Ποια μαθήματα έχουμε πάρει από την «κρίση» του 2015
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, περίπου 3,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους.
Πάρα πολλοί εγκαταλείπουν την Τεχεράνη και άλλα μεγάλα αστικά κέντρα υπό τον φόβο των βομβαρδισμών, αναζητώντας ασφάλεια. Την ίδια στιγμή περίπου 35.000 αφγανοί πρόσφυγες που ζούσαν στο Ιράν έχουν επιστρέψει στο Αφγανιστάν και κάποιοι έχουν φύγει προς την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν και το Πακιστάν.
Στο Λίβανο, λόγω της χερσαίας εισβολής του Ισραήλ αλλά και των συνεχιζόμενων βομβαρδισμών, πάνω από 1 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν καταγραφεί από την κυβέρνηση ως εσωτερικά εκτοπισμένοι.
Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν περάσει τα σύνορα προς τη Συρία, ανάμεσα τους σύροι πρόσφυγες οι οποίοι είχαν καταφύγει στον Λίβανο, αλλά και λιβανέζοι πολίτες. Στο Λίβανο φιλοξενούνται πάνω από 1 εκατομμύριο πρόσφυγες από τη Συρία και πάνω από 450.000 παλαιστίνιοι πρόσφυγες, δηλαδή ένας από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς προσφύγων στον κόσμο κατ’ αναλογία πληθυσμού.
Φυσικά οι αριθμοί αλλάζουν και θα αλλάζουν γρήγορα όσο οι συγκρούσεις συνεχίζονται και αυξάνεται η έντασή τους.
Υστερα από έναν μήνα βομβαρδισμών, η συζήτηση για αύξηση των αφίξεων στην Ελλάδα και επομένως στην ΕΕ είναι στην επικαιρότητα, με το ζήτημα να είναι στην ατζέντα των ευρωπαϊκών συναντήσεων και στην εσωτερική επικαιρότητα. Είναι σαφές ότι η ανησυχία είναι έντονη όσο δεν φαίνεται να υπάρχει τέλος στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Θα έλεγε μάλιστα κάποιος ότι η απουσία σχεδίου από την πλευρά των ΗΠΑ και η σαφήνεια σχετικά με τη βούληση του Ισραήλ αυξάνουν την ανησυχία αυτή.
Πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι το 2024 ήταν η χρονιά με τις περισσότερες ένοπλες συγκρούσεις από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ και το 2025 η τάση ήταν η ίδια.
Το 2015 ο αριθμός των εκτοπισμένων ήταν περίπου 65 εκατομμύρια με πάνω από 20 εκατομμύρια πρόσφυγες και το 2025 σχεδόν διπλασιάστηκε στα 120 εκατομμύρια με πάνω από 40 εκατομμύρια πρόσφυγες.
Σε αυτό το πλαίσιο δεν μπορεί κανείς να πει ότι δεν είναι λογικό να αυξηθεί η ανθρώπινη κινητικότητα και προς την Ευρωπαϊκή Ενωση. Το θέμα είναι κατά πόσο είμαστε έτοιμοι να διαχειριστούμε την αύξηση των αφίξεων και ποια μαθήματα έχουμε πάρει από την «κρίση» του 2015.
Πρέπει να σημειωθεί ότι σε μερικές εβδομάδες θα ξεκινήσει η εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Ασυλο για το οποίο δεν έχουμε ακόμα σαφή εικόνα για το πώς θα εφαρμοστεί, αλλά σίγουρα θα επηρεάσει την αντίδραση της ΕΕ και άρα της Ελλάδας.
Αυτή η συζήτηση, πέρα από το ότι είναι προβλέψιμη, δεν λαμβάνει υπόψη κάποια στοιχεία τα οποία έχουν να κάνουν π.χ. με την αύξηση των αιτήσεων για Golden Visa.
Οταν συζητούμε για την ανθρώπινη κινητικότητα, υπάρχουν πολλές πτυχές της με τις οποίες δεν ασχολούμαστε, αν και οι συνέπειες τους είναι πολλοί σημαντικές, οικονομικά και κοινωνικά.
Φυσικά είναι εύκολο να στοχοποιούμε μετανάστες και πρόσφυγες ως παράνομους, εκφράζοντας ανησυχία για τις «διαφορές» τους, πολιτιστικές, θρησκευτικές κ.λπ. Ταυτόχρονα όμως να μην ασχολούμαστε με όσους έχουν τα μέσα να «μετακινηθούν» νόμιμα, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις προέρχονται από τις ίδιες χώρες με τους μετανάστες και πρόσφυγες.
Υπάρχουν σοβαρά ζητήματα ρατσισμού και ταξικότητας που δεν έχουμε αγγίξει με σοβαρό και οργανωμένο τρόπο στην Ελλάδα όταν ανησυχούμε για την «αύξηση των ροών».
Ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης είναι διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες