Χούθι: Γιατί δεν έχουν εμπλακεί ακόμη στη σύγκρουση Ισραήλ – ΗΠΑ με το Ιράν

Η ηγεσία των Χούθι στην Υεμένη εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική, φοβούμενη πιθανά ισραηλινά αντίποινα μετά από προηγούμενες αεροπορικές επιδρομές που προκάλεσαν σημαντικές απώλειες στην ανώτατη διοίκησή της. Οι πρόσφατες επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχουν πυροδοτήσει έντονες αναταράξεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με τις εντάσεις που ξεκίνησαν από την Τεχεράνη να επεκτείνονται σε αραβικές πόλεις όπως το Άμπου Ντάμπι, η Ντόχα, η Μανάμα και η Βηρυτός.

Παρά το κύμα στρατιωτικής κλιμάκωσης που πλήττει την περιοχή, η Υεμένη –τουλάχιστον προς το παρόν– παραμένει εκτός άμεσης σύγκρουσης. Το κίνημα των Χούθι, που αποτελεί τη ντε φάκτο αρχή στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας και στενό σύμμαχο του Ιράν, έχει εξαπολύσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον αμερικανικών και ισραηλινών στόχων από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023.

Ωστόσο, την εβδομάδα που ακολούθησε τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οι Χούθι περιορίστηκαν κυρίως σε δηλώσεις καταδίκης και σε μαζικές διαδηλώσεις. Παραμένει ασαφές εάν θα διατηρήσουν αυτή τη στάση αποχής. Αναλυτές εκτιμούν ότι η εμπλοκή της οργάνωσης εξακολουθεί να είναι πιθανή, αλλά ενδέχεται να ακολουθήσει μια στρατηγική σταδιακής κλιμάκωσης.

Σύμφωνα με τον Λούκα Νεβόλα, ανώτερο αναλυτή για την Υεμένη και τον Κόλπο στον οργανισμό ACLED, βασική προτεραιότητα των Χούθι αυτή τη στιγμή είναι να αποφύγουν άμεσα αντίποινα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Οι απώλειες που άλλαξαν τη στάση της ηγεσίας

Τον περασμένο Αύγουστο, ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές στη Σαναά σκότωσαν τουλάχιστον 12 υψηλόβαθμα στελέχη της διοίκησης των Χούθι, μεταξύ των οποίων τον πρωθυπουργό Άχμεντ αλ-Ραχάουι και τον αρχηγό του γενικού επιτελείου Μοχάμεντ αλ-Γκαμάρι. Οι απώλειες αυτές αποτέλεσαν ένα από τα πιο σοβαρά πλήγματα που έχει δεχθεί η οργάνωση κατά τη σύγκρουσή της με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με άλλες επιθέσεις που σημειώθηκαν την προηγούμενη χρονιά, φαίνεται να έχει οδηγήσει την ηγεσία των Χούθι σε πιο επιφυλακτική στάση, φοβούμενη το ενδεχόμενο μιας ευρείας αεροπορικής εκστρατείας στις περιοχές που ελέγχει.

Παρά τις απώλειες, η οργάνωση δεν έχει αποδυναμωθεί πλήρως και εξακολουθεί να διαθέτει την ικανότητα να εξαπολύει επιθέσεις. Όπως σημειώνουν αναλυτές, οι Χούθι θα μπορούσαν να επαναλάβουν τις επιθέσεις τους εάν δεχθούν άμεσα πλήγματα από τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ ή εάν σημειωθεί νέα στρατιωτική προέλαση αντιπάλων δυνάμεων στο εσωτερικό της Υεμένης.

Ο ηγέτης του κινήματος, Αμπντέλ-Μαλίκ αλ-Χούθι, δήλωσε πρόσφατα ότι «η Υεμένη στέκεται ξεκάθαρα στο πλευρό της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», υπογραμμίζοντας ότι «τα δάχτυλα βρίσκονται στη σκανδάλη» και ότι η εμπλοκή της οργάνωσης στον πόλεμο θα μπορούσε να συμβεί ανά πάσα στιγμή, ανάλογα με τις εξελίξεις.

Η στρατηγική αναμονής

Ο πολιτικός σχολιαστής Σαντάμ αλ-Χουράιμπι εκτιμά ότι οι Χούθι ενδέχεται να εμπλακούν στον πόλεμο εάν το ζητήσει το Ιράν. Όπως υποστηρίζει, η Τεχεράνη πιθανόν να επιλέγει να μην χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα της ταυτόχρονα, διατηρώντας τους Χούθι ως «χαρτί» για επόμενη φάση της σύγκρουσης.

