Συγκλονιστικές μαρτυρίες Ιρανών στο BBC για τη ζωή στον πόλεμο: «Δεν έχουμε κοιμηθεί πολλές μέρες και νύχτες»

Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ο πόλεμος φαινόταν κάτι μακρινό, που συνέβαινε σε άλλες περιοχές της Τεχεράνης.Δεν είχε αγγίξει τη ζωή της «Σετάρε» και των συναδέλφων της. Ώσπου ακούστηκε ένας απειλητικός θόρυβος και οι δονήσεις έφτασαν μέχρι το γραφείο τους.

Φώναξε στους συνεργάτες της: «Νομίζω ότι είναι βόμβα». Άφησαν τα γραφεία τους και ανέβηκαν στην ταράτσα του κτιρίου. «Είδαμε καπνό να υψώνεται στον ουρανό, αλλά δεν γνωρίζαμε ποιο σημείο είχε χτυπηθεί», θυμάται.

«Μετά επικράτησε πανικός. Οι άνθρωποι φώναζαν, έτρεχαν, προσπαθούσαν να φύγουν. Για μία με δύο ώρες επικρατούσε απόλυτο χάος». Την ίδια ημέρα, ο εργοδότης της έκλεισε την επιχείρηση και απέλυσε όλο το προσωπικό.

Παρά τη σκληρή κρατική λογοκρισία, το BBC κατάφερε να συγκεντρώσει μαρτυρίες από αξιόπιστες πηγές στο εσωτερικό του Ιράν, σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Η πραγματική ταυτότητα της «Σετάρε» δεν μπορεί να αποκαλυφθεί, ούτε η φύση της εργασίας της  οποιαδήποτε λεπτομέρεια θα μπορούσε να την εκθέσει στις μυστικές υπηρεσίες του καθεστώτος. Είναι, ωστόσο, μια νεαρή γυναίκα από την Τεχεράνη που αγαπούσε τη δουλειά της, όπου συναντούσε φίλους, αντάλλασσε ιστορίες και εξασφάλιζε τον εβδομαδιαίο μισθό της.

Σήμερα, οι νυχτερινοί βομβαρδισμοί της έχουν στερήσει τον ύπνο. Ξαγρυπνά, γεμάτη άγχος για το παρόν και το μέλλον.

«Δεν έχω κοιμηθεί για πολλές νύχτες και μέρες. Προσπαθώ να χαλαρώσω παίρνοντας πολύ ισχυρά παυσίπονα για να μπορέσω να κοιμηθώ. Το άγχος είναι τόσο έντονο που έχει επηρεάσει το σώμα μου. Όταν σκέφτομαι το μέλλον και τις συνθήκες που έρχονται, δεν ξέρω τι να κάνω».

Με τον όρο «εκείνες οι συνθήκες» αναφέρεται στη φτώχεια και στον φόβο για μελλοντικές συγκρούσεις στους δρόμους μεταξύ του καθεστώτος και των αντιπάλων του. Ο πόλεμος της κόστισε τη δουλειά και τα εισοδήματά της εξαντλούνται.

Η οικονομική κατάρρευση και η αγωνία των πολιτών

Εκατομμύρια Ιρανοί βρίσκονται στην ίδια θέση. Ακόμα και πριν από τον πόλεμο, η οικονομία βυθιζόταν σε κρίση, με τις τιμές τροφίμων να αυξάνονται κατά 60% μέσα σε έναν χρόνο. Η Σετάρε περιγράφει την απόγνωση που εξαπλώνεται, καθώς οι άνθρωποι εξαντλούν κάθε μέσο επιβίωσης.

«Δεν μπορούμε να αγοράσουμε ούτε τα βασικά τρόφιμα. Τα χρήματα που έχουμε δεν φτάνουν για τίποτα… Το Ιράν βρίσκεται υπό κυρώσεις εδώ και χρόνια και τα προβλήματα που δημιούργησε η Ισλαμική Δημοκρατία δεν μας επέτρεψαν να αποταμιεύσουμε τίποτα. Ακόμα και όσοι πίστευα ότι θα μπορούσαν να με βοηθήσουν, τώρα δεν έχουν τίποτα».

Η οικονομική δυσπραγία πυροδότησε τις μεγάλες διαδηλώσεις στα τέλη του 2025 και στις αρχές του 2026. Η Σετάρε πιστεύει ότι θα ξανασυμβεί.

«Δεν ξέρω πώς θα αντιμετωπιστεί αυτό το τεράστιο κύμα ανεργίας. Δεν υπάρχει κανένα σύστημα στήριξης και η κυβέρνηση δεν θα κάνει τίποτα για τους ανέργους. Πιστεύω ότι ο πραγματικός πόλεμος θα αρχίσει αν αυτός ο πόλεμος τελειώσει χωρίς αποτέλεσμα». Το αποτέλεσμα που επιθυμεί είναι το τέλος του καθεστώτος.

Από τα νοσοκομεία έως τους δρόμους

Πηγές του BBC σε έξι διαφορετικές πόλεις μετέφεραν παρόμοιες εικόνες. Καταστηματάρχες, οδηγοί ταξί, δημόσιοι υπάλληλοι και άλλοι περιέγραψαν την αυξανόμενη οικονομική πίεση και την ελπίδα ότι ο πόλεμος ίσως οδηγήσει στην πτώση της κυβέρνησης.

Η «Τίνα», νοσηλεύτρια σε νοσοκομείο έξω από την Τεχεράνη, ανησυχεί για την έλλειψη φαρμάκων. «Η έλλειψη δεν είναι ακόμη γενικευμένη, αλλά έχει αρχίσει», λέει.

«Το πιο σημαντικό είναι να μην φτάσει ο πόλεμος στα νοσοκομεία. Αν συνεχιστούν οι συγκρούσεις και πληγεί η υποδομή ή δεν μπορούν να εισαχθούν φάρμακα, τότε θα αντιμετωπίσουμε πολύ σοβαρά προβλήματα».

Οι εικόνες των τραυματιών που φτάνουν στο νοσοκομείο τη στοιχειώνουν. «Έρχονται σώματα που δεν αναγνωρίζονται… κάποιοι χωρίς χέρια ή πόδια – είναι φρικτό», περιγράφει.

Μία από τις πιο επώδυνες αναμνήσεις της αφορά μια έγκυο γυναίκα που σκοτώθηκε σε αεροπορική επιδρομή. «Το σπίτι της ήταν κοντά σε στρατιωτικό κέντρο και καταστράφηκε. Όταν την έφεραν, ούτε η μητέρα ούτε το έμβρυο ζούσαν. Είχε δύο μήνες μέχρι να γεννήσει».

Η επανάληψη της ιστορίας

Η ιστορία αυτή έχει για την Τίνα ιδιαίτερο βάρος, καθώς η μητέρα της ήταν έγκυος μαζί της κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Της είχε μιλήσει για τις φορές που έτρεχαν στα καταφύγια καθώς έπεφταν οι ιρακινές ρουκέτες. Περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους τότε, με το Ιράν να μετρά τις περισσότερες απώλειες.

Η κληρονομιά εκείνου του πολέμου την ώθησε να γίνει νοσηλεύτρια. «Άκουγα αυτές τις ιστορίες και σκεφτόμουν πώς θα ήταν να βρίσκομαι στη θέση της μητέρας μου. Τώρα ζω κάτι παρόμοιο. Δεν μπορώ να πιστέψω πόσο γρήγορα επαναλαμβάνεται η ιστορία».

Ο φόβος και η καταστολή

Κάθε δημόσια έκφραση διαφωνίας στο Ιράν είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Το καθεστώς έχει αναπτύξει δυνάμεις ασφαλείας και υποστηρικτές του στους δρόμους, ενώ αναφέρονται συλλήψεις, βασανιστήρια και εκτελέσεις. Οι Ιρανοί γνωρίζουν καλά τον κίνδυνο που διατρέχουν αν μιλήσουν.

Κατά τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, το καθεστώς σκότωσε χιλιάδες πολίτες. Ο «Μπεχνάμ», πρώην πολιτικός κρατούμενος, πιστεύει ότι θα το ξανακάνει χωρίς δισταγμό.

Κρατά απόθεμα αντιβιοτικών και παυσίπονων στο διαμέρισμά του, φοβούμενος νέα βία στους δρόμους. Παραμένει κρυμμένος μετά τον τραυματισμό του στις τελευταίες διαδηλώσεις. Δείχνει μια ακτινογραφία του κορμού του, όπου φαίνονται τα μεταλλικά θραύσματα που παραμένουν στο σώμα του.

«Μας έστησαν ενέδρα σε ένα στενό που οδηγούσε στην πλατεία. Άνοιξαν πυρ με σφαίρες και δακρυγόνα», λέει.

«Όταν βλέπεις πόσο εύκολα μπορεί να απειληθεί η ζωή σου  ότι μια σύμπτωση μπορεί να σημαίνει ζωή ή θάνατο  τότε η ζωή δεν έχει πια την ίδια αξία. Αυτή η εμπειρία σε κάνει να νοιάζεσαι λιγότερο για τον εαυτό σου».

Ως παιδί, άκουγε τους γονείς του να μιλούν για τη βία του καθεστώτος. Ο φόβος καθόριζε τη ζωή τους. Του είχαν διηγηθεί ιστορίες συγγενών που βασανίστηκαν από τους Φρουρούς της Επανάστασης.

«Όλοι μεγαλώσαμε γνωρίζοντας κάποιον στην οικογένεια  έναν ξάδελφο, έναν θείο, μια θεία  του οποίου το μέλλον καταστράφηκε επειδή κάποιος συγγενής είχε εμπλακεί σε απαγορευμένη πολιτική δράση», λέει.

«Δεν θα γιατρευτώ μέχρι τη μέρα που θα είμαστε ελεύθεροι και θα μπορούμε να κοιτάμε πίσω στα δεινά μας και να γελάμε. Είμαι βέβαιος ότι εκείνη η μέρα θα έρθει».

Έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου, με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί ότι θα βομβαρδίσει το Ιράν «μέχρι να φτάσει στην λίθινη εποχή» και με την καταστολή να εντείνεται, η ελπίδα για γέλιο μοιάζει πιο μακρινή από ποτέ.

Πηγή: BBC