Το υπερηφαίστειο Κικάι στο οποίο σημειώθηκε η μεγαλύτερη ηφαιστειακή έκρηξη όλων των εποχών γεμίζει ξανά μάγμα

Ο υποθαλάσσιος ηφαιστειακός κρατήρας Kikai, ανοιχτά των ιαπωνικών ακτών, φαίνεται να ξαναγεμίζει σιωπηρά με μάγμα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.

Το ηφαίστειο αυτό, ένα από τα υπερηφαίστεια της Γης, είχε εκραγεί πριν από περίπου 7.300 χρόνια, προκαλώντας τη μεγαλύτερη γνωστή έκρηξη στη σύγχρονη γεωλογική ιστορία. Η έκρηξη της εποχής εκείνης εκτόξευσε τεράστιες ποσότητες μάγματος, αφήνοντας πίσω της μια εκτεταμένη ρηχή καλντέρα. Οι ερευνητές εντόπισαν, ότι η περιοχή κάτω από αυτή την καλντέρα ξαναγεμίζει σταδιακά με φρέσκο μάγμα τα τελευταία 3.900 χρόνια, γεγονός που αναζωπυρώνει ανησυχίες για πιθανή νέα υπερέκρηξη.

Τα τελευταία χρόνια έχουν παρατηρηθεί εκπομπές ατμού από τον κρατήρα και δεκάδες μικροσεισμοί στην περιοχή. «Λόγω της έκτασης και της θέσης του, είναι σαφές ότι πρόκειται για το ίδιο μαγματικό ταμιευτήριο με εκείνο της προηγούμενης έκρηξης», δήλωσε ο γεωφυσικός καθηγητής Seama Nobukazu του Πανεπιστημίου Kobe. «Πρέπει να κατανοήσουμε πώς συσσωρεύονται τόσο μεγάλες ποσότητες μάγματος, ώστε να εξηγήσουμε πώς συμβαίνουν οι τεράστιες εκρήξεις καλντέρας».

Κατά την προηγούμενη έκρηξη του Kikai, περίπου 160 κυβικά χιλιόμετρα πυκνού πετρώματος εκτοξεύθηκαν σε έκταση 4.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με ρεύματα πυροκλαστικού υλικού να φτάνουν έως και 150 χιλιόμετρα από το επίκεντρο. Η υπερέκρηξη θεωρείται ότι εξαφάνισε τον προϊστορικό πολιτισμό Jomon στη νότια Ιαπωνία.

Αν και το ηφαίστειο δεν έχει παρουσιάσει δραματική δραστηριότητα από τότε, παραμένει ενεργό. Στο κέντρο της καλντέρας σχηματίζεται εδώ και σχεδόν 4.000 χρόνια ένας θόλος λάβας, ένδειξη ότι το υπέδαφος δεν έχει ηρεμήσει πλήρως.

Η νέα έρευνα και τα ευρήματα

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τεχνητούς σεισμικούς παλμούς μέσω αεροβόλων συστημάτων για να μελετήσουν τη δομή του φλοιού. Η ανάλυση έδειξε ότι κάτω από την καλντέρα υπάρχει ένα μεγάλο μαγματικό ταμιευτήριο, το οποίο γεμίζει εκ νέου με μάγμα.

Χημικές αναλύσεις αποκάλυψαν ότι το υλικό των πρόσφατων εκρήξεων έχει διαφορετική σύσταση από εκείνο της αρχαίας υπερέκρηξης, γεγονός που υποδηλώνει ότι πρόκειται για νέο μάγμα που εγχέεται στο υπέδαφος. «Το μάγμα που βρίσκεται τώρα κάτω από τον θόλο λάβας είναι πιθανότατα νέο», τόνισε ο καθηγητής Nobukazu.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Earth & Environment, εκτιμά ότι το τρέχον μαγματικό ταμιευτήριο βρίσκεται σε βάθος 2,5 έως 6 χιλιομέτρων, παρόμοιο με εκείνο της προηγούμενης καταστροφικής έκρηξης.

Κίνδυνος για νέα υπερέκρηξη

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η διαδικασία επανέγχυσης μάγματος μπορεί να αποτελεί το πρώτο στάδιο για μια επόμενη υπερέκρηξη καλντέρας. Παρόμοια φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί και σε άλλα διάσημα ηφαίστεια, όπως το Yellowstone στη Βόρεια Αμερική και το Toba στην Ινδονησία.

«Το μοντέλο επανέγχυσης μάγματος συμφωνεί με την ύπαρξη μεγάλων ρηχών ταμιευτηρίων κάτω από άλλες γιγάντιες καλντέρες», πρόσθεσε ο Nobukazu. «Στόχος μας είναι να βελτιώσουμε τις μεθόδους παρακολούθησης ώστε να εντοπίζουμε έγκαιρα κρίσιμους δείκτες μελλοντικών εκρήξεων».

Πιθανές συνέπειες μιας νέας έκρηξης

Μια ξεχωριστή μελέτη είχε προειδοποιήσει ότι, αν το Kikai εκραγεί ξανά, θα μπορούσε να εκτοξεύσει τεράστιες ποσότητες τέφρας στην ατμόσφαιρα, προκαλώντας ακόμη και ένα «ηφαιστειακό χειμώνα». Επίσης, θα μπορούσε να προκαλέσει τσουνάμι που θα έπλητταν τη νότια Ιαπωνία, τις ακτές της Ταϊβάν και της Κίνας, φτάνοντας μέχρι τη Βόρεια και Νότια Αμερική.

Ο ειδικός σε θέματα μάγματος, καθηγητής Yoshiyuki Tastsumi, είχε δηλώσει στην εφημερίδα Mainichi: «Αν και η πιθανότητα μιας γιγαντιαίας έκρηξης καλντέρας που θα πλήξει το ιαπωνικό αρχιπέλαγος είναι μόλις 1% τα επόμενα 100 χρόνια, ο αριθμός των θυμάτων θα μπορούσε να φτάσει τα 100 εκατομμύρια στο χειρότερο σενάριο».

Τι είναι και πού βρίσκεται το «Δαχτυλίδι της Φωτιάς»

Το «Δαχτυλίδι της Φωτιάς» αποτελεί μια τεράστια -σε σχήμα πετάλου- γεωλογική περιοχή, με έντονη τεκτονική και ηφαιστειακή δραστηριότητα, γνωστή για τη συχνότητα των φυσικών καταστροφών που σημειώνονται εκεί.

Περίπου το 90% των σεισμών παγκοσμίως εκδηλώνονται μέσα στη συγκεκριμένη ζώνη, η οποία φιλοξενεί περισσότερα από 450 ενεργά ηφαίστεια. Η σεισμική αυτή περιοχή εκτείνεται κατά μήκος των ακτών του Ειρηνικού Ωκεανού, εκεί όπου η Πλάκα του Ειρηνικού συγκρούεται και τρίβεται με άλλες τεκτονικές πλάκες που σχηματίζουν τον φλοιό της Γης.

Το «Δαχτυλίδι της Φωτιάς» ξεκινά από τη Νέα Ζηλανδία και φτάνει έως τη Χιλή, περνώντας από τις ακτές της Ασίας και της Αμερικής. Συνολικά, σχηματίζει μια περιοχή μήκους περίπου 40.000 χιλιομέτρων, ιδιαίτερα επιρρεπή σε σεισμούς και ηφαιστειακές εκρήξεις.

Η επικινδυνότητα της ζώνης οφείλεται στην ύπαρξη πολλών ζωνών καταβύθισης, δηλαδή περιοχών όπου οι τεκτονικές πλάκες επικαλύπτονται. Οι σεισμοί προκαλούνται, όταν αυτές οι πλάκες τρίβονται ή γλιστρούν η μία κάτω από την άλλη· όταν αυτό συμβαίνει κάτω από τη θάλασσα, μπορεί να προκληθούν ισχυρά τσουνάμι.