Γιώργος Λάνθιμος: Αποκαλύπτει γιατί του δίνει ελευθερία ο φωτογραφικός φακός – Δείτε κομμάτια από την έκθεσή του στη Στέγη

Μια διαφορετική πτυχή της καλλιτεχνικής ταυτότητας του καταξιωμένου σκηνοθέτη Γιώργου Λάνθιμου αποκαλύπτει η έκθεση φωτογραφίας του, που εγκαινιάστηκε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. Πρόκειται, όπως και ο ίδιος εξήγησε, για τη βαθιά αλλά και ταυτόχρονα απόλυτα πρακτική σχέση του με τη φωτογραφία ως αυτόνομη τέχνη, που του δίνει μια διαφορετική ελευθερία από τα «δεσμά» της απόλυτης δομής του κινηματογράφου.

​«Τεχνική ανάγκη που έγινε δημιουργικό πάθος»

Μιλώντας το απόγευμα της Παρασκευής, στην παρουσίαση της έκθεσης, ο σκηνοθέτης περιέγραψε πώς η αρχική επαφή με το μέσο, που ξεκίνησε ως μέρος της κινηματογραφικής του εκπαίδευσης, εξελίχθηκε σε έναν προσωπικό δρόμο έκφρασης.

«Είναι είκοσι τέσσερις φωτογραφίες το δευτερόλεπτο το σινεμά. Άρα τεχνικά πρέπει να μπεις πρώτα και να μάθεις φωτογραφία» τόνισε ο Γιώργος Λάνθιμος, εξηγώντας πως «δεν ήξερα από την αρχή ότι θα με ενδιαφέρει τόσο πολύ αυτή καθαυτή η φωτογραφία». Όπως ανέφερε, ξεκίνησε με τη σκέψη ότι έπρεπε να κατέχει το τεχνικό σκέλος για να προχωρήσει στον κινηματογράφο, όμως «σιγά σιγά άρχισα να την αγαπώ όλο και περισσότερο, καθώς μου έδινε μια άλλη διέξοδο κατά τη διάρκεια της δημιουργίας των ταινιών».

Η ελευθερίας της φωτογραφίας, έναντι της απόλυτης δομής του κινηματογράφου

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Γιώργος Λάνθιμος στην αίσθηση αυτονομίας που του προσφέρει η φωτογραφική μηχανή. «Μπορείς να είσαι μόνος σου με μια κάμερα στο χέρι και να περπατάς, χωρίς να χρειάζεται να έχεις κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό σου ή την ανάγκη ότι πρέπει οπωσδήποτε να κάνεις κάτι με αυτό κάποια στιγμή» σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως αυτή η ελευθερία έρχεται σε αντίθεση με το «απόλυτο σχήμα» και τη δομή του κινηματογραφικού έργου που παραμένει αναλλοίωτο στον χρόνο.

Για τον ίδιο, η φωτογραφία προσφέρει τη δυνατότητα για συνεχή ανασύνθεση: «Μπορείς να φτιάξεις ένα βιβλίο, να την παρουσιάσεις σε μια έκθεση, να κάνεις διαφορετικούς συνδυασμούς και να δημιουργήσεις ένα άλλο αφήγημα». Παράλληλα, εξέφρασε τη γοητεία που του ασκεί η πρακτική διαδικασία, δηλώνοντας πως του αρέσει ο σκοτεινός θάλαμος, η εμφάνιση των φιλμ και η εκτύπωση των φωτογραφιών.

Αναφερόμενος στη θεματολογία του, ο δημιουργός υπογράμμισε πως κάθε τι, από ένα τοπίο και ένα κτίριο μέχρι ένα πρόσωπο ή ένα ζώο, έχει τη δική του πολυπλοκότητα και ιστορία. «Ανάλογα πώς διαλέγεις να το αναδείξεις, λέει πράγματα για εσένα, αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι το τι αποκαλύπτει τελικά για αυτόν που το κοιτάει και το τι σκέφτεται γι’ αυτό» κατέληξε, εξηγώντας γιατί τον ελκύουν τόσα διαφορετικά αντικείμενα.

​Η έκθεση στη Στέγη: Από το κινηματογραφικό σετ στην ελληνική ύπαιθρο

Η έκθεση «Yorgos Lanthimos: Photographs» αποτελεί την πληρέστερη παρουσίαση του φωτογραφικού του έργου μέχρι σήμερα, συγκεντρώνοντας 182 έργα από την τελευταία πενταετία. Ο χώρος στο επίπεδο -1 της Στέγης έχει διαμορφωθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να μην υπάρχει προκαθορισμένη πλοήγηση, επιτρέποντας στον επισκέπτη να περιηγηθεί ελεύθερα.

Το εξωτερικό κέλυφος περιλαμβάνει τρεις ενότητες με φωτογραφίες από τα παρασκήνια των ταινιών «Poor Things», «Ιστορίες καλοσύνης» και «Bugonia». Μέρος αυτού του υλικού περιλαμβάνεται στο νέο του βιβλίο «viscin» (2026), το οποίο είναι σχεδιασμένο σε μορφή ακορντεόν, παραπέμποντας στο ξετύλιγμα μιας κινηματογραφικής μπομπίνας.

Στην καρδιά της έκθεσης («no word for blue») βρίσκεται η σειρά ασπρόμαυρων έργων που δημιούργησε ο Λάνθιμος στην Ελλάδα. Πρόκειται για τοπία, κτίρια και πρόσωπα που αποτύπωσε κατά τη διάρκεια μοναχικών περιπάτων στην Αθήνα και τα νησιά, συμπεριλαμβανομένου του υιοθετημένου σκύλου του, του Βύρωνα. Η επιλογή του ασπρόμαυρου έγινε συνειδητά για να «μεταμορφώσει το ρεαλιστικό σε κάτι άλλο», εστιάζοντας στην ουσία της εικόνας χωρίς περισπασμούς.

Μια χρονιά αφιερωμένη στον στατικό φακό

Η σημασία που αποδίδει ο δημιουργός στη φωτογραφία είναι τέτοια, που σύμφωνα με τον επιμελητή Μάικλ Μακ, ο Λάνθιμος δεν πρόκειται να γυρίσει νέα ταινία για το υπόλοιπο του 2026. Αντ’ αυτού, θα αφοσιωθεί στην ολοκλήρωση της σειράς «no word for blue» με στόχο την έκδοση βιβλίου και τη διοργάνωση περαιτέρω εκθέσεων.

Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 17 Μαΐου (Πέμπτη-Σάββατο 18:00 -23:30, Κυριακές 13:00-20:00). Σημειώνεται ότι έχουν προβλεφθεί προσβάσιμες περιηγήσεις για άτομα με οπτική ή ακουστική αναπηρία, καθώς και ειδικές απτικές αποδόσεις επιλεγμένων έργων που επιτρέπουν την εξερεύνηση μέσω της αφής. Συγκεκριμένα, οι ειδικές αυτές περιηγήσεις θα γίνουν σε συνεργασία με τον πολιτιστικό οργανισμό liminal, θα πραγματοποιηθούν τις Κυριακές 15 Μαρτίου, 5 και 26 Απριλίου και 10 Μαΐου.