Ευκαιρία ή παγίδα η νέα κρίση για το Μαξίμου;
Το αφήγημα της «σταθερότητας» βρίσκεται από την αρχή του έτους στον πυρήνα της ρητορικής του Κυριάκου Μητσοτάκη. Εσχάτως εντάχθηκε στην (προεκλογική) τροχιά της κυβέρνησης προς την άνοιξη του 2027 και η προσωποκεντρική τακτική «συγκρίσεων» με τους πολιτικούς αντιπάλους του.
Ο ίδιος προσπαθεί να δώσει και στα δύο τονωτικές ενέσεις με φόντο την εξελισσόμενη και διευρυνόμενη σύρραξη στη Μέση Ανατολή, παρότι αναγνωρίζεται η απειλή να προκληθούν εσωτερικές, πολυεπίπεδες παρενέργειες ανάλογα με το εύρος, τη διάρκεια και τον βαθμό αντιμετώπισης από την κυβέρνηση των επιπτώσεων του πολεμικού μετώπου. «Σε κάθε κρίση», είπε προ ημερών ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, «υπάρχει και μια μικρότερη ή μεγαλύτερη ευκαιρία».
Σε αμιγώς πολιτικό επίπεδο, το ερώτημα εάν πράγματι η νέα κρίση θα εξελιχθεί σε ευκαιρία ή παγίδα για τον Μητσοτάκη μένει ανοιχτό – και θα απαντηθεί σε δεύτερο χρόνο. Προς το παρόν οι σοβαρές, ραγδαίες εξελίξεις αφενός οριοθετούν την ατζέντα, δίνοντας στην κυβέρνηση πρωτοβουλία κινήσεων, αφετέρου έρχονται σε μια περίοδο που ο Πρωθυπουργός και η ΝΔ παλεύουν να κλείσουν τα τραύματα, όπως τα διαπιστώνουν εδώ και μήνες οι επαγγελματίες των μετρήσεων, στο τείχος εμπιστοσύνης με σημαντικά κομμάτια του εκλογικού σώματος.
Σε πρώτη φάση οι πολιτικοί αναλυτές συμφωνούν ότι στις μεγάλες κρίσεις καταγράφεται το λεγόμενο «rally around the flag» (συσπείρωση στη «σημαία») – αναμένουν ότι ο πόλεμος θα λειτουργήσει συσπειρωτικά για την κυβέρνηση. Στον επόμενο κύκλο μετρήσεων, οι γαλάζιοι περιμένουν να δουν θετικές διορθώσεις στην προβληματική έως τώρα βελόνα συσπείρωσης του δεξιού ακροατηρίου αλλά προδιαγράφουν επίσης ότι θα αποτυπωθεί η ανησυχία των πολιτών για τις συνέπειες του πολέμου στο εσωτερικό.
Εξού και το Μαξίμου θέλει να εκμεταλλευτεί ένα άλλοτε ισχυρό χαρτί του: «η κατάλληλη διαχείριση μιας κρίσης δείχνει αποτελεσματική διακυβέρνηση», όπως το θέτει κυβερνητικός παράγοντας. Οχι τυχαία, πρόσωπα κοντά στον Μητσοτάκη παραπέμπουν τις τελευταίες μέρες στις «δύσκολες αποφάσεις» της επταετίας – από τα λοκντάουν της πανδημίας έως τα γεγονότα στον Εβρο, την ελληνοτουρκική ένταση του 2020 ή και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία –, στον απόηχο της πρόσφατης αποστροφής του Μητσοτάκη ότι η τρέχουσα συγκυρία δείχνει «πώς αντιλαμβανόμαστε την ενδυνάμωση της χώρας μας και ειδικά των Ενόπλων Δυνάμεών μας τα τελευταία χρόνια, αλλά και τη διπλωματική μας εμβέλεια».
Οχι μόνο σε εκείνες τις περιόδους υπήρξε το λεγόμενο ράλι γύρω από τη σημαία αλλά, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, η διαχείριση κρίσεων υπήρξε ο βασικός πυλώνας της «ηγετικής» εικόνας του Μητσοτάκη και της «ανθεκτικότητας» της κυβέρνησης. Και ταυτόχρονα, στην εξωτερική πολιτική η ΝΔ καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά απήχησης από κάθε άλλο τομέα κυβερνητικής πολιτικής – ακόμα και αν παραμένει και εκεί αρνητικό το ισοζύγιο θετικών και αρνητικών απόψεων.
Δημοσκόπος αναφέρει ότι η βελόνα της ΝΔ στον συγκεκριμένο επιμέρους δείκτη κινήθηκε προς τα πάνω (με τέσσερις στους δέκα να κρίνουν θετικά την κυβέρνηση) αμέσως μετά το ραντεβού του Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αγκυρα, ενώ εκτιμά ότι με τις εξελίξεις στο μέτωπο ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν και ιδίως ύστερα από την απόφαση αμυντικής συνδρομής της Κύπρου με φρεγάτες, ανάμεσά τους η Belh@rra «Κίμων» και αεροσκάφη F16, θα υπάρξει περαιτέρω άνοδος στον νέο κύκλο των μετρήσεών του.
Θωρακισμένη Ελλάδα
Μέχρι σήμερα ο Μητσοτάκης ακολουθεί σταθερό μοτίβο ως προς τη διαχείριση κρίσεων: επιχειρεί σε όλες τις περιπτώσεις να παρουσιάζει την Ελλάδα ως ισχυρότερη – «θωρακισμένη» όπως λέει συνεργάτης του – έπειτα από κάθε δοκιμασία.
Η πανδημική περίοδος επέτρεψε στην κυβέρνηση να επισπεύσει τον ψηφιακό μετασχηματισμό και να προωθήσει παρεμβάσεις σοσιαλδημοκρατικού τύπου, προς ενίσχυση του πρωθυπουργικού (κεντρώου) προφίλ. Με το ρωσοουκρανικό μέτωπο, η κυβέρνηση εστίασε την επαναπροτεραιοποίηση των πολιτικών της στα ενεργειακά ενώ η αντιπολίτευση δεν μπόρεσε ως τώρα να κερδίσει από τη νεοδημοκρατική φθορά, πρωτίστως από το ζήτημα της ακρίβειας.
Υψηλή συσπείρωση είχε πετύχει η ΝΔ με την αποτροπή της υβριδικής επίθεσης στον Εβρο (τότε σχεδόν οκτώ στους δέκα επιδοκίμαζαν τη στάση της κυβέρνησης), που, όπως είπε πρόσφατα ο Μητσοτάκης «άλλαξε τον τρόπο που η Ευρώπη αντιμετωπίζει τη φύλαξη των συνόρων». Το ίδιο είχε γίνει μερικούς μήνες μετά, παρά τις πρώτες πιέσεις τότε από την πανδημία, όταν το καλοκαίρι του 2020 βγήκε ο ελληνικός στόλος στο Αιγαίο.
Σήμερα η κυβέρνηση επιχειρεί και πάλι να εμφανίζεται στο εσωτερικό με «καθαρές θέσεις» («η στάση μας είναι αμυντική και ειρηνική, υπέρ του διεθνούς δικαίου και της αποφυγής περαιτέρω κλιμάκωσης», λέει), αναγνωρίζοντας ότι όσο σκληραίνει και διευρύνεται το πολεμικό μέτωπο, τόσο θα μεγεθύνονται οι κίνδυνοι.
Στοχευμένες παρεμβάσεις που έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν, όπως λύσεις για την απορρόφηση αυξήσεων στα καύσιμα, μπαίνουν ήδη στο κυβερνητικό τραπέζι. Για την κυβέρνηση, το μεταβαλλόμενο περιβάλλον δεν προσφέρει μόνο ευκαιρίες για νέες γέφυρες εμπιστοσύνης με κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες, αλλά συνοδεύεται από αγωνία: να μην εκτροχιαστεί ο οικονομικός σχεδιασμός του Μαξίμου με ορίζοντα τις εθνικές εκλογές.
Φοβού την ακρίβεια
Εντός της ΝΔ εκφράζεται ανησυχία για τυχόν νέο κύμα ακρίβειας, με την παραδοχή ότι οι πολίτες δεν συγχωρούν πλέον καμία κυβερνητική αστοχία ή καθυστερημένα αντανακλαστικά. Κι αυτό ενόσω το Μαξίμου δεν θέλει ανατροπές στις δρομολογημένες για τους αμέσως επόμενους μήνες κινήσεις με «κοινωνικό» πρόσημο. Από το τελευταίο Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής (ΚΥΣΟΙΠ), ο Πρωθυπουργός είχε παραπέμψει στις αποφάσεις του υπουργικού συμβουλίου στο τέλος του Μαρτίου για την νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, ενώ στα βασικά μηνύματά του ήταν ότι κεντρικός στόχος της κυβέρνησης είναι η αντιμετώπιση του «επίμονου προβλήματος της ακρίβειας». Και εκτός από την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού, η κυβέρνηση θα ήθελε να ξεκλειδώσει τον Απρίλιο περαιτέρω θετικές ειδήσεις μέσω του υπερπλεονάσματος του 2025.