Χαμένη ψήφος

Τη δεκαετία του 1980, το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου δέσποζε στην πολιτική ζωή. Βασικά αντιδεξιό, κέρδιζε βαθαίνοντας τα ρήγματα με τους αντιπάλους του. Το σύνθημα «Ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει Δεξιά» ήταν η πετυχημένη συμπύκνωση της πολιτικής πραγματικότητας, στην οποία το ΠΑΣΟΚ ήταν κυρίαρχη κυβερνητική δύναμη.

Επειδή μάλιστα ήταν η μεγαλύτερη δύναμη του χώρου που θεωρούνταν Αριστερά, οι επιτελείς του Παπανδρέου είχαν επινοήσει τη θεωρία της χαμένης ψήφου: ψηφίστε ΠΑΣΟΚ, έλεγαν στους ψηφοφόρους των μικρών κομμουνιστικών κομμάτων, επειδή αλλιώς η ψήφος σας θα χαθεί. Hταν η θεωρία της χαμένης ψήφου. Την οποία, βεβαίως, προσπαθούσαν να αντικρούσουν τα κόμματα της Αριστεράς. Ψηφίστε ΚΚΕ εσωτερικού, έλεγε ο Λεωνίδας Κύρκος τότε, χαμένη ψήφος δεν υπάρχει.

Με έναν τρόπο, αυτό το ίδιο σχήμα προωθείται και στο συνέδριο του σημερινού ΠΑΣΟΚ: η αντιδεξιά ψήφος και η αντιδεξιά συσπείρωση – που υποχρεωτικά περιλαμβάνει μια σύγχρονη θεωρία χαμένης ψήφου. Ψηφίστε εμάς να φύγει η ΝΔ, αυτό λέει το ΠΑΣΟΚ, το οποίο εντάσσει τον εαυτό του στην ηθικολογική κατά κύριο λόγο αντιπολίτευση, που επιλέγει στρατηγικές γκρίνιας για το κόστος ζωής και για μια σειρά ζητήματα που συζητιούνταν και στις προηγούμενες εκλογές – τις υποκλοπές και τα Τέμπη.

Μπορεί να είναι αποτελεσματική αυτή η επιλογή; Θα ήταν αν είχε μειωθεί η δημοσκοπική διαφορά με τη ΝΔ, που διατηρείται σε ποσοστό ακόμα και μεγαλύτερο από 15%. Το ΠΑΣΟΚ, δηλαδή, διεκδικεί την εμπιστοσύνη ενός ποσοστού τουλάχιστον διπλάσιου αυτού που σήμερα μετριέται ότι κατέχει.

Μπορεί το ποσοστό αυτό να το κερδίσει το ΠΑΣΟΚ υπό τις σημερινές συνθήκες; Κατά τη γνώμη μου, είναι αδύνατον. Αφενός, επειδή ήδη η αντιδεξιά ρητορική είναι σχήμα προβληματικό: η σημερινή κυβέρνηση έχει πολλά πασοκικά στελέχη ενώ οι πολιτικές της είναι μεταρρυθμιστικές, ανάλογης στόχευσης με τις πολιτικές της περιόδου του Κώστα Σημίτη.

Αφετέρου, επειδή το σχήμα Δεξιά – Αριστερά έχει αποδυναμωθεί την περασμένη δεκαετία, την εποχή του αντιμνημονίου και των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ – στους οποίους το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε απέναντι.

Η επιμονή του ΠΑΣΟΚ να εμφανίζεται ως δύναμη της Αριστεράς το στρέφει μονοδιάστατα στους ψηφοφόρους αυτού του χώρου. Το ότι ο ΣΥΡΙΖΑ και τα σπαράγματά του έχουν τροφοδοτήσει το ΠΑΣΟΚ κυρίως με αντιμητσοτακικούς ψηφοφόρους είναι πραγματικότητα – αλλά αυτή η απεύθυνση έχει όριο. Επιπλέον, η διακήρυξη ότι το ΠΑΣΟΚ δεν θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση με τη ΝΔ έχει προβληματική προοπτική.

Διάβασα, π.χ., τις δηλώσεις ενόψει του συνεδρίου του Μιχάλη Κατρίνη, ο οποίος κάνει λόγο για «μια νέα δημοκρατική, κοινωνική πλειοψηφία» στην οποία θα περιλαμβάνονται «προοδευτικά κοινοβουλευτικά κόμματα, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά» ή και ο Αλέξης Τσίπρας. Τέλεια.

Ο Κατρίνης, δηλαδή, λέει ότι, μετεκλογικά, το ΠΑΣΟΚ, που θα είναι πρώτο μπλαμπλαμπλα, θα συγκυβερνήσει με τα σπαράγματα του ΣΥΡΙΖΑ, στο όνομα του προοδευτισμού. Είναι πολύ σοβαρός λόγος οι ψηφοφόροι που δεν έχουν ξεχάσει ούτε τη στρατηγική της εχθροπάθειας και του οιονεί εμφυλίου από τον ΣΥΡΙΖΑ της προηγούμενης δεκαετίας ούτε τα κυβερνητικά του κατορθώματα, να σπεύσουν στον βασικό αντίπαλο του ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ. Σε κάτι γνωστό, δηλαδή, που διασφαλίζει τη σταθερότητα, αντί για κάποιο άγνωστο στο όνομα ενός αυθαίρετα δομημένου προοδευτισμού.

Και τότε θα έχει έρθει η ώρα της πασοκικής εσωστρέφειας.