Αρχισε η κούρσα για το 2027: Δημοτικές κάλπες, εθνικά μηνύματα
Την περασμένη Κυριακή στις 20.00, οι Γάλλοι δεν είδαν απλώς τα αποτελέσματα του δεύτερου γύρου των δημοτικών εκλογών στις τηλεοπτικές τους οθόνες, αλλά παρακολούθησαν και την έναρξη της εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές του 2027.
Ο Ζορντάν Μπαρντελά, πρόεδρος της Ακροδεξιάς, μίλησε από ένα βήμα πάνω στο οποίο ήταν γραμμένο ένα σύνθημα. Η φράση ήταν αυτή μιας εθνικής καμπάνιας και όχι δημοτικής: «Η αλλαγή ξεκινά απόψε». Και πράγματι, στην ομιλία του, προφανώς δεν αναφερόταν στις δημοτικές εκλογές, οι οποίες ωστόσο υπήρξαν επιτυχείς για την Εθνική Συσπείρωση, που κέρδισε 74 δήμους, έναντι 22 έως τώρα. Αντίθετα, έθετε το πλαίσιο για την επόμενη κάλπη των προεδρικών εκλογών του Μαΐου 2027. Δεν ήταν ο μόνος, άλλωστε, και άλλοι αρχηγοί κομμάτων έκαναν το ίδιο. Χωρίς σύνθημα βέβαια, αλλά με προεδρικό ύφος και πρωτοβουλίες, όπως ο Ζαν – Λικ Μελανσόν, που ανακοίνωσε και ξεκίνησε να δίνει μία συνέντευξη Τύπου τον μήνα, αποκλειστικά «για τα νέα Μέσα».
Με λίγα λόγια, ο χρόνος επιταχύνθηκε κατά 12 μήνες. Υπάρχει άλλωστε και το επείγον της όλης ιστορίας – όχι για να δηλώσει κανείς υποψηφιότητα ή να μετρήσει τις πιθανότητές του, αλλά για να χαραχθούν τα όρια ανάμεσα στα μεγάλα πολιτικά μπλοκ. Και στην πολιτική ο κανόνας είναι να διαμορφώνεται το πλαίσιο μέσα στο καλοκαίρι, ώστε ο ψηφοφόρος να εξοικειωθεί με τη νέα πραγματικότητα.
Το συμπέρασμα, λοιπόν, είναι σαφές: πέρα από τους αριθμούς, αυτή η τοπική αναμέτρηση προσέφερε μια εντυπωσιακή εικόνα του γαλλικού πολιτικού τοπίου. Πρώτα απ’ όλα, μια έντονη πόλωση, όπου τα άκρα συνεχίζουν να δομούν τον δημόσιο διάλογο περισσότερο απ’ όσο ελέγχουν. Η «δημοτική Γαλλία» εξακολουθεί να αντιστέκεται στις λογικές ρήξης, αλλά στέλνει σαφή μηνύματα.
Το πρώτο δίδαγμα αφορά την άνοδο της Εθνικής Συσπείρωσης της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά. Με πολλές και συμβολικές κατακτήσεις, το κόμμα επιβεβαιώνει τη στρατηγική του για σταδιακή τοπική εδραίωση, ενώ για χρόνια περιοριζόταν σε ψήφους διαμαρτυρίας. Ωστόσο, αυτή η δυναμική παραμένει αμφίσημη: συνοδεύεται από ισχυρή κινητοποίηση εναντίον του. Περισσότερο από ψήφο προσχώρησης, πρόκειται συχνά για ψήφο απόρριψης που εξακολουθεί να διαμορφώνει τους συσχετισμούς.
Στο άλλο άκρο, η Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) του Ζαν – Λικ Μελανσόν διατηρεί επιρροή, αλλά δυσκολεύεται να διευρύνει τη βάση της. Η ριζοσπαστική της τοποθέτηση ενισχύει τα προπύργιά της χωρίς να πείθει πέρα από αυτά. Και εδώ επικρατεί η λογική των μπλοκ: οι ψηφοφόροι ψηφίζουν τόσο «κατά» όσο και «υπέρ».
«Ανάμεσα σε αυτούς τους δύο πόλους υπάρχει ένας κεντρικός χώρος, έστω και κατακερματισμένος, που προσπαθεί να ανασυντεθεί. Οι Ορίζοντες (Κέντρο), η Δεξιά, το Σοσιαλιστικό Κόμμα και, σε μικρότερο βαθμό, η Αναγέννηση (το κόμμα του Μακρόν) καταλαμβάνουν αυτό το αβέβαιο πεδίο», εξηγεί ο Ζερόμ Φουκέ του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων Ifop.
Η παραδοσιακή Δεξιά αρνείται τη συμμαχία με την Ακροδεξιά. Αυτή η άρνηση, που επαναβεβαιώνεται παρά τις εκλογικές πιέσεις, εμποδίζει προς το παρόν κάθε ανασύνθεση ενός ενιαίου συντηρητικού μπλοκ. Ταυτόχρονα, όμως, αφήνει τη Δεξιά σε μια ασταθή ισορροπία, ανάμεσα σε μια βάση που έλκεται από τη ριζοσπαστικότητα και σε ένα μετριοπαθές εκλογικό σώμα που παραμένει προσκολλημένο σε μια συγκεκριμένη αντίληψη διακυβέρνησης.
Στα αριστερά, τα συμπεράσματα είναι εξίσου σαφή. Εκεί όπου οι Σοσιαλιστές αρνήθηκαν τη συνεργασία με την Ανυπότακτη Γαλλία – ιδίως σε μεγάλες πόλεις όπως το Παρίσι ή η Μασσαλία – πέτυχαν σημαντικές νίκες. Αλλού, οι επιβεβλημένες ή αναγκαστικές συμμαχίες οδήγησαν συχνά σε αποτυχία, με αξιοσημείωτη εξαίρεση τη Ναντ. «Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η ενότητα έχει αξία μόνο όταν είναι αξιόπιστη στα μάτια των ψηφοφόρων», προσθέτει ο δημοσκόπος.
Ετσι, αυτές οι δημοτικές εκλογές σκιαγραφούν τα περιγράμματα μιας επερχόμενης προεδρικής αναμέτρησης – όχι απλώς μια σύγκρουση προσωπικοτήτων, αλλά μια αντιπαράθεση μεταξύ μπλοκ με πλέον πιο σαφώς καθορισμένα όρια.
Σε αυτό το τοπίο, αρχίζουν ήδη να αναδύονται πρόσωπα. Ο Εντουάρ Φιλίπ, πρώτος πρωθυπουργός του Εμανουέλ Μακρόν το 2017 και νυν δήμαρχος της Χάβρης, εμφανίζεται ως ένας από τους βασικούς διεκδικητές του κεντροδεξιού χώρου, χάρη στην εικόνα σταθερότητας και διαχειριστικής ικανότητας που διαθέτει. Ο Νταβίντ Λισνάρντ, δήμαρχος που επανεξελέγη με το υψηλότερο ποσοστό της Δεξιάς στις Κάννες, φαίνεται να προτιμά να προσεγγίσει τον Ερίκ Ζεμούρ για να ενισχύσει την παρουσία του στην εθνική πολιτική σκηνή.
Ωστόσο, τίποτα δεν έχει ακόμη κριθεί. Οι δημοτικές εκλογές δεν ανέδειξαν ένα αδιαμφισβήτητο φαβορί, απλώς έδωσαν το σήμα εκκίνησης. Μέχρι το 2027, συμμαχίες, ρήξεις και επανατοποθετήσεις θα ανακατέψουν εκ νέου την τράπουλα και, όπως έγραφε ο Μαρκ Τουέιν, «οι διαφορές στις απόψεις είναι αυτές που κάνουν τις ιπποδρομίες».