Μαρία Καρυστιανού: Στη διασταύρωση δύο δρόμων

Αν θέλεις να μάθεις για το αδιανόητο, προσπάθησε να πιάσεις κουβέντα με τη Μαρία Καρυστιανού. Στις 28 Φεβρουαρίου 2023 δεν άλλαξε, απλώς, ο κόσμος της. Πέθανε η παλιά ζωή και άρχισε μία καινούργια. Ναι, το ίδιο συνέβη και στους άλλους που είχαν ανθρώπους στο τρένο. Ομως ήταν η Καρυστιανού που λες και μάζεψε όλων τα δάκρυα για να κυλήσουν από τα δικά της μάτια. Και έτσι έγινε το πρόσωπο των συγγενών. Ακόμα και εκείνων που δεν το επιθυμούσαν. Μία ζωντανή εικόνα της Παναγιάς που δακρύζει. Εμφανίστηκε ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής στη Βουλή. Προκάλεσε ρίγη. Μία μαυροφορεμένη γυναίκα, με τον πόνο στα μάτια και ένα ράγισμα στη φωνή της, να αναζητεί και να αποδίδει ευθύνες για τον χαμό του παιδιού της. Ναι, έλεγε και κάποια πράγματα μακριά από τη λογική. Ομως τι πιο παράλογο από τον θάνατο τόσων παιδιών την ώρα που επιστρέφουν στους γονείς τους; Η Μαρία Καρυστιανού έγινε σύμβολο. Και τα σύμβολα σου επιτρέπουν να τα επενδύσεις με το νόημα που εσύ επιλέγεις. Κάποιοι είδαν τον πόνο και την οργή των συγγενών. Αλλοι έβαλαν στη φωνή της Καρυστιανού το παράπονο για τη ζωή που ζουν και τον θυμό για τη χώρα και τους κυβερνώντες. Κάπως έτσι, μία παιδίατρος από τη Θεσσαλονίκη, με πικρό, σπαρακτικό χαμόγελο και μάτια που γυαλίζουν από ένταση, βρέθηκε μόνη επάνω σε ένα βάθρο, βλέποντας από κάτω χιλιάδες να αδημονούν για μια κουβέντα, ένα νεύμα της. Ο Ρουβίκωνας της Μαρίας Καρυστιανού έγινε ρέμα, από αυτά που τα διαβαίνεις με μία δρασκελιά.

Για να καταλάβουμε τη γυναίκα πρέπει να την προσεγγίσουμε από δύο δρόμους. Τον ανθρώπινο και τον πολιτικό. Διότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε ακριβώς στο σημείο όπου αυτοί οι δύο δρόμοι διασταυρώνονται. Ας πάμε πρώτα από τον ανθρώπινο. Μέσα σε μία στιγμή, η Καρυστιανού, μετέβη από τη μία ζωή στην άλλη. Οταν χάνεις παιδί, το πρώτο που ψάχνεις είναι ένα καινούργιο νόημα, ξανασκέφτεσαι τους λόγους για τους οποίους υπάρχεις. Η γυναίκα της ιστορίας μας θρησκεύεται. Και όταν έχεις καθοδηγητή μία γερόντισσα, μπορείς να πιστέψεις ότι ο Θεός έχει σχέδιο και εσύ μία αποστολή. Αυτό είναι, ξέρετε, μια κάποια παρηγοριά. Η αίσθηση του πεπρωμένου σε κρατάει από το χέρι στα δύσκολα και κακοτράχαλα της ζωής. Η Μαρία Καρυστιανού δεν είναι από τους ανθρώπους που θα βίωναν το πένθος τους στη σκιά, μέσα στη σιωπή που κάνει τον χρόνο να μακραίνει. Και προφανώς δεν ανήκει σε εκείνους που ξέρουν ότι είναι μάταιο να μετράς το μπόι σου δίπλα σε ένα ολόκληρο σύστημα. Μετέτρεψε, λοιπόν, το πένθος της σε δράση γιατί δεν θα μπορούσε να το διαχειριστεί διαφορετικά. Και όταν διαπίστωσε ότι βρίσκει ανταπόκριση κολακεύτηκε – και ας μην το παραδεχθεί ποτέ αυτό. Ανθρωπος είναι, τονώθηκε. Και, κυρίως, βρήκε κάποιο ανώτερο νόημα μέσα στο δράμα της. Ναι, είπε υπερβολικά πράγματα. Υιοθέτησε ακρότητες και, σε κάποιες περιπτώσεις, περιέπαιξε την αλήθεια και τη λογική. Ομως η Καρυστιανού δεν εμφανίστηκε στον δημόσιο βίο ως μετριοπαθής φωνή με πολιτική στόχευση. Μπήκε στα πράγματα με οδυρμούς και αναθέματα. Είναι σαν να παίρνεις μία φιγούρα αρχαίας τραγωδίας και να την τοποθετείς στη σκηνή θεατρικής επιθεώρησης. Η Καρυστιανού δεν κάνει πολιτική. Χρησιμοποιεί την πολιτική για να πετύχει αυτό που νοηματοδοτεί το πένθος της: να αντιμετωπίσει, να καταστρέψει, όσους θεωρεί υπεύθυνους για τον χαμό του παιδιού της. Είναι απολύτως θεμιτό. Σωστό.

Και εδώ συναντάμε τον πολιτικό της δρόμο. Είναι πολύ πιθανό και εσείς στη θέση της να κάνατε το ίδιο. Αν βλέπατε κάθε μέρα χιλιάδες ανθρώπους να σχολιάζουν αποθεωτικά τις αναρτήσεις σας, δύσκολα θα αρνιόσασταν το χρίσμα. Σήμερα η Καρυστιανού μπορεί εύκολα να σας πει ότι η ίδια δεν έχει καμία πολιτική φιλοδοξία. Απλώς απαντά στο αίτημα χιλιάδων συμπατριωτών της. Ισως μέσα της και να πιστεύει ότι δεν κατέρχεται στην πολιτική, αλλά ανεβαίνει ένα Γολγοθά. Φυσικά όταν ακόμα και οι αγνότερες των προθέσεων επενδύονται με πολιτικά χαρακτηριστικά, τότε όλα γίνονται πολύ πιο φθηνά. Διότι όταν μπαίνεις στην πολιτική, ο σκοπός αγιάζει και τα μέσα – αυτό μπορεί να το επιβεβαιώσει και να το συγχωρέσει η γερόντισσα από τη Συρία. Και εκεί που ήσουν εικόνισμα, της Παναγιάς, γίνεσαι φωτογραφία. Θα ανεβάσεις ένταση, θα πεις ανοησίες, θα εκτεθείς από την ανεπάρκειά σου. Ομως σιγά-σιγά θα μάθεις τη δουλειά. Θα έρθουν δίπλα σου άνθρωποι πρόθυμοι να βοηθήσουν, αλλά και να τσιμπολογήσουν από τα λάφυρα της δημοφιλίας σου. Θα κάνεις συγκρούσεις και συμβιβασμούς. Μυστικές συναντήσεις. Θα ανοίγεις τα μάτια σου το πρωί και εκεί που κάποτε υπήρχαν μόνο δάκρυα, τώρα είναι η αδημονία για την επόμενη δημοσκόπηση. Εγινες ένας άλλος άνθρωπος και αισθάνεσαι ότι δεν το διάλεξες εσύ αυτό, αλλά κάποια δύναμη. Και είναι και αυτή η περίεργη γεύση που σχηματίζεται στον ουρανίσκο. Δοκιμάζεις τη δύναμη της δημοφιλίας, βλέπεις ότι κάποια πράγματα γίνονται πλέον πιο εύκολα. Μπαίνεις στην αίθουσα και όλοι σηκώνονται. Σε χειροκροτούν. Σε φωνάζουν με το μικρό σου όνομα. Και το βράδυ, εξαντλημένη, όταν αφαιρείς το μακιγιάζ μπροστά στον καθρέφτη σου, φοβάσαι μήπως μοιάσεις στο τέρας που κίνησες για να σκοτώσεις.