Κατά τον ίδιο, εάν οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν συνεχιστούν, η εμπλοκή των Χούθι θεωρείται πιθανή. Η οργάνωση, όπως σημειώνει, προετοιμάζεται στρατιωτικά στη Σαναά και στις περιοχές που ελέγχει.

Οι Χούθι εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν σοβαρή αναστάτωση στην Ερυθρά Θάλασσα –όπου έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στο πλαίσιο της υποστήριξής τους προς τη Γάζα– καθώς και να εκτοξεύσουν drones και πυραύλους προς το Ισραήλ.

Πιθανοί στόχοι και στρατιωτικές δυνατότητες

Σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης, οι Χούθι θα μπορούσαν να επεκτείνουν τους στόχους τους σε ισραηλινό έδαφος, αμερικανικά πολεμικά πλοία και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή, αλλά και σε χώρες που θεωρούνται εταίροι του Ισραήλ, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σομαλιλάνδη.

Η συνεχιζόμενη εκτόξευση ιρανικών πυραύλων προς το Ισραήλ και τα κράτη του Κόλπου ενδέχεται να έχει ήδη ασκήσει πίεση στα συστήματα αεράμυνας. Σε μια τέτοια περίπτωση, μια επίθεση των Χούθι σε μεταγενέστερο στάδιο θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική, καθώς τα συστήματα άμυνας ενδέχεται να αντιμετωπίζουν περιορισμούς στον ανεφοδιασμό τους.

Από τα τέλη του 2023 έως το 2025, οι επιθέσεις των Χούθι σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον εννέα ναυτικών και τη βύθιση τεσσάρων πλοίων, διαταράσσοντας έναν θαλάσσιο εμπορικό διάδρομο από τον οποίο διέρχονταν ετησίως εμπορεύματα αξίας περίπου ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων.

Η σημασία του Ιράν για τους Χούθι

Οι πρόσφατες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά της ηγεσίας του Ιράν έχουν ήδη εξοντώσει αρκετούς πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους μέσα σε λίγες ημέρες. Μια ενδεχόμενη αποδυνάμωση ή ακόμη και πτώση του ιρανικού καθεστώτος θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για τους συμμάχους του στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των Χούθι.

Σύμφωνα με αναλυτές, η οργάνωση βασίζεται σημαντικά στην παράνομη διακίνηση όπλων από το Ιράν. Το 2022, τα Ηνωμένα Έθνη διαπίστωσαν ότι χιλιάδες όπλα που κατασχέθηκαν στην Αραβική Θάλασσα πιθανότατα προέρχονταν από ένα λιμάνι στο Ιράν, ενώ έκθεση του Συμβουλίου Ασφαλείας ανέφερε ότι όπλα κατασκευασμένα στη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν μεταφέρθηκαν παράνομα στην Υεμένη μέσω θαλάσσιων και χερσαίων δικτύων. Το Ιράν έχει επανειλημμένα αρνηθεί αυτές τις κατηγορίες.

Παράλληλα, το πλήγμα κατά της ιρανικής ηγεσίας φαίνεται να έχει επηρεάσει και το ηθικό των Χούθι. Για την οργάνωση, το Ιράν αποτελεί όχι μόνο στρατηγικό σύμμαχο αλλά και σημαντικό θρησκευτικό και ιδεολογικό σύμβολο.

Ανησυχία στον πληθυσμό της Υεμένης

Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία και στην κοινωνία της Υεμένης. Κάτοικοι της Σαναά δηλώνουν ότι φοβούνται πιθανή επέκταση του πολέμου στη χώρα τους.

Ο 28χρονος Μοχάμεντ Γιαχία, κάτοικος της πρωτεύουσας, είπε ότι ζήτησε από την οικογένειά του να αποθηκεύσει υγραέριο και βασικά τρόφιμα όπως αλεύρι, ρύζι και μαγειρικό λάδι, καθώς κάθε κλιμάκωση των εντάσεων συνοδεύεται από αυξήσεις τιμών.

Παρά τις ανησυχίες, οι Χούθι δεν έχουν ακόμη παρέμβει άμεσα στη σύγκρουση.

«Δεν φανταζόμουν ότι θα ερχόταν μια τέτοια ημέρα: η περιοχή βρίσκεται σε πόλεμο και οι Υεμενίτες απλώς παρακολουθούν», είπε ο ίδιος. «Τελικά, είναι οι Χούθι που θα αποφασίσουν αν η Υεμένη θα εισέλθει σε αυτή τη σύγκρουση».