς δεν το κατάλαβε. Οπως δεν το είχε καταλάβει κάποτε και στη Σεβίλλη…