Η σκοτεινή πλευρά της βιομηχανίας της ευεξίας
«Τι χρειάζεσαι; Παρέχουμε διανομή στην Ελλάδα». Αυτό ήταν ένα από τα πρώτα μηνύματα που ανταλλάξαμε στα αγγλικά με ένα «φαρμακείο» στην πλατφόρμα Telegram. Μετά, ήρθε το «μενού»: μια σειρά συνθετικών πεπτιδίων που υπόσχονται απώλεια βάρους, αποκατάσταση τραυματισμών ή αύξηση μυϊκής μάζας. Δίπλα, η τιμή. Κάποια ξεκινούν από 32, ενώ άλλα φτάνουν έως 50 ευρώ το φιαλίδιο.
Τα πεπτίδια είναι η νεότερη τάση στη λεγόμενη βιομηχανία της ευεξίας. Διαφημίζονται από influencers σε όλον τον κόσμο ως ουσίες με «μαγικά» αποτελέσματα αντιγήρανσης ή οικοδόμησης του «ιδανικού» σώματος. Συνήθως πωλούνται σε φιαλίδια και η χρήση τους είναι ενέσιμη. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: σε όλον τον κόσμο το μεγαλύτερο μέρος της διανομής τους γίνεται από «γκρίζα» διαδικτυακά φαρμακεία με έδρα την Κίνα.
Κανένας δεν ελέγχει τι περιέχουν τα φιαλίδια που φτάνουν στα χέρια των αγοραστών, ενώ τα περισσότερα φέρουν επισήμανση «Μόνο για ερευνητική χρήση». «Μετατρέπουν τους εαυτούς τους σε πειραματόζωα» προειδοποιούσε πρόσφατα η εφημερίδα «The Guardian» για την «τρέλα» που επικρατεί με τα ενέσιμα πεπτίδια στις ΗΠΑ. «Πρόκειται για ανομοιογενή ομάδα πρωτεϊνικών μορίων που υποστηρίζεται, αναπόδεικτα στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, πως ενδείκνυνται για λιπογλυπτική, αύξηση μυϊκής μάζας και απώλεια βάρους» εξηγεί η αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλινικής Φαρμακολογίας στο ΑΠΘ Χρυσάνθη Σαρδέλη.
Στα πεπτίδια που μας πρόσφερε ο ανώνυμος πωλητής στο Telegram περιλαμβάνεται μια σειρά «δημοφιλών» συνθετικών ουσιών. Ανάμεσά τους το BPC-157 που υπόσχεται αποκατάσταση τραυματισμών, αλλά και το Melanotan ή αλλιώς το «ναρκωτικό Μπάρμπι», που χρησιμοποιείται για μαύρισμα, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι έχει σοβαρές παρενέργειες.
Στην Ελλάδα απαγορεύεται η πώληση των συγκεκριμένων πεπτιδίων. Οπως είπε στα «ΝΕΑ» ο Ευάγγελος Μανωλόπουλος, πρώην πρόεδρος του ΕΟΦ και καθηγητής Φαρμακολογίας, για να μπορούν να διανεμηθούν νόμιμα αυτά, αλλά και κάθε είδους σκεύασμα, θα πρέπει να έχουν πρώτα γνωστοποιηθεί στον ΕΟΦ.
Κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει για κανένα από αυτά. «Οι ιστοσελίδες που πωλούν τέτοιες ουσίες είναι παράνομες και έχουν συνήθως έδρα στο εξωτερικό. Είναι πολύ δύσκολο να τις κλείσουμε και όταν αυτό γίνεται, άμεσα ξεφυτρώνουν άλλες» δήλωσε. Υπογράμμισε επίσης πως για κανένα από αυτά τα πεπτίδια δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους. Οσα πωλούνται εμπίπτουν στην κατηγορία των συμπληρωμάτων διατροφής. «Χρησιμοποιούν ασαφείς διατυπώσεις. Δεν λένε ότι θεραπεύουν κάποια νόσο» είπε και συμπλήρωσε πως αυτές οι ουσίες μπορούν να έχουν βλαβερές συνέπειες στο άτομο που τις χρησιμοποιεί. Σημειώνεται ότι υπάρχουν και αδειοδοτημένα πεπτίδια – κυρίως σε μορφή καλλυντικών ή κρεμών για το πρόσωπο, ή ακόμα και η σεμαγλουτίδη, η δραστική ουσία που περιέχεται στο Ozempic, είναι πεπτίδιο.
Η Interpol
Τον περασμένο Ιούνιο η Interpol συντόνισε μια επιχείρηση σε 90 χώρες που οδήγησε στην κατάσχεση πάνω από 50 εκατομμύριων δόσεων παράνομων φαρμακευτικών προϊόντων αξίας 65 εκατομμυρίων δολαρίων. «Η επιχείρηση αποκαλύπτει την αυξανόμενη ζήτηση για σεμαγλουτίδη και πεπτίδια ως “ενισχυτικά του τρόπου ζωής”» σημείωσε η Interpol.
Από την πλευρά της, η αναπληρώτρια καθηγήτρια Χρυσάνθη Σαρδέλη τόνισε ότι η διαδικτυακή προμήθεια τέτοιων πεπτιδίων «κάνει τη χρήση τους ακόμη περισσότερο προβληματική, καθώς δεν μεσολαβεί ο φαρμακοποιός που διασφαλίζει την ορθή προμήθεια και χρήση τους».
Στο TikTok
Τον ρόλο αυτόν αναλαμβάνουν άλλοι. Σε προφίλ με δεκάδες χιλιάδες ακολούθους στο TikTok συζητιούνται οι κατάλληλες δοσολογίες αλλά και «συνδυασμοί» για «κοκτέιλ» – δηλαδή παράλληλη χρήση πολλών ειδών πεπτιδίων. Αντίστοιχα βίντεο κυκλοφορούν και στα ελληνικά. Κάποια από αυτά παραπέμπουν σε ιστοσελίδα που πουλάει διάφορα φιαλίδια πεπτιδίων. Ολα αναγράφουν ότι ενδείκνυνται «μόνο για ερευνητική χρήση».
Ο «φαρμακοποιός» του Telegram προσφέρθηκε επίσης να μας πουλήσει στεροειδή και SARMS – ουσίες απαγορευμένες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αντιντόπινγκ. Είπε πως στέλνει τα «προϊόντα» του και στην Ελλάδα με εταιρεία κούριερ, ενώ απάντησε πως έχει στείλει «αρκετές φορές» στη χώρα μας. Αλλο κανάλι της ίδιας πλατφόρμας μάς έστειλε ολοκληρωμένο κατάλογο αναβολικών ουσιών για αγορά. «Εχεις κρυπτονομίσματα;» ρώτησε στο επόμενο μήνυμα. Και αυτός ισχυρίστηκε ότι είχε πελάτες από την Ελλάδα στο παρελθόν. «Η αποστολή γίνεται με απόλυτο επαγγελματισμό. Δεν πρέπει να ανησυχείς για τίποτα» έγραψε